Τότε που η κυβέρνηση Σημίτη «έριχνε» ζάχαρη στις μηχανές των τρακτέρ στα μπλόκα του 1996

Επιτροπή αγώνα αγροτών Ελλάδας συγκροτήθηκε μετά από σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια της Λάρισας με την συμμετοχή αγροτών κυρίως από την Κεντρική – Ανατολική Μακεδονία και τη Θεσσαλία.  Οι αγρότες που συμμετείχαν στην σύσκεψη, αποφάσισαν να προχωρήσουν σε συλλαλητήριο με τρακτέρ στη 1 Φεβρουαρίου κατά την διάρκεια της έκθεσης Agrotica.

Βέβαια τα πρώτα σημάδια των αλλαγών στην αγροτική πολιτική της Ελλάδας άρχισαν να φαίνονται από το 1996. Ήταν τότε που οι αγρότες της Θεσσαλίας παρέταξαν πρώτοι χιλιάδες τρακτέρ στον ιστορικό κόμβο της Βιοκαρπέτ με την μαζικότητα της εξέγερσης να πιάνει κυριολεκτικά στον ύπνο την κυβέρνηση Σημίτη και τον τότε υπουργό Γεωργίας Στέφανο Τζουμάκα.

Aς τα δούμε όλα από την αρχή

Οι Έλληνες αγρότες, συνηθισμένοι στη φιλοαγροτική πολιτική του Ανδρέα Παπανδρέου, δεν είχαν υποδεχτεί φιλικά την πολιτική περιορισμένης ευθύνης που όριζαν οι Βρυξέλλες από την αρχή μάλιστα της διακυβέρνησης Σημίτη. Αυτή ήταν και η αφορμή για την πρώτη μεγάλη αγροτική κινητοποίηση της μεταπολίτευσης. Για περίπου δυο μήνες (58  ημέρες) οι αγρότες του Θεσσαλικού κάμπου παρέταξαν χιλιάδες τρακτέρ κατά μήκος του εθνικού δρόμου κόβοντας την Ελλάδα κυριολεκτικά στα δύο (τότε ακόμα δεν ήταν αυτοκινητόδρομος διπλής κατεύθυνσης).

Η κινητοποίηση ήταν πρωτόγνωρη για την εποχή. Οι αγρότες για πρώτη  φορά έδειχναν να αντιμετωπίζουν σοβαρά και οργανωμένα την αγωνιστική κινητοποίηση τους, τόσο με συντονιστικές επιτροπές αγώνα, όσο και με παναγροτικές ενημερώσεις και με κοινές ομόφωνες αποφάσεις! Στη Λάρισα, είχε δημιουργηθεί η πρώτη Πανθεσσαλική Συντονιστική Επιτροπή (ΠΑΣΕ), η οποία γέννησε την πρώτη πανελλαδικά γνωστή και αναγνωρίσιμη γενιά αγροτοσυνδικαλιστών.

Απόσπασμα από την εκπομπή «Το Μαγκαζίνο» με τον Μανώλη Καψή, Καλεσμένοι για να σχολιάσουν τα μπλόκα ο Κώστας Βουτσάς, ο Βαγγέλης Μπούτας και ο Θεόδωρος Τσουκάτος

ΤΟ ΜΑΓΚΑΖΙΝΟ 13/12/1996 Μέρος 3

Με τον Μανώλη Καψή Καλεσμένοι Κώστας Βουτσάς, Βαγγέλης Μπούτας, Θεόδωρος Τσουκάτος

Ποιες ήταν οι βασικές θέσεις των αγροτών το 1996;

• Κατάργηση του κανονισμού της ΕΕ για το βαμβάκι με μονομερή μέτρα της κυβέρνησης.
• Να αποκλειστούν από την ενίσχυση οι ιδιοκτήτες που φαίνονται ως συγκαλλιεργητές.
• Να επιδοτηθούν ή ενισχυθούν, κλιμακωτά, οι μικρομεσαίοι αγρότες που κινδυνεύουν με αφανισμό.
• Προγραμματισμό δυναμικών καλλιεργειών.
• Καταβολή του 4% των εσόδων του κράτους από τον ειδικό φόρο κατανάλωσης καπνού στους μικροκαλλιεργητές.
• Διπλασιασμό των αγροτικών συντάξεων.
• Ρύθμιση των χρεών των μικρομεσαίων αγροτών και κτηνοτρόφων.
• Απόρριψη του προτεινόμενου- τότε- από την ΕΕ πακέτου τιμών και επιδοτήσεων και διαμόρφωσή τους με βάση τιμές διπλάσιες του πληθωρισμού.
• Διπλασιασμό των κοινοτικών και εθνικών πόρων για έργα υποδομής.
• Κατάργηση των ειδικών φόρων στα καύσιμα και μείωση της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας για γεωργική και κτηνοτροφική χρήση.
• Μείωση του ΦΠΑ στις αγορές των αγροτών στο ελάχιστο επίπεδο (8%).
• Εκσυγχρονισμό του θεσμικού πλαισίου των ΕΛΓΑ ώστε να ασφαλίζεται στο σύνολό της η αγροτική παραγωγή, αλλά και το φυτικό και ζωικό κεφάλαιο.
• Μείωση του κόστους οικοδομικής άδειας για την κατοικία του αγρότη και των αναγκαίων κτιριακών εγκαταστάσεων, καθώς και των συνεταιρισμών.

Οι ομόφωνες αποφάσεις και η θέση των συνδικαλιστών

Αυτό που έκανε, κάνει και ίσως θα κάνει χρόνια μετά εντύπωση είναι ο τρόπος λήψης αποφάσεων που έπαιρνε τότε η Πανθεσσαλική Συντονιστική Επιτροπή. Οι αποφάσεις ήταν πάντα ομόφωνες και ποτέ κατά πλειοψηφία: «αν πάρουμε ποτέ απόφαση κατά πλειοψηφία θα διαλυθούμε την επόμενη στιγμή» έλεγαν χαρακτηριστικά.

Αυτό που όλοι διατυμπάνιζαν ήταν πώς αυτήν τη φορά οι κομματικές φιλίες δεν έχουν θέση σ΄ αυτόν τον αγώνα. Πόσο όμως κάτι τέτοιο ίσχυε;  Ας δούμε τα ακόλουθα:

Δέκα μέλη της Πανθεσσαλικής Συντονιστικής επιτροπής άνηκαν στη ΝΔ, με πιο γνωστούς τους Θανάση Νασίκα και τον Θανάση Κοκκινούλη.

Το ΠΑΣΟΚ στον αγροτικό τομέα υστερούσε καθώς είχε μόνο τους Θανάση Τσαλόπουλο και Βασίλη Νικολόπουλο.

Μεγάλη δύναμη στον κάμπο είχε (μέχρι και σήμερα) το Κουμουνιστικό Κόμμα Ελλάδος με τους Βαγγέλη Μπούτα, και Γιάννη Πατάκη.

Πάντως το πλέγμα των σχέσεων και των συμφερόντων στον Θεσσαλικό κάμπο έκανε αρκετούς αγρότες να θέλουν από τη μία να «κατεβούν» στα μπλόκα έχοντας όμως και δεύτερες σκέψεις. Πιο αποφασισμένοι έδειχναν να είναι οι αγρότες από τα χωριά της Καρδίτσας.

Η αντίδραση της Κυβέρνησης

Τον Δεκέμβρη εκείνο στο μακρινό 1996 οι καιρικές συνθήκες ήταν άγριες και καθόλου με το μέρος των αγροτών που βρισκόταν στους δρόμους. Πάνω σ’ αυτές τις άσχημες καιρικές συνθήκες είχε στηρίξει και η κυβέρνηση Σημίτη της πολιτική της για τον τερματισμό τους. Στην βαρυχειμωνιά του κάμπου.

Οι αγρότες όμως, αποφασισμένοι να τραβήξουν το σκοινί μέχρι τέλους παρέμειναν στα μπλόκα με σκηνές και καίγοντας λάστιχα στους δρόμους για να ζεσταθούν. Βλέποντας αυτήν την επιμονή, η κυβέρνηση προχώρησε σε μια θρυλική επέμβαση που κανένας δεν περίμενε δίνοντας εντολή στα ΜΑΤ να κόψουν τα λάστιχα των τρακτέρ και στη συνέχεια να ρίξουν ζάχαρη στις μηχανές. Αυτή η πρωτοφανής ενέργεια, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων.

Τελικά, μετά από αλλεπάλληλες διαπραγματεύσεις, η κυβέρνηση αποφάσισε να ενισχύσει το αγροτικό εισόδημα, δίνοντας έξτρα ενισχύσεις στους αγρότες (π.χ. 40 δραχμές\στρέμμα στο βαμβάκι), με αποτέλεσμα 23 Δεκεμβρίου, να αποχωρήσουν από τα μπλόκα!

Οι οικονομικές συνέπειες

Εξαιτίας των αγροτικών κινητοποιήσεων οι ζημίες το 1996 σε 150 εξαγωγικές επιχειρήσεις της Βόρειας Ελλάδος, υπολογίστηκαν σε 13 δισ. δραχμές, σύμφωνα με έρευνα του Συνδέσμου Εξαγωγέων Βορείου Ελλάδος (ΣΕΒΕ). Αυτή η εκτίμηση όμως αναφερόταν μόνο στις ζημίες των ημερών που διήρκησαν τα μπλόκα και οι κινητοποιήσεις.

Δυστυχώς οι ζημιές που προκαλούνται από το κλείσιμο των δρόμων ακολουθούν την οικονομία και μετά τη λήξη τους γι’ αυτό και ο απόηχος των αποκλεισμών των οδών του 1996, φάνηκε στην ουσία το 1997. Οι ακυρώσεις των παραγγελιών του 1996 συνεχίστηκαν και το 1997. Αναλυτικότερα, το 1997 οι μειώσεις των εξαγωγών σε κρέας, ψάρια, σιτηρά, γαλακτοκομικά, λαχανικά και φρούτα μειώθηκαν κατά 100 εκ. δολάρια σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, (2 δις δολάρια ήταν οι εξαγωγές τους το 1996).]

Η διαχρονικά καθοδική τάση των εξαγωγών με διακυμάνσεις, οδήγησε σε ένα χαμηλό ύψος ρεκόρ των εξαγωγών των αγροτικών  προϊόντων, που έφθασε τα 1,5 δις ευρώ το 2000. Μέσα σε τέσσερα χρόνια λοιπόν χάθηκαν 400 εκ. δολάρια εξαγωγές.