Δημήτρης Καβατζικλής
Σε μια ομιλία που έδωσε ο Όρσον Γουέλς σε μια σχολή κινηματογράφου του Παρισιού το 1982, κάποιος του έκανε μια ερώτηση για τον Ηλία Καζάν, σχετικά με τη δυσκολία συγκέντρωσης χρημάτων στην Αμερική για μια ταινία για τους Πορτορικανούς. Η απάντησή του: «Μαντμουαζέλ, επιλέξατε λάθος σκηνοθέτη, γιατί ο Ηλίας Καζάν είναι προδότης», αναφέρει το openculture.
Και συνέχισε: «Είναι ένας άνθρωπος που πούλησε στον Μακάρθι όλους τους συντρόφους του σε μια εποχή που μπορούσε να συνεχίσει να εργάζεται στη Νέα Υόρκη με υψηλό μισθό. Και έχοντας πουλήσει όλους τους ανθρώπους του στον Μακάρθι, γύρισε στη συνέχεια μια ταινία με τίτλο On the Waterfront που ήταν η χαρά του πληροφοριοδότη. Και επομένως, καμία ερώτηση που τον έχει ως παράδειγμα δεν μπορεί να απαντηθεί από εμένα». Ο Γουέλς είχε τη συνήθεια να επιδεικνύει δημόσια τις αρχές του, τόσο καλλιτεχνικές όσο και πολιτικές.
«Όταν ο σταλινισμός ήταν της μόδας, οι άνθρωποι του κινηματογράφου έγιναν σταλινικοί», έγραψε η κριτικός κινηματογράφου, Pauline Kael. «Εκτελούσαν υπηρεσίες προπαγάνδας για τις διάφορες αλλαγές στην εξωτερική πολιτική της Ρωσίας και, όσο οι ανάγκες της αμερικανικής και της ρωσικής πολιτικής συνέπιπταν, αυτό έπαιρνε τη μορφή υπερπατριωτισμού. Όταν τελείωσε ο πόλεμος και ξεκίνησε ο Ψυχρός Πόλεμος, ο Μακάρθι στράφηκε σε αυτούς. Η ντροπή του Μακαρθισμού δεν ήταν μόνο «η ντροπή της Αμερικής», αλλά η ντροπή μιας ομάδας νεόπλουτων που ήταν πρόθυμοι να συμβουλεύσουν τον κόσμο για ηθικά και πολιτικά ζητήματα και που, μπροστά στις δυσκολίες κατέδιδαν τους φίλους τους, ούτε καν για να σώσουν τη ζωή τους, αλλά για να σώσουν τις πισίνες τους».
Ο Καζάν κατέθεσε ως μάρτυρας ενώπιον της Επιτροπής Αντιαμερικανικών Δραστηριοτήτων του Κογκρέσου το 1952. Ήταν το απόγειο της «μαύρης λίστας του Χόλιγουντ» που έβαλε οριστικό τέλος στη σταδιοδρομία πολλών ανθρώπων της βιομηχανίας του θεάματος. Παρόλα αυτά, ο Γουέλς δεν μπέρδευε την τέχνη με την πολιτική, όπως αποδεικνύεται και από αυτό που είπε για τον Καζάν μετά από το χειροκρότημα του κοινού: «Πρέπει να προσθέσω ότι είναι ένας πολύ καλός σκηνοθέτης», είπε.
Αναρωτιέμαι, αυτοί που τερμάτισαν την καριέρα του Χαϊκάλη τι κέρδισαν;