Γιατί είναι αυτό το πιο μισητό άγαλμα της Αθήνας;

Από την Μαρία Σκαμπαρδώνη

Η τοποθέτηση ανδριάντα ενός Αμερικάνου πολιτικού σε περίοπτη θέση στο κέντρο της Αθήνας, πόσο μεγάλη αναστάτωση μπορεί να επιφέρει; Αποκαλύπτει την υποταγή της Ελλάδας στις Αμερικάνικες επιθυμίες, ή είναι ένας φόρος τιμής;

Το άγαλμα στήθηκε ως ένα «ευχαριστώ» της χώρας για την αποστολή στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας στην Ελλάδα, μέσω του Σχεδίου Μάρσαλ, μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Η βοήθεια ξεπέρασε τα 365 εκατομμύρια δολάρια, ποσό μυθικό για την εποχή, και βοήθησε να ορθοποδήσει οικονομικά η χώρα και να ανοικοδομηθεί, μετά από τον παγκόσμιο πόλεμο και τον εμφύλιο πόλεμο. 

Μήπως όμως είναι τελικά ένα άγαλμα που συμβολίζει τη διαρκή επέμβαση των ξένων δυνάμεων στην ελληνική πραγματικότητα; Όποια και αν είναι η αλήθεια, ο ανδριάντας αυτός δίχασε, διχάζει και θα διχάζει. Πώς έφτασε να υπάρχει στην Αθήνα ένα άγαλμα του ανθρώπου που συνέδεσε το όνομά του με την πυρηνική καταστροφή στη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι;

Η ιστορία του αγάλματος

Ο ανδριάντας του Harry S. Truman (1884-1972), του 33ου Πρωθυπουργού της Αμερικής, είναι τοποθετημένος από το 1963 στη Λεωφόρο Βασιλέως Κωνσταντίνου και  Βασιλέως Γεωργίου Β’. Είναι ορειχάλκινος και τοποθετημένος επάνω σε μαρμάρινο βάθρο.

Δημιουργήθηκε κατόπιν επιθυμίας και με δαπάνες της οργάνωσης της Ομογένειας των ΗΠΑ, ΑΧΕΠΑ.

Στο πίσω μέρος του αγάλματος υπάρχει μία επιγραφή η οποία αναγράφει στην Ελληνική και Αγγλική γλώσσα τα εξής:  “Στον Χάρυ Τρούμαν εις έκφρασιν ευγνωμοσύνης δια το δόγμα Τρούμαν το οποίον διεκύρυξε ως Πρόεδρος των ΗΠΑ την 1η Μαρτίου 1947 βοηθήσας ούτω τον Ελληνικόν λαόν να προασπίση την ελευθερία του και την εθνικήν του ακεραιότητα εις μιαν κρίσιμον καμπήν της ιστορίας της ανθρωπότητος και διαδηλώσας την προσήλωσιν του αμερικανικού λαού εις το ιδεώδες της ελευθερίας”. Στο δεξιό μέρος του αγάλματος και σε όρθιο βάθρο έχει χαραχθεί απόσπασμα της ομιλίας του Χ. Τρούμαν στο Αμερικανικό Κογκρέσο την 12η Μαρτίου 1947.

Έργο του Αμερικανού γλύπτη Φέλιξ Γουέλτον (12 Απριλίου του 1907 – 3 Ιουνίου 2003), θεωρείται το άγαλμα που έχει δεχτεί τις περισσότερες αντιδράσεις για την τοποθέτησή του.

Πρόκειται για ένα πολύπαθο άγαλμα το οποίο έχει δεχτεί πλήθος επιθέσεων. Από την εποχή της δικτατορίας μέχρι τη δεύτερη σοβαρή επίθεση του 1971, η οποία άφησε μάλιστα πίσω της και έναν αστυνομικό νεκρό. Έχει δεχτεί πάμπολλες επιθέσεις με μπογιές, κόψιμο ποδιών, έχουν γίνει προσπάθειες ακόμα και να κατεδαφιστεί, με αυτό να συμβαίνει τα έτη 2006 και 2007.

Κατά τη διάρκεια της χούντας των συνταγματαρχών, στο άγαλμα έγιναν δύο βομβιστικές επιθέσεις με τη δεύτερη μάλιστα να έχει και θύμα έναν αστυνομικό που έχασε τη ζωή του εξαιτίας τους.

Τον Μάρτιο του 1986 εξερράγη στο άγαλμα ισχυρή ωρολογιακή βόμβα. Με αφορμή την επίθεση ο τότε δήμαρχος Αθηναίων Δημήτρης Μπέης πρότεινε αντί του Τρούμαν να τοποθετηθεί άγαλμα του Αβραάμ Λίνκολν, αλλά η πρότασή του απορρίφθηκε.

Την επόμενη χρονιά η αριστερή τρομοκρατική οργάνωση ΕΛΑ ανατίναξε το άγαλμα και το έβαψε με κόκκινη μπογιά. Η επόμενη επίθεση έλαβε χώρα το 1997, όταν τα πόδια του αγάλματος πριονίστηκαν με αποτέλεσμα να πέσει στην πλατεία.

Αλυσοπρίονα που του κόβουν τα πόδια, σκοινιά που τον ρίχνουν στο έδαφος, κόκκινες μπογιές που λερώνουν το σώμα του. Όλα αυτά αρκούν για να χαρακτηριστεί ο συγκεκριμένος ανδριάντας ως το ‘’πιο μισητό και πολύπαθο άγαλμα της Αθήνας’’.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

30 απ’ τα πιο αγαπημένα μας αγάλματα της Αθήνας