Δημήτρης Καβατζικλής
Στις αρχές του 20ου αιώνα, ο Βρετανός αρχαιολόγος Άρθουρ Έβανς ανακάλυψε στην Κρήτη σχεδόν 3.000 δισκία χαραγμένα σε μια γλώσσα που δεν είχε ξαναδεί. Η ανακάλυψη ξεκίνησε έναν αγώνα δεκαετιών για την αποκρυπτογράφηση της γλώσσας του αρχαιότερου ευρωπαϊκού πολιτισμού, λέει το openculture.
Το τελικό αποτέλεσμα της όλης προσπάθειας, το οποίο ο Έβανς ονόμασε Γραμμική B, κατέληξε να ανατρέψει την ως τότε αποδεκτή ιστορία για την προέλευση της ελληνικής γλώσσας, όπως βλέπουμε και στο βίντεο του TED-Ed που αφηγείται η καθηγήτρια κλασικών σπουδών Susan Lupack.
Δείτε το βίντεο
The race to decode a mysterious language – Susan Lupack
Dig into the mysterious Linear B symbols, found on ancient tablets on the island of Crete, which took scholars nearly 50 years to decode. — In the early 190…
Τα δισκία, που βρέθηκαν ανάμεσα στα ερείπια της αρχαίας πόλης της Κνωσού, ανήκαν σε έναν πολιτισμό που άκμασε πριν από 3.000-4.000 χρόνια και τους οποίους ο Έβανς ονόμασε τους Μινωίτες από το μυθικό βασιλιά Μίνωα, φύλακα του Μινώταυρου. Ο Έβανς προσπαθούσε για 30 χρόνια να αποκρυπτογραφήσει τη Γραμμική Β χωρίς επιτυχία. Ωστόσο κατάφερε να βρει δύο «κλειδιά» που επέτρεψαν στους μελλοντικούς ερευνητές να μεταφράσουν την αρχαία γλώσσα.
Μια από αυτούς τους μελετητές, η Alice Kober, ενδιαφέρθηκε για το μινωικό πολιτισμό ενώ φοιτούσε στο Hunter College της Νέας Υόρκης. Μέχρι να αποκτήσει το διδακτορικό της, είχε «αφιερωθεί στην αποκρυπτογράφηση των φωνητικών σημείων», σημειώνει το Πανεπιστήμιο Rutgers. «Για να το πετύχει αυτό, σπούδασε αρχαιολογία στο Νέο Μεξικό και στο ASCSA, με επίκεντρο τις αρχαίες γλώσσες και πολιτισμούς.»
Μελετητές σε όλο τον κόσμο πίστευαν ότι η Γραμμική Β ήταν η χαμένη γλώσσα των Ετρούσκων ή μια πρώιμη μορφή των Βασκικών. Η Kober πέρασε δύο δεκαετίες προσπαθώντας να αποκωδικοποιήσει τη γραφή. Όπως και ο Έβανς, πέθανε προτού μπορέσει να ολοκληρώσει τη δουλειά της, αλλά πλησίασε πιο κοντά από οποιονδήποτε άλλο. Εν τω μεταξύ, ο αρχιτέκτονας Michael Ventris είχε εμμονή με τη Γραμμική B, ακόμη και όταν υπηρετούσε ως στρατιώτης στον Β ‘Παγκόσμιο Πόλεμο.
Με βάση τις μεθόδους της Kober και τα νέα δισκία που ανασκάφηκαν στην Πύλο, κατάφερε να απομονώσει κάποια αρχαία τοπωνύμια. Από αυτές τις γεωγραφικές αναφορές, ο Ventris «ξετύλιξε τη Γραμμική Β, με κάθε λέξη να αποκαλύπτεται όλο και πιο ξεκάθαρα» και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η γλώσσα της Γραμμικής Β δεν ήταν τα Μινωικά, αλλά τα Ελληνικά. Ουσιαστικά, είναι η «παλαιότερη διατηρημένη γραφή της ελληνικής γλώσσας που γνωρίζουμε και πιθανώς επινοήθηκε στην Κνωσό γύρω στο 1450 π.Χ. όταν οι Μυκηναίοι κατέλαβαν την πόλη και εξαπλώθηκαν από εκεί στην ηπειρωτική Ελλάδα.»
Στο παρελθόν είχε προταθεί ότι ήταν οι Μινωίτες που εισέβαλαν στην ηπειρωτική Ελλάδα. Αυτή ήταν η υπόθεση του Evans, αλλά η ανακάλυψη του Ventris έδειξε ότι «είτε με ειρηνική προσάρτηση είτε με ένοπλη εισβολή ο μινωικός πολιτισμός αντικαταστάθηκε, τόσο στην Κρήτη όσο και στην ηπειρωτική Ελλάδα, από τον μυκηναϊκό πολιτισμό»
Αυτό σημαίνει ότι η αρχαία μινωική γλώσσα που ο Έβανς ήλπιζε να βρει παραμένει ένα μυστήριο, κλειδωμένο στον λαβύρινθο μια άλλης γραφής, της Γραμμικής Α, που δεν αποκρυπτογραφηθεί ακόμη.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ