Πριν από 10 χρόνια: Η τότε επικαιρότητα μέσα απ’ την εφημερίδα Εστία

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ

Πριν από 10 χρόνια είχα μια στήλη στην έντυπη LIFO που λεγόταν Media Trip. Κάθε φορά, για μια ολόκληρη εβδομάδα αγόραζα καθημερινά μόνο μία εφημερίδα και ενημερωνόμουν μόνο απ’ αυτήν. Τη μια βδομάδα ήταν η Αυριανή, την επόμενη ο Ελεύθερος Τύπος, και πάει λέγοντας. Ήθελα να δω τον κόσμο μέσα απ’ τα μάτια ενός αναγνώστη συγκεκριμένης εφημερίδας και κατέγραφα στη στήλη μου την εμπειρία.

Η τελευταία καθημερινή εφημερίδα που διάβασα ήταν η Εστία (τότε αρκετά πιο σοβαρή απ’ ό,τι σήμερα) , και το παρακάτω ημερολόγιο δημοσιεύτηκε στην έντυπη Lifo το 2010.

*Μια εβδομάδα στον κόσμο της εφημερίδας Εστία.

ΔΕΥΤΕΡΑ

Βρήκα ένα περίπτερο στην Καλαμαριά που φέρνει την Εστία (την εφημερίδα που συνεχίζει μετά από 116 χρόνια να βγαίνει ασπρόμαυρη και γραμμένη σε λάιτ καθαρεύουσα με πολυτονικό σύστημα) και όταν τους ζήτησα να μου την κρατούν με κοίταξαν λίγο περίεργα. «Για μια ηλικιωμένη θεία μου, ήρθε για μια βδομάδα απ’ την Αμερική», είπα προετοιμασμένος.

Κάπως δυσκολεύομαι να την πάρω στα σοβαρά μ’ αυτές τις ασπρόμαυρες σελίδες γεμάτες μικροσκοπικά γράμματα σε ξεχασμένη γλώσσα. Είναι παρωδία; Είναι αληθινή; Έχει πραγματικά τα σημερινά νέα ή έγινε κάποιο λάθος;

Δυσκολεύομαι όμως και να την κοροϊδέψω – μίνι ιεροσυλία. Μου θυμίζει τον ηλικιωμένο παππού μου, που ως παλιός δικηγόρος είχε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό του και επαναλάμβανε με γλυκό (και ίσως συγκινητικό) στόμφο τα ίδια και τα ίδια κατορθώματά του και το μόνο που μπορούσες να κάνεις είναι να κουνάς καταφατικά το κεφάλι, κάνοντας ότι εντυπωσιάζεσαι – και ότι συμφωνείς.

ΤΡΙΤΗ

Περίμενα ότι δεν θα έβγαζε κανένα νόημα (κι ότι θα ήταν γραμμένη από ξενέρωτους χουντικούς αρχαιολάτρες). Περίτεχνα όμως αποφεύγει τις ακρότητες, ίσως με τη σοφία των τριών αιώνων που πέρασαν απ’ το πρώτο της φύλλο. Κάθε τι που διαβάζω είναι συντηρητικό, αλλά και τεκμηριωμένο.

Από άποψη σελιδοποίησης και στηλών πάντως είναι τόσο παλιομοδίτικη και μίνιμαλ (σαν Καθημερινή των ‘50ς) που μοιάζει σχεδόν προχωρημένη!

Επιφυλλίς για τα προβλήματα της ελληνικής γλώσσας! Την περασμένη εβδομάδα έλεγε για ξένες δυνάμεις που την πολεμούν, και πως το μονοτονικό επινόημα που αποκαλείται Δημοτική «απευθύνεται σε διανοητικώς καθυστερημένους». Στο τέλος της επιφυλλίδος υπήρχε μάλιστα με μεγάλα γράμματα η λέξη ΤΕΛΟΣ!

ΤΕΤΑΡΤΗ

Εκτός απ’ την ξεχασμένη τέχνη του χρονογραφήματος υπάρχει στήλη στο πρωτοσέλιδο που λέγεται «Ο ΚΟΣΜΟΣ» και κάθε μέρα μας ενημερώνει… (κρατηθείτε)… για το τι μέρα είναι αύριο! Πάλι στο πρωτοσέλιδο, καθημερινή στήλη που θυμίζει παμπάλαια επαρχιακή εφημερίδα (ίσως και μαθητική) με τίτλο: «Πεννιες, Ειδησούλες, Περίεργα».

ΕΙΔΗΣΟΥΛΕΣ! Πόσο τέλειο είναι το ότι η λέξη «Ειδησούλες» τρυπώνει κάθε μέρα στο δημοσιογραφικό πρωτοσέλιδο καθημερινής εφημερίδας του 2010;!

Η «Επιφυλλίς για τα προβλήματα της Ελληνικής Γλώσσας» είναι αφιερωμένη στα διαστημικά ταξίδια. Δεν μπαίνει καν στον κόπο να υφάνει μια συνομωσιολογική (ή οποιαδήποτε άλλη) σύνδεση τους με τα προβλήματα της γλώσσας.

Σαν σήμερα στην Εστία του 1930: «Πλήρης Τάξις εις το Πανεπιστήμιον. Αι αίθουσαι των παραδόσεων ήσαν πλήρεις φοιτητών, παρακολουθούντων ησύχως τα μαθήματα.»

ΠΕΜΠΤΗ

Οι διαφημίσεις που μπαίνουν στην εφημερίδα είναι μετρημένες στο ένα δάχτυλο του ενός χεριού, γι’ αυτό η «Ε» γράφει: «Διαφημιστείτε στην Εστία γιατί διαθέτει: *Αξιοπιστία *Σοβαρό και ποιοτικό αναγνωστικό κοινό *Εξαιρετικά προσιτό τιμοκατάλογο.» (Δεν αμφιβάλλω για τα δύο πρώτα, για το τρίτο όμως βάζω το χέρι μου στη φωτιά).

Η Επιφυλλίς για τα διαστημικά ταξίδια συνεχίζεται, με μια διόρθωση όμως: «Στην χθεσινή συνέχεια ανεγράφη ο τίτλος και η υπογραφή της προηγούμενης επιφυλλίδος. Λυπούμεθα για το λάθος.» Είναι κάπως ανακουφιστικό: τελικά για την Εστία δεν έχουν όλα σχέση με συνομωσίες εναντίον της υπέροχης γλώσσας μας.

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Πρωτοσέλιδο άρθρο του Μανώλη Κοττάκη! Αντιδρά στον νέο εκλογικό νόμο και -κάνοντας την Απλούστευση της Χρονιάς- τονίζει: «Οι αρχηγοί θα διορίζουν βουλευτές, ο λαός θα ψηφίζει κόμματα και οι μετανάστες θα εκλέγουν κυβερνήσεις.» (!!!)

Πάνω που πρόσεξα την σοκαριστική έλλειψη φωτογραφιών διαπίστωσα ότι η Σελίς 5 τις έχει όλες μαζεμένες, και τις επτά, προφανώς για ασπρόμαυρη ευκολία.

Η αναζήτηση διαφημίσεων για το σοβαρό και ποιοτικό αναγνωστικό κοινό της εφημερίδας έπιασε! Στην τελευταία σελίδα καταχώριση για βιβλίο των εκδόσεων της Ακαδημίας Αθηνών. Πιο high-brow δε γίνεται.

ΣΑΒΒΑΤΟΚΥΡΙΑΚΟ

Οι ακρότητες θα έκαναν την «Ε» πιο πικάντικη κι ενδιαφέρουσα, τώρα όμως το γλυκό φλάσμπακ με πράγματα που δεν έχεις καν ζήσει είναι πιο πετυχημένο χάρη στην Μπρεχτική τεχνική της αποστασιοποίησης: διαβάζεις τις ειδήσεις σα να μη συμβαίνουν τώρα, κι έτσι τις βλέπεις πιο καθαρά.

Η επικαιρότητα όχι εν βρασμώ, αλλά μέσα απ’ τα μάτια κάποιου που έχει δει πολλά, δεν εντυπωσιάζεται εύκολα – κι ούτε καταφεύγει σε κραυγαλέους πρωτοσέλιδους εντυπωσιασμούς για κάποια μέτριας σημασίας είδηση. Αυτή ακριβώς είναι η δύναμη της Εστίας: ούτε καταστροφολογία ούτε υπέμετρη χαρά. Μόνο μια (συχνά αστεία) στωϊκή αντιμετώπιση των πραγμάτων που πάλι μου θύμισε τον παππού μου.

Κάποιος που έζησε πολέμους, χούντες, πείνα και εξαθλίωση σιγά μην συγκλονιστεί από νέους φόρους, απ’ το γάμο μιας στάρλετ και απ’ το ότι ο Σαμαράς την είπε στον Παπανδρέου.

Ο χρόνος σταματά όσο διαβάζεις την Εστία και τα νέα παίρνουν τις σωστές τους διαστάσεις. Πλέον όλα τα βλέπεις από απόσταση. Από ψηλά – αλλά, περιέργως, όχι αφ’ υψηλού.