Ευθύμης Κάλφας
Η Θεσσαλονίκη, ως μία πόλη με πλούσια ιστορία, έχει έρθει αντιμέτωπη με πολύ σημαντικά γεγονότα. Ένα από αυτά ήταν και ο μεγάλος σεισμός της Θεσσαλονίκης του 1978, ο οποίος ήταν ο πρώτος σεισμός που μελετήθηκε τόσο καλά στην Ελλάδα γιατί έπληξε μεγάλο αστικό κέντρο. Ας τα θυμηθούμε όλα ξανά από την αρχή.
Το επίκεντρο
Ο μεγάλος σεισμός της Θεσσαλονίκης σημειώθηκε την Τρίτη 20 Ιουνίου 1978 και ώρα 23:03 έχοντας επίκεντρο τα 35 χιλιόμετρα ανατολικά-βορειοανατολικά της πόλης της Θεσσαλονίκης και συγκεκριμένα το χωριό Στίβος, που βρίσκεται ανάμεσα στις λίμνες Κορώνεια και Βόλβη. Προάγγελοι βέβαια του κύριου σεισμού αποτέλεσαν οι σεισμικές δραστηριότητες στις 8 Μαΐου του 1978, αυτός της 24ης Μαΐου (ώρα 02:34) με μέγεθος 5,8 Ρίχτερ και της 19ης Ιουνίου με μέγεθος 5,3 Ρίχτερ.
Θεσσαλονίκη 21/6/1978 – Ο μεγαλος σεισμος (Σπανιο ντοκουμεντο)!!
Ηταν 20 Ιουνιου 1978 στις 11:03 το βραδυ οταν ισχυρος σεισμος 6.5 ριχτερ χτυπησε την Θεσσαλονικη με επικεντρο το χωριο Στιβος. Οι νεκροι ηταν τουλαχιστον 52 και οι περισσοτεροι απο την 8ωροφη πολυκατοικια που κατερρευεσε στην Πλατεια Ιπποδρομιου.
Ο κύριος σεισμός της 20ης Ιουνίου ήταν μεγέθους 6,5 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ, είχε εστιακό βάθος 10 χιλιομέτρων, διάρκεια 10 δευτερολέπτων και έγινε αισθητός σ’ όλη τη Βόρεια Ελλάδα, τη Γιουγκοσλαβία και τη Βουλγαρία. Το μέγεθος των καταστροφών που προκάλεσε, εκτιμήθηκε στο επίπεδο VIII στη 12-βάθμια κλίμακα Μερκάλι, ήταν δηλαδή «καταστροφικός».
Η οκταώροφη πολυκατοικία στην πλατεία Ιπποδρομίου κατέρρευσε, με αποτέλεσμα να βρουν το θάνατο 29 από τους ενοίκους της, ενώ άλλοι 20 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους σε άλλα σημεία της πόλης, αυξάνοντας τον αριθμό των νεκρών στους 49. Συνολικά τραυματίστηκαν 220 άνθρωποι, ενώ χιλιάδες έμειναν άστεγοι σε όλο τον νομό Θεσσαλονίκης. Σε σημερινές τιμές οι υλικές ζημιές έφτασαν τα 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ, σε σημερινές τιμές.
Μαρτυρίες πολιτών
Στο βιβλίο «Σεισμογραφίες», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ιανός, έχουν καταγραφεί 34 μαρτυρίες από κατοίκους της Θεσσαλονίκης οι οποίοι μετέφεραν το κλίμα εκείνης της νύχτας. Ο Πάνος Μπουτόπουλος ήταν 27 χρονών το 1978 και θυμάται:
Νόμισα πως ήρθε το τέλος… Ένα ηλίθιο χαμόγελο έντρομου θάρρους βγήκε από το στόμα μου καθώς κατρακυλούσα τις σκάλες από τον πρώτο όροφο για να βγω στη διπλανή αλάνα. Μπήκαμε στο αυτοκίνητο για να φύγουμε χωρίς να ξέρουμε πού πάμε. Ο δρόμος για τη Χαλκιδική ήταν ο πιο αγαπημένος. Κάναμε περίπου 3 ώρες να βγούμε απ’ την πόλη, με τους μετασεισμούς να μας σπάνε τα νεύρα κάθε δύο λεπτά
Η Δήμητρα Μαργαριτέλη, νοσοκόμα στο Ιπποκράτειο νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης, εκείνη την ώρα μόλις είχε ολοκληρώσει τη βάρδια της:
Οι πόρτες του κλιβάνου πηγαινοέρχονταν, τα πλακάκια στους τοίχους έσπαγαν, μπουκάλια γεμάτα ορούς πέταγαν στον αέρα. Οι φωνές των έντρομων αρρώστων που φώναζαν βοήθεια και το προσωπικό στους διαδρόμους πανικόβλητο, χωρίς κανέναν συντονισμό» θυμάται. Για την ίδια ήταν μια από τις πιο τρομακτικές καταστάσεις που έπρεπε να διαχειριστεί στη ζωή της.
Μετά το σεισμό
Πολλά ήταν εκείνα που άλλαξαν μετά το μεγάλο σεισμό της Θεσσαλονίκης. Στην πόλη για παράδειγμα εγκαταστάθηκε το πρώτο τηλεμετρικό δίκτυο το οποίο συνέλεγε πληροφορίες για τους σεισμούς σε πραγματικό χρόνο, ενώ με αφορμή τον σεισμό των 6,5 Ρίχτερ και τον κατοπινό της Αθήνας (1981), ιδρύθηκε ο ΟΑΣΠ (Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας), που είναι ο αρμόδιος φορέας της πολιτείας για το σχεδιασμό της αντισεισμικής πολιτικής της χώρας. Από τότε οι δήμοι είναι υπεύθυνοι για να καταρτίσουν «χάρτες» έκτακτης ανάγκης με βάση τoν «Ξενοκράτη», ενώ ΕΜΑΚ και στρατός είναι σε επιφυλακή για να συνδράμουν.
Οι σεισμοί στην Ελλάδα
Με βάση τα στατιστικά στοιχεία που υπάρχουν διαθέσιμα, η Ελλάδα κατέχει την πρώτη θέση στη Μεσόγειο και την Ευρώπη και την έκτη θέση σε παγκόσμιο επίπεδο -μετά την Ιαπωνία, Νέες Εβρίδες, Περού, νησιά Σολομώντα και Χιλή-όσον αφορά τις σεισμικές δονήσεις και παρά το γεγονός ότι γεωγραφικά η χώρα μας βρίσκεται ανάμεσα στην Ευρώπη και την Ασία (και γι’ αυτό το λόγο συνθλίβεται από τις δυο τεκτονικές πλάκες παρουσιάζοντας έντονες σεισμικές διεγέρσεις) δεν έχουν σημειωθεί μεγάλες καταστροφές σε σχέση με αντίστοιχης κλίμακας σεισμούς σε άλλες χώρες.
*ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΗ
6 από τους πιο ισχυρούς σεισμούς στην Ελλάδα από το 1900 μέχρι σήμερα