Δημήτρης Καβατζικλής
Αν θέλουμε να κατανοήσουμε την ιστορία της τέχνης στην Αμερική του εικοστού αιώνα, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε το κτίριο στη γωνία της Πέμπτης Λεωφόρου και της 56ης Οδού στην πόλη της Νέας Υόρκης. Εκεί που σήμερα υπάρχει ο Πύργος Τραμπ, υπήρχε το Bonwit Teller, ένα πολυτελές πολυκατάστημα που λειτουργούσε από το 1929. Τότε, όπως και τώρα, κάθε κατάστημα της Πέμπτης Λεωφόρου πρέπει να βρει έναν τρόπο να ξεχωρίσει, και μέχρι το 1939 το Bonwit Teller είχε χτίσει τη «φήμη ότι είχε τις πιο εκκεντρικές βιτρίνες του Μανχάταν». Την ίδια χρονιά συνέβη ένα περιστατικό με τον «Νο 1 σουρεαλιστή στον κόσμο, Σαλβαδόρ Νταλί», αναφέρει το openculture.
Ο Νταλί είχε στήσει τη βιτρίνα του Bonwit Teller το 1936. Όταν προσκλήθηκε ξανά τρία χρόνια αργότερα «αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τη βιτρίνα για να απεικονίσει το σύμπλεγμα του Νάρκισσου, χωρισμένο σε μέρα και νύχτα. «Στο παράθυρο της ημέρας, εμφανίζεται ο Νάρκισσος», λέει το The Art Story «τρία κέρινα χέρια που κρατούσαν καθρέφτες πάνω από μια μπανιέρα επενδεδυμένη με μαύρο δέρμα αρνιού και γεμάτη με νερό. Ένα μανεκέν ήταν μέσα στη μπανιέρα με μια λιτή στολή από πράσινα φτερά. Για το παράθυρο της νύχτας, τα πόδια ενός κρεβατιού αντικαθίστανται από πόδια βουβάλου και ο θόλος καλύπτεται από το κεφάλι του ενώ ένα κέρινο μανεκέν κάθεται πάνω σε κάρβουνα».
«Όσο για την αντίδραση του κοινού», γράφει ο Michael Pollak των New York Times, «δεν ήταν όλα τα σχόλια θετικά και το προσωπικό του καταστήματος αναγκάστηκε να κάνει αλλαγές. Το γυμνό μανεκέν αντικαταστάθηκε από ένα ντυμένο και ο κοιμώμενος αντικαταστάθηκε από ένα όρθιο μοντέλο». Μόλις έμαθε για τις αλλαγές, ο Νταλί αποφάσισε να δράσει: «Όρμησα στη βιτρίνα και την άλλαξα, ώστε να μην ατιμαστεί το όνομα μου. Ποτέ δεν ξαφνιάστηκα τόσο πολύ όσο όταν έσπρωξα τη μπανιέρα και πετάχτηκε από το τζάμι. Μετά από αυτό ήμουν πολύ μπερδεμένος», δήλωσε αργότερα ο ίδιος.
Ο Νταλί συνελήφθη για ανάρμοστη συμπεριφορά, αλλά έλαβε ποινή με αναστολή, καθώς, όπως είπε ο δικαστής, «αυτά είναι μερικά από τα προνόμια που φαίνεται να απολαμβάνει ένας καλλιτέχνης με ταμπεραμέντο». Κάτι τέτοιο δεν συνέβη στον Andy Warhol όταν αργότερα έντυσε τη βιτρίνα του Bonwit Teller το 1961 με μεγάλη επιτυχία. Την ίδια επιτυχία είχαν και πολλοί άλλοι καλλιτέχνες, όπως οι Sari Dienes, James Rosenquist, Jasper Johns και Robert Rauschenberg.