Γιάννης Δημητρέλλος
Ήταν 6 Αυγούστου του 1974, όταν έγινε στο Βίντερτουρ της Ελβετίας για πρώτη και τελευταία φορά το εθνικό συμβούλιο του Πανελληνίου Απελευθερωτικού Κινήματος (ΠΑΚ), μιας αντιστασιακής οργάνωσης, που είχε ιδρύσει κατά τη διάρκεια της δικτατορίας και διακήρυττε όχι μόνο την πτώση της χούντας, αλλά και «την αποδέσμευση της χώρας από την ξένη εξάρτηση».
Σε αυτή τη συνδιάσκεψη από σχεδόν 80 άτομα, αποφασίστηκε η διάλυση του ΠΑΚ και η μετεξέλιξη του σε σοσιαλιστικό κόμμα. Την ίδια στιγμή, οριζόταν μια νέα επιτροπή, η οποία θα έγραφε το σχέδιο διακήρυξης αρχών« του νέου πολιτικού σχηματισμού.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου επέστρεψε στην Ελλάδα το βράδυ της 16ης Αυγούστου της ίδιας χρονιάς και έτυχε αποθεωτικής υποδοχής από πολιτικούς του φίλους και χιλιάδες λαού στο αεροδρόμιο του Ελληνικού και κατά μήκος της διαδρομής προς το Καστρί. Σύμφωνα με το site sansimera, το σύνθημα που δονούσε την ατμόσφαιρα ήταν «ΝΑΤΟ, ΣΙΑ, προδοσία!». Μαζί του από το αεροπλάνο βγήκαν η σύζυγός του Μαργαρίτα, ο γιος του Γιώργος, ο Κίμων Κουλούρης, η Αγγέλα Κοκκόλα και ο Μιχάλης Ζιάγκας.
Κατά τη διάρκεια της επεξεργασίας της ιδρυτικής διακήρυξης του νέου πολιτικού σχηματισμού τέθηκε και το ζήτημα της ονομασίας. Ο Ανδρέας πρότεινε το «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα για την Αναγέννηση της Ελλάδας», αλλά ο όρος «αναγέννηση» θα θεωρηθεί από τους περισσότερους συνομιλητές του απαρχαιωμένος, ενώ άλλοι θα πουν ότι μοιάζει με σύνθημα της χούντας. Τελικά, θα εγκαταλειφθεί και θα επιλεγεί η ονομασία «Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα».
Η επίσημη παρουσίαση του νέου κόμματος έγινε στις 3 Σεπτεμβρίου 1974 στο ξενοδοχείο «Κινγκ Πάλας» της Αθήνας, παρουσία 150 ατόμων, που αποτέλεσαν τον ιδρυτικό του πυρήνα. Ο Ανδρέας Παπανδρέου εμφανίστηκε καθυστερημένος στην αίθουσα της εκδήλωσης, φορώντας άσπρο πουκάμισο και φαρδιά δερμάτινη ζώνη.
Το κεντρικό σύνθημα που αναφέρεται στη διακήρυξη και καθορίζει τις αρχές του νέου κόμματος, ήταν το τετράπτυχο «Εθνική Ανεξαρτησία – Λαϊκή Κυριαρχία – Κοινωνική Απελευθέρωση – Δημοκρατία». Όπως τόνισε ο Ανδρέας Παπανδρέου, ο «βασικός κυριαρχικός στόχος του κινήματος είναι η δημιουργία μιας πολιτείας απαλλαγμένης από ξένο έλεγχο ή επεμβάσεις, πολιτείας απαλλαγμένης από έλεγχο ή επιρροή της οικονομικής ολιγαρχίας.
Το Π.Σ.Κ, όπως το έγραφαν τις πρώτες μέρες οι εφημερίδες, ήταν γεγονός. Το αρκτικόλεξο ΠΑΣΟΚ, που θα επικρατήσει τελικά, θα το επιβάλλει μέσα από τις σελίδες του «Βήματος» ο πολιτικός συντάκτης Σταύρος Ψυχάρης.
Τα συλλεκτικά videos από το «πριν» και το «μετά» της ίδρυσης του ΠΑΣΟΚ
Στην Ιταλία, σε περίοδο Χούντας, πριν το Πολυτεχνείο
Μιλάει κοφτά και εξαπολύει σκληρές κατηγορίες. Λέει σε Ιταλούς δημοσιογράφους «…η Αμερική που επέλεξε την Χούντα ως όργανον κατοχής της πατρίδος μας» και τονίζει με κάθε τρόπο αυτό τον ισχυρισμό: Η δικτατορία των Συνταγματαρχών ξέσπασε με την πλήρη ανοχή της αμερικάνικης κυβέρνησης και δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα προοπτική αλλαγής του καθεστώτος. Ο αιχμηρός λόγος του Παπανδρέου είναι παρών, μέσα σε ένα σκηνικό πολιτικών αναταραχών. Μετράμε μήνες μέχρι το ΠΑΚ να γίνει μια καθεστηκυία πολιτική δύναμη.
Μετά την ίδρυση του ΠΑΣΟΚ
Το ΠΑΣΟΚ μετράει κάτι παραπάνω από ένα μήνα ζωής και με αυτή την ανακοίνωση επιβεβαιώνεται πως ενώνονται σε αυτό και μια σειρά από αντιστασιακές οργανώσεις. Αξίζει να παρατηρήσουμε αρκετές γνωστές φυσιογνωμίες κοντά στον Παπανδρέου, όπως ο Άκης Τσοχατζόπουλος και ο Γιάννης Χαραλαμπόπουλος.
Στο δρόμο για το σπίτι
Τα πανό γράφουν «εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία» και «Η Ελλάδα στους Έλληνες». Μετράμε μέρες πριν από τις πρώτες δημοκρατικές εκλογές της χώρας ύστερα από επτά χρόνια δικτατορίας και ο Παπανδρέου βρίσκεται – απ’ όσα μπορούμε να καταλάβουμε – στο Καλέντζι Αχαΐας. Άνθρωποι τον σηκώνουν στα χέρια και του δίνουν από το πουθενά ένα μικρόφωνο για να εκφωνήσει μερικές ατάκες πολιτικό-επαναστατικές, να χαρίσει στον κόσμο λίγη ευφορία και συλλογική πίστη για ένα καλύτερο μέλλον, κάτι που ήξερε τόσο καλά να κάνει.
Ακόμα και λίγα χρόνια πριν το θάνατο του, ολόκληρες μεγαλουπόλεις άδειαζαν για να γεμίσουν τους δρόμους των ανοικτών ομιλιών του
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Το μάλλον άγνωστο τραγούδι για τα κοινά γενέθλια Μελίνας και ΠΑΣΟΚ