Ευθύμης Κάλφας
Η μεταγωγή ενός κρατουμένου στις φυλακές της Λάρισας ήταν και η αφορμή για να επικρατήσει μια σοβαρή αναστάτωση στις φυλακές Κορυδαλλού το Σάββατο 24 Φεβρουαρίου. Συγκεκριμένα, κρατούμενοι της Α και Δ πτέρυγας που διαμαρτύρονται πήραν τα κλειδιά από τους σωφρονιστικούς υπαλλήλους και κατέλαβαν του χώρους, με την αστυνομία να ξεκινά τις διαπραγματεύσεις. Με αφορμή αυτό το περιστατικό θυμηθήκαμε ακόμα τέσσερις που είχαν γίνει στην Ελλάδα.
1. Εξέγερση στις φυλακές της Κέρκυρας -1987
Ήταν 5 Φεβρουαρίου του 1987 όταν μια πολύ σοβαρή και επικίνδυνη εξέγερση ξεκίνησε στις φυλακές της Κέρκυρας, σε ένα από τα πιο σκληρά σωφρονιστικά ίδρυμα που υπήρχαν τότε στην Ελλάδα. Δεν είναι τυχαίος, εξάλλου, ο όρος «κολαστήριο» που χρησιμοποιούσαν τότε πολλοί κρατούμενοι καθώς και ο Τύπος της εποχής. Έχοντας ως κύριο αίτημα τους καλύτερες συνθήκες κράτησης, οι τρόφιμοι της φυλακής με υποκινητές τους γνωστούς βαρυποινίτες Χάρη Τεμπερεκίδη, Βαγγέλη Ρωχάμη και Κυριάκο Παπαχρόνη, ξεκίνησαν εκείνη την εξέγερση με ένα από τα πανό που είχαν αναρτημένα να γράφει: «Εξεγερθήκαμε στους γδάρτες των ονείρων μας». Η πρώτη τους κίνηση ήταν να σταματήσουν να τρώνε ενώ στη συνέχεια αρνιόταν και τα επισκεπτήρια. Η εξέγερση πήρε τεράστιες διαστάσεις όταν οι κρατούμενοι έκαψαν το διοικητήριο. Πολλοί κρατούμενοι άρχισαν να αλληλοχτυπιούνται, καθώς θεωρούσαν κάποιους συγκρατούμενούς τους προδότες, και «τσιράκια» του διευθυντή και των σωφρονιστικών υπαλλήλων. «Είμαστε άνθρωποι, δεν είμαστε γουρούνια», φώναζαν στα διαγγέλματα τους και απαιτούσαν πιο ανθρώπινες συνθήκες.
1996 Penitentiary GREECE….ΕΞΕΓΕΡΣΗ.ΚΡΑΤΟΥΜΕΝΩΝ
EXEGERSEIS.ΕΞΕΓΕΡΣΗ 1996
2. Εξέγερση στις φυλακές Κορυδαλλού το 1995
Ο ψυχίατρος των φυλακών Ευάγγελος Φιλιππάκης μαζί με τον νοσηλευτή Νίκο Γρίσπο, πραγματοποιούν στις 8 το πρωί την καθημερινή διανομή των φαρμάκων στους κρατούμενους που την έχουν ανάγκη. Την ώρα που βρίσκονται στην Τρίτη πτέρυγα (εκεί δηλαδή όπου κρατούνται οι βαρυποινίτες) ξαφνικά εκτυλίσσονται μπροστά τους συμπλοκές κρατουμένων. Πριν καν προλάβουν να κάνουν οποιαδήποτε κίνηση, ορμούν κάποιοι από τους κρατούμενους και τους συλλαμβάνουν ως ομήρους. Στο περιστατικό καταφθάνουν για να βοηθήσουν και κάποιοι σωφρονιστικοί υπάλληλοι οι οποίοι όμως συλλαμβάνονται και αυτοί. Συνολικά πιάστηκαν οκτώ όμηροι, τους οποίους λίγο αργότερα οδήγησαν στα κρατητήρια. Αμέσως μετά η εξέγερση γενικεύτηκε, ξεσηκώθηκαν και οι υπόλοιπες πτέρυγες, μέχρι και οι νεαροί που κρατούνταν στο Σωφρονιστικό Κατάστημα Ανηλίκων.
Οι φυλακισμένοι επιδόθηκαν σε βανδαλισμούς καταστρέφοντας ό,τι έβρισκαν μπροστά τους: τζαμαρίες, κρεβάτια, κομοδίνα, τουαλέτες. Σε αρκετά σημεία είχαν ανάψει φωτιές ενώ τα ουρλιαχτά από κρατούμενους που είχαν τραυματιστεί από τις άγριες συμπλοκές αντηχούσαν στους διαδρόμους. Αλλά ο κίνδυνος δεν ήταν μόνο αυτός.
Στις δεξαμενές πετρελαίου στα μαγειρεία υπήρχαν 31.000 λίτρα πετρελαίου, που αν έπαιρναν φωτιά, θα τιναζόταν στον αέρα, όχι μόνο οι φυλακές, αλλά και η γύρω περιοχή.
Ισχυρές δυνάμεις των ΜΑΤ υπήρχαν σε όλα τα σημεία μπροστά και γύρω από τις φυλακές καθώς και πυροσβεστικά και ασθενοφόρα, τα οποία ήταν σε κατάσταση ετοιμότητας.
Οι αρχές προσπαθούσαν να καταλάβουν ποιοι πρωτοστατούσαν στην εξέγερση για να μπορέσουν να τους πλησιάσουν και να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Όσο περνούσαν οι ώρες τα πράγματα χειροτέρευαν με τις συμπλοκές μεταξύ των φυλακισμένων να γίνονται ανεξέλεγκτες. Τις πρώτες πρωινές ώρες άρχισαν να λεηλατούν το φαρμακείο των φυλακών για ναρκωτικές ουσίες. Αργότερα διαπιστώθηκε ότι κάποιοι από τους κρατούμενους είχαν κάνει όντως χρήση ναρκωτικών. Μάλιστα κάποιοι από αυτούς κατέρρευσαν και οδηγήθηκαν στο νοσοκομείο, ενώ τρεις πέθαναν από υπερβολική δόση.
ΠΡΩΤΗ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ 17/11/1995 Μέρος 1
Με τον Θανάση Αθανασιάδη και την Βασιλική Παναγιωτοπούλου
Την τρίτη ημέρα της εξέγερσης κάποιοι κρατούμενοι δολοφόνησαν με τον πιο άγριο τρόπο τον 27χρονο Δημήτρη Καραμούτη, ο οποίος είχε κλειστεί στην απομόνωση μετά από δικό του αίτημα. Εκεί μπήκαν οι κρατούμενοι και τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και στο σώμα με αιχμηρό αντικείμενο. Ο ιατροδικαστής που θα τον εξέταζε αργότερα θα μιλούσε για χοντρή βελόνα ή λεπτό σύρμα. Του τρύπησαν την καρδιά, τους πνεύμονες και τη σπλήνα, ενώ είχε τραύματα σε όλο το σώμα. Όσο ήταν ακόμη ζωντανός, του πέρασαν ένα σεντόνι στον λαιμό και τον κρέμασαν. Ο ιατροδικαστής αποφάνθηκε ότι πέθανε μερικές ώρες αργότερα. Αλλά οι δράστες όμως δεν σταμάτησαν εκεί. Πήραν πετρέλαιο και έβαλαν στουπιά στις τρύπες του άψυχου κορμιού του 27χρονου, ράντισαν όλο του το σώμα και του έβαλαν φωτιά, που έσβησε μόνη της πριν τον κάψει ολόκληρο. Αργότερα κάποιοι από φυλακισμένους παρέδωσαν σε αυτή την κατάσταση το πτώμα στους δεσμοφύλακες. Ο ιατροδικαστής Δημοσθένης Μπούκης είχε μιλήσει για πρωτοφανή αγριότητα που όμοιά της δεν είχε συναντήσει στη δουλειά του.
3. Εξέγερση στις φυλακές του Κορυδαλλού – 1996
Ένα χρόνο μετά την μεγάλη εξέγερση του Κορυδαλλού, σημειώθηκε ακόμα μια η οποία έληξε έγκαιρα και αναίμακτα. Η εξέγερση αυτή, όπως φάνηκε, έγινε χωρίς οργανωμένο σχέδιο και σαφείς στόχους, δεν υπήρξαν συγκεκριμένα αιτήματα και εκδηλώθηκε σε προεκλογική περίοδο. Ακόμη και η ώρα που ξεκίνησε, στις 7.45 μ.μ. ήταν ασυνήθιστη, καθώς οι εξεγέρσεις οργανώνονται συνήθως τη στιγμή που μπαίνουν οι κρατούμενοι στα κελιά τους. Ανεξάρτητα πάντως από τα κίνητρα και τις σκοπιμότητες, η εξέγερση αυτή είχε επανέφερε στην επικαιρότητα το τεράστιο πρόβλημα της έλλειψης πραγματικού σωφρονιστικού συστήματος, της ύπαρξης κυκλωμάτων, αλλά και τις άσχημες συνθήκες που επικρατούν στις ελληνικές φυλακές. Στην εξέργερση του 1996 σημειώθηκαν σημαντικές ζημιές στις αποθήκες τροφίμων, στις καντίνες και στους κοινόχρηστους χώρους. Όλα είχαν ξεκινήσει όταν ομάδα Αλβανών και Ελλήνων ανηλίκων συνεπλάκησαν στα μαγειρεία – τραπεζαρία του Σωφρονιστικού Καταστήματος Ανηλίκων και γρήγορα ενεπλάκησαν και οι “σκληροί” των φυλακών, οι οποίοι συνέλαβαν τον σωφρονιστικό υπάλληλο Νίκο Χρα, τον οποίον κράτησαν ως όμηρο μέχρι τις πρωινές ώρες της Κυριακής.
Μία ώρα αργότερα και ενώ τα πράγματα έδειχναν ότι είχαν τελειώσει, στο χορό μπήκαν και οι βαρυποινίτες από την τρίτη και τέταρτη πτέρυγα των ανδρικών φυλακών, ζητώντας την απομάκρυνση από τις φυλακές των Αλβανών κρατουμένων. Η έγκαιρη επέμβαση των διμοιριών των ΜΑΤ και ομάδων των ΕΚΑΜ είχε αποτρέψει την απόδραση κρατουμένων.
4. Εξέγερση στις φυλακές Ναυπλίου – 2013
Το πρωί της 5ης Μαρτίου, σημειώθηκε εξέγερση κρατουμένων στις δικαστικές φυλακές του Ναυπλίου, με αφορμή το θάνατο κρατουμένου. Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την πλημμελή -όπως υποστηρίζουν- ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη, οι κρατούμενοι σε δύο από τις τρεις πτέρυγες των φυλακών αρνήθηκαν να επιστρέψουν στα κελιά τους μετά τον προαυλισμό τους, ενώ κάποιοι εξ αυτών έβαλαν φωτιά σε στρώματα. Στον χώρο των φυλακών είχαν φτάσει άμεσα ισχυρές δυνάμεις των ΜΑΤ χωρίς ωστόσο να επέμβουν. Επενέβησαν μόνο οι εσωτερικοί φύλακες, ενώ κλήθηκε η πυροσβεστική υπηρεσία η οποία και έσβησε τη φωτιά που είχαν βάλει οι κρατούμενοι. Η εξέγερση τελικά πήρε τέλος με τους κρατούμενους να επιστρέφουν στα κελιά τους.
Όσον αφορά τον κρατούμενο που έχασε τη ζωή του, πρόκειται για έναν 26χρονο Παλαιστίνιο που μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο και εξέπνευσε μία ώρα αργότερα από ανακοπή καρδιάς, σύμφωνα με τους γιατρούς. Οι συνθήκες θανάτου του κρατουμένου δεν έγιναν γνωστές, ωστόσο το υπουργείο Δικαιοσύνης τις αποδίδει σε παθολογικά αίτια.