Ο υπέροχος μύθος του Ηρός του Πλάτωνα για την μεταθανάτια ζωή

Ο μύθος του Ηρός είναι ίσως από τις αρχαιότερες και πιο δημοφιλείς αλληγορίες για την μεταθανάτια ζωή, την οποία αναφέρει ο Πλάτωνας στο δέκατο βιβλίο της «Πολιτείας». Αυτός ο αισιόδοξος μύθος ανέφερε για πρώτη φορά ότι ο δίκαιος άνθρωπος επιβραβεύεται τόσο σ’ αυτόν τον κόσμο όσο και στον μεταθανάτιο σε αντίθεση με τους άδικους και τους τύραννους οι οποίοι τιμωρούνται σκληρά.

Για να καταφέρει ο Πλάτωνας να μεταδώσει το συγκεκριμένο μήνυμα, χρησιμοποιεί, μέσω του Σωκράτη, το μύθο του Ηρός, την μαρτυρία δηλαδή του γενναίου πολεμιστή Ηρός του Αρμενίου.

Τι ανάφερε ο μύθος του Ηρός;

Σύμφωνα με τον μύθο, ο Ηρ ήταν γιος του Αρμενίου από την Παμφυλία και ατρόμητος πολεμιστής ο οποίος όμως σκοτώθηκε πάνω στη μάχη. Για δέκα ολόκληρες ημέρες το σώμα του παρέμενε στο πεδίο της μάχης ανάμεσα στα υπόλοιπα πτώματα πολεμιστών. Μετά από περίπου 12 ημέρες και αφού οι δικοί του τον είχαν μεταφέρει στο σπίτι, λίγο πριν την νεκρική πυρά, ο Ηρ επέστρεψε στη ζωή και άρχισε να διηγείται όσα είχε δει η ψυχή του στον κάτω κόσμο.

Όπως διηγήθηκε ο ίδιος, η ψυχή του βρέθηκε σε έναν δαιμονικό τόπο όπου εκεί υπήρχαν δυο ανοίγματα το ένα δίπλα στο άλλο και ακόμα δυο απέναντι του, πάνω στον ουρανό. Ανάμεσα σ’ αυτά τα ανοίγματα υπήρχαν δικαστές, οι οποίοι αφού δίκαζαν τις ψυχές, πρόσταζαν στη συνέχεια τους δίκαιους να προχωρήσουν δεξιά και επάνω προς τον ουρανό και τους άδικους αριστερά και κάτω. Όταν έφτασε η σειρά του Ηρός, οι δικαστές των διέταξαν να παρακολουθήσει προσεκτικά ό,τι συνέβαινε εκείνη την ώρα και στη συνέχεια ως άλλος αγγελιαφόρος να τα ανακοινώσει στους ζωντανούς ανθρώπους.

Οι μεταθανάτιες δοκιμασίες των ψυχών κατά τον μύθο του Ηρός

Οι ψυχές που ανέβαιναν από τα ανοίγματα της γης έκλαιγαν για όσα είχαν πάθει κατά την παραμονή τους στη γη η οποία είχε κρατήσει χίλια χρόνια και ήταν κατασκονισμένες και διψασμένες. Αντίθετα, οι ψυχές που κατέβαιναν από τον ουρανό ήταν καθαρές και διηγούνταν όλα τα ευχάριστα που είχαν δοκιμάσει καθώς και την ομορφιά την οποία είχαν αντικρίσει στον ουρανό. Οι ψυχές μάλιστα που είχαν διαπράξει αδικήματα, πλήρωνα για όλα αυτά δεκαπλάσιες ποινές, όπως επίσης δεκαπλάσιες ήταν και οι ανταμοιβές για όσες ψυχές είχαν φανεί δίκαιες. Ο Ηρ περιέγραψε στους εν ζωή ανθρώπους του πάνω κόσμου την εικόνα του Αριδαίου, τυράννου της Παμφυλίας ο οποίος είχε διαπράξει στη ζωή του μεγάλα και πολλά κακουργήματα. Οι τιμωροί του Αριδαίου τον είχαν δέσει χειροπόδαρα και τον τραβούσαν πάνω στα αγκάθια των ασπαλάθων.

Η δεύτερη ευκαιρία

Ο μύθος του Ηρός συνεχίζει με τις ψυχές ενώπιων των Μοιρών, της Λάχεσις, της Κλωθώ και της Άτροπος οι οποίες τραγουδούσαν πάνω στη μελωδία των Σειρηνών: η Λάχεσις όσα είχαν περάσει, η Κλωθώ τα τωρινά και η Άτροπος τα μελλούμενα. Οι ψυχές στο σημείο αυτό έπρεπε να επιλέξουν, ανάλογα με τη σειρά που προσδιόριζε ο κλήρος που είχαν τραβήξει νωρίτερα, ένα ορισμένο είδος ζωής. Οι αφιλοσόφητες ψυχές επέλεγαν ένδοξους βίους χωρίς να υπολογίζουν τη δυστυχία που αυτοί κρύβουν ενώ όσες ψυχές είχαν δοκιμαστεί σκληρά στην προηγούμενη ζωή τους, επέλεγαν προσεκτικά για να μην απατηθούν από τη λάμψη.  Ο Ηρ συνάντησε και την ψυχή του Οδυσσέα, ο οποίος διάλεξε τελευταίος μια ήσυχη ζωή ενός άσημου ανθρώπου. Μετά την επιλογή, οι ψυχές προχωρούσαν προς την πεδιάδα της λήθης, έπιαναν το νερό του Αμέλητα ποταμού για να ξεχάσουν τα πάντα και τα μεσάνυχτα, μετά από δυνατή βροντή και σεισμό, άρχιζαν να αναπηδούν προς τα πάνω για να ξαναγεννηθούν μέσα στα νέα σώματα τους.