Τι είχε γίνει τελικά με τον Οτσαλάν και πόση ευθύνη είχε η Ελληνική Κυβέρνηση;

Ήταν 15 Φεβρουαρίου του 1999 όταν η εικόνα του ταλαιπωρημένου και ταπεινωμένου Αμπντουλάχ Οτσαλάν κάνει το γύρω του κόσμου. Ο Κούρδος ηγέτης είχε παραδοθεί στους Τούρκους. Η εμπλοκή της Ελληνικής κυβέρνησης για τους περισσότερους είναι γνωστή όχι όμως απαραίτητα κατανοητή και δικαιολογημένη.

Ας τα δούμε όμως με τη σειρά

21 Σεπτεμβρίου 1998 και μετά τις πιέσεις που άσκησαν Αμερικανοί και Τούρκοι στη Δαμασκό για να σταματήσει να παρέχει υποστήριξη στον Αμπντουλάχ Οτσαλάν, ο ηγέτης του Ρ.Κ.Κ εγκαταλείπει τη Συρία προς άγνωστη κατεύθυνση.

7 Οκτωβρίου 1998 η ελληνομαθής συνεργάτης του Οτσαλάν, Ροζερίν Λασέρ, καλεί στην Συρία τον βουλευτή του ΠΑΣΟΚ και υποστηρικτή του Ρ.Κ.Κ κ. Κώστα Μπαντουβά περιγράφοντας του την κατάσταση στο πλαίσιο μιας σειράς διερευνητικών συναντήσεων που στόχο είχαν να βρεθεί τόπος παραμονής για τον Κούρδο ηγέτη.

9 Οκτωβρίου 1998 αεροσκάφος των Συριακών Αερογραμμών προσγειώνεται στο αεροδρόμιο «Ελληνικό» προερχόμενο από τη Δαμασκό. Η λίστα των επιβατών προκαλούν αναστάτωση στην Ελληνική Κυβέρνηση με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας,  Κώστα Σημίτη, να αρνείται κατηγορηματικά να τον δεχτεί. Το αεροσκάφος ανεφοδιάζεται και αναχωρεί για τη Μόσχα!

12 Οκτωβρίου 1998 και μετά από αμέτρητες μυστικές διαπραγματεύσεις με πολλές Ευρωπαίες χώρες οι οποίες αρνούνται να δεχτούν τον Οτσαλάν, ο ηγέτης του Κουρδικού Εργατικού Κόμματος αναχωρεί από τη Μόσχα για τη Ρώμη. Από εκεί αποχωρεί και πάλι, αφού η Ιταλική Κυβέρνηση, φοβάται να αναλάβει την ευθύνη, με άγνωστη κατεύθυνση. Οι φήμες, που οργίαζαν στον τύπο τότε, ήθελαν τον Οτσαλάν κρυμμένο στη Ρωσία και τη Λευκορωσία.

12 Νοεμβρίου 1998 η Ιταλική αστυνομία συλλαμβάνει ως κατηγορούμενο για παραβάσεις του Διεθνές Δικαίου τον Οτσαλάν στο αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο της Ρώμης. Η Τουρκία είχε ξεκινήσει ήδη τις απειλές για διπλωματικό επεισόδιο ενώ την ίδια στιγμή στη Ρώμη χιλιάδες Κούρδοι από άλλες πόλεις της Ιταλίας διαδηλώνουν υπέρ του ηγέτη τους.

16 Νοεμβρίου1998 η διπλωματική κρίση μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας ξεκινάει επίσημα με τον πρωθυπουργό Μάσσιμο Ντ’ Αλέμα να εμφανίζεται αποφασισμένος να μην υποκύψει στις πιέσεις των Τούρκων.

20 Νοεμβρίου 1998 με την αιτιολογία ότι το Ιταλικό Σύνταγμα απαγορεύει την έκδοση ατόμων σε χώρα που εφαρμόζει ακόμη τη θανατική ποινή  οι Ιταλικές αρχές απορρίπτουν το αίτημα της Τουρκίας για έκδοση. Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν, μπορεί πλέον να κυκλοφορεί ελεύθερος.

22 Νοεμβρίου 1998  η ένταση μεταξύ Ιταλίας και Τουρκίας κορυφώνεται. Η εξοργισμένη Τουρκική Κυβέρνηση απειλεί ευθέως με μποϊκοτάζ των ιταλικών προϊόντων αν δεν παραδοθεί ο Οτσαλάν στην Τουρκία.

24 Νοεμβρίου 1998 o τότε πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζακ Σαντέρ αντιδρά στις τουρκικές δηλώσεις και απειλεί με αντίποινα τους Τούρκους, αν υπάρξει μποϊκοτάζ στα ιταλικά προϊόντα

15 Ιανουαρίου 1999 και ενώ κανείς δεν γνωρίζει πού βρίσκεται και τι κάνει ο ηγέτης του Ρ.Κ.Κ, ο Οτσαλάν αναχωρεί αιφνιδιαστικά από την Ιταλική πρωτεύουσα προς άγνωστη κατεύθυνση.

29 Ιανουαρίου 1999 ο απόστρατος πλοίαρχος Π.Ν. Αντώνης Ναξάκης και σύμφωνα με δική του ομολογία, αναλαμβάνει, χωρίς να έχει πάρει έγκριση από κανέναν, να μεταφέρει τον Οτσαλάν και τους συντρόφους του στην Ελλάδα με ιδιωτικό τζετ αεροσκάφος από το Μινσκ της Λευκορωσίας. Αφού προσγειώνονται στο «Ελληνικό» και καταφέρνοντας να περάσουν από τον έλεγχο των διαβατηρίων εξαφανίζονται προς άγνωστη κατεύθυνση. Στο βιβλίο της συγγραφέως Βούλας Δαμιανάκου  «Ο Οτσαλάν στο σπίτι μου» η ίδια περιγράφει αναλυτικά όλα όσα διαδραματίστηκαν εκείνη την βραδιά φιλοξενίας στη Νέα Μάκρη.

30 Ιανουαρίου 1999 ο τότε υπουργός Εξωτερικών Θεόδωρος Πάγκαλος ζητάει από Ναξάκη να οργανώσει στο σπίτι του συνάντηση του Οτσαλάν με κυβερνητικό αξιωματούχο. Στη συνάντηση θα συζητούσαν το ζήτημα χορήγησης πολιτικού ασύλου στον Κούρδο ηγέτη. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε όμως εκεί ανακοινώθηκε στον Οτσαλάν κάτι διαφορετικό απ’ αυτό που του είχαν υποσχεθεί. Του ανακοίνωσαν ότι πρέπει να εγκαταλείψει την Ελλάδα και ότι πρέπει να βρεθεί ένας τόπος προορισμού. Η πρώτη πρόταση ήταν η Κένυα αλλά ο Οτσαλάν αρνείται και στο τέλος όλοι συμφωνούν για το Μινσκ της Λευκορωσίας και από εκεί θα μετέβαινε στο Άμστερνταμ της Ολλανδίας.

31 Ιανουαρίου 1999 ο Κούρδος ηγέτης με ευθύνη της ΕΥΠ αναχωρεί με αεροπλάνο για το Μινσκ. Σύμφωνα με το σχέδιο, αμέσως μετά από το Μινσκ, ένα άλλο αεροσκάφος θα παραλάμβανε τον Πρόεδρο του Ρ.Κ.Κ. με προορισμό το Ρότερναμ της Ολλανδίας. Η Ολλανδική Κυβέρνηση όμως έχει άλλα σχέδια. Φοβούμενο τις αντιδράσεις αναστέλλει την άδεια πτήσης. Από το Μινσκ ξαναγυρίζει στην Ελλάδα.

1 Φεβρουαρίου 1999 και σύμφωνα με το επίσημο πόρισμα της εξεταστικής επιτροπής της ελληνικής Βουλής, η Ελλάδα προτείνει στον Οτσαλάν ως προορισμό την Νότια Αφρική με ενδιάμεση στάση την πρεσβευτική κατοικία στο Ναϊρόμπι της Κένυας. Πρώτα όμως έπρεπε να γίνει μια στάση στο αεροδρόμιο της Κέρκυρας.

2 Φεβρουαρίου 1999 στο αεροδρόμιο της Κέρκυρας, το αυτοκίνητο που μετέφερε τον Οτσαλάν και τη συνοδεία του, προσκρούει στο φτερό του αεροσκάφους με αποτέλεσμα η απογείωσή του να είναι πλέον αδύνατη. Ένα συμβάν που από πολλούς χαρακτηρίστηκε «στημένο». Από εκεί φεύγουν οδικώς για το αεροδρόμιο της Πελοποννήσου. Στο Ναϊρόμπι τους υποδέχεται ο Έλληνας πρέσβης, Γεώργιος Κωστούλας, συνοδεύοντας τους στη συνέχεια στην πρεσβευτική κατοικία. Την ίδια μέρα η κυβέρνηση της Άγκυρας καλεί τους πρεσβευτές της Σερβίας, της Νορβηγίας και του Βελγίου και τους ζητά να μη δεχτούν τον Οτσαλάν, ο οποίος εκείνη τη χρονική στιγμή είναι άγνωστο πού βρίσκεται.

4 Φεβρουαρίου 1999 ο Έλληνας ταγματάρχης της Ε.Υ.Π Σάββας Καλεντερίδης που βρίσκεται μαζί με τον Οτσαλάν, προσπαθεί να αναχωρήσει από το Ναιρόμπι με προορισμό την Νότια Αφρική. Ήθελε να συνεννοηθεί για τη χορήγηση πολιτικού ασύλου στον ηγέτη του Ρ.Κ.Κ. ενώ σύμφωνα με την κατάθεση του εμποδίστηκε από τις κενυατικές αρχές. Όπως έγραφε στην έκθεσή του ο Έλληνας πρέσβης στο Ναϊρόμπι από την τρίτη ημέρα, οι Αμερικανοί γνώριζαν για τη διαμονή του Οτσαλάν στην Ελληνική πρεσβεία.

5 Φεβρουαρίου 1999 ο Κούρδος ηγέτης καταλαβαίνει πλέον ότι η ελληνική πλευρά αδυνατεί να τον προστατεύσει αποτελεσματικά. Προσπαθώντας να ανατρέψει το σχέδιο αυτό συντάσσει αίτημα χορήγησης ασύλου στην Ελλάδα υποβάλλοντας το στον Έλληνα πρέσβη.

6 Φεβρουαρίου 1999 γίνονται προσπάθειες για την απόκτηση διπλωματικού διαβατηρίου από τις Σεϋχέλλες καθώς και για την ανεύρεση 15.000.000 δολαρίων, ποσό που απαιτούσαν οι αξιωματούχοι των Σεϋχελλών για την έκδοση του διαβατηρίου.

9 Φεβρουαρίου 1999 ο Οτσαλάν αμφισβητώντας πλέον ανοικτά για τις προθέσεις της Ελληνικής κυβέρνησης αρνείται να αποχωρήσει από την πρεσβευτική κατοικία και να μεταβεί σε ένα αγρόκτημα ενός Έλληνα επιχειρηματία, όπως η τελευταία του είχε προτείνει. Η Ελληνική κυβέρνηση διατάσσει τον Σάββα Καλεντερίδη να εκδιώξει τον Οτσαλάν από την πρεσβεία έστω και δια της βίας!

11 Φεβρουαρίου 1999 ο δικηγόρος Φαήλος Κρανιδιώτης μετά από αίτημα της οργάνωσης αναχωρεί προς άγνωστη κατεύθυνση. Φτάνοντας στις Βρυξέλλες μαθαίνει ότι ο τελικός προορισμός του είναι η Κένυα όπου θα συναντήσει τον Οτσαλάν.

12 Φεβρουαρίου 1999 Έλληνας επιχειρηματίας αποστέλλει αυτοκίνητα με σκοπό την μεταφορά του Οτσαλάν στο αγρόκτημά του αλλά η επιχείρηση ματαιώνεται. Το ίδιο συμβαίνει και με plan b που ήθελε την μεταφορά του Οτσαλάν στην γειτονική Τανζανία.

14 Φεβρουαρίου 1999 ο Έλληνας δικηγόρος του Οτσαλάν επιστρέφει στην Ευρώπη για να ζητήσει βοήθεια. Κατά την αναχώρηση του από το αεροδρόμιο της Κένυας, συλλαμβάνεται από τις αρχές οι οποίες κατάσχουν επίσημο πληρεξούσιο του Οτσαλάν προς αυτόν, μαγνητοφωνημένο μήνυμα προς τους συντρόφους του στην Ευρώπη και άλλα έγγραφα. Το ίδιο βράδυ με μία γιγάντια επιχείρηση η αστυνομία στην Ελλάδα συλλαμβάνει όλους τους Κούρδους οικονομικούς πρόσφυγες της πλατείας Κουμουνδούρου και φυσικά τα μέλη του Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου.

15 Φεβρουαρίου 1999 το Υπουργείο Εξωτερικών στην Κένυα καλεί επειγόντως τον Έλληνα πρέσβη επιδεικνύοντας φωτογραφίες του Οτσαλάν στην πρεσβευτική κατοικία. Στο ίδιο δωμάτιο βρισκόταν ο αρχηγός των μυστικών υπηρεσιών της Κένυας και ο Γενικός Γραμματέας. Από τον Έλληνα πρέσβη ζητήθηκε η απομάκρυνση Οτσαλάν από τη χώρα με αεροσκάφος κενυατικών αερογραμμών και πλήρης μυστικότητα. Ο Οτσαλάν στην αρχή σκέφτεται να παραδοθεί στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης αλλά μετά συμφωνεί υπό τον όρο να τον συνοδεύει ο Έλληνας πρέσβης ή ο ταγματάρχης Καλεντερίδης. Στις 18:00 αρχίζει η έξοδος από την πρεσβευτική κατοικία για να γίνει η επιβίβαση στα αυτοκίνητα που είχαν φέρει οι Κενυάτες οι οποίοι απαγορεύουν την επιβίβαση οποιουδήποτε άλλου στο αυτοκίνητο που μετέφερε τον Κούρδο ηγέτη. Σε κάποιο σημείο της διαδρομής το αυτοκίνητο απομακρύνεται από την πομπή και χάνεται από τα μάτια των συνοδών του.

16 Φεβρουαρίου 1999  οι πρώτες πρωινές ώρες βρίσκουν τον Kούρδο ηγέτη να μεταφέρεται με χειροπέδες στην Τουρκία με ένα ιδιωτικό αεροσκάφος. Σύμφωνα με το ντοκιμαντέρ και το βιβλίο του Τούρκου δημοσιογράφου Μεχμέτ Αλί Μπιράντ «Τελευταίο Πραξικόπημα», η CIA παρέδωσε τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν στις Τουρκικές μυστικές υπηρεσίες: «Περπατούσε προς το αεροσκάφος έχοντας στο ένα χέρι τη βαλίτσα και στο άλλο το κομπολόι, χωρίς να υποψιάζεται τίποτα». Η Άγκυρα πανηγυρίζει και στα Μ.Μ.Ε. κυκλοφορούν βίντεο της μεταφοράς του.

Πού είναι σήμερα ο Οτσαλάν;

Από τη σύλληψή έως και σήμερα ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν είναι κρατούμενος στη νησίδα Ιμραλί στη Θάλασσα του Μαρμαρά, σε φυλακές υψίστης ασφαλείας. Στο νησί παραμένει μονάδα στρατιωτικού προσωπικού -1000 άτομα- για τη φύλαξή του. Το αποτέλεσμα της δίκης ήταν καταδίκη σε θάνατο, αλλά μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη όταν η θανατική ποινή απαγορεύτηκε στην Τουρκία τον Αύγουστο του 2002. Έως το 2009, ζούσε μόνος του στη φυλακή, αλλά μετά από εκθέσεις του Παρατηρητηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι αρχές μετέφεραν στο Ιμραλί άλλους πέντε πολιτικούς κρατούμενους, με τους οποίους προαυλίζεται δύο φορές την εβδομάδα για ένα δίωρο. Επίσης του επιτρέπουν δύο ώρες την εβδομάδα να αθλείται ενώ μπορεί να δανείζεται 3 βιβλία τη φορά από τη βιβλιοθήκη της φυλακής, που διαθέτει 3.000 τόμους. Αν και προβλέπεται από τον κώδικα των φυλακών στην Τουρκία τηλεφωνική επικοινωνία, ο Οτσαλάν δεν έχει αυτό το δικαίωμα, ούτε και του επιτρέπουν να έχει αλληλογραφία, έστω και με λογοκρισία. Επιτρέπεται όμως να δέχεται γράμματα από φυλακισμένους (!) αλλά πολλές φορές τα γράμματα αυτά έχουν άθικτη μόνο την πρώτη παράγραφο, με την καλημέρα και το όνομα του αποστολέα, και όλο το άλλο κείμενο είναι σβησμένο με μαύρο μελάνι.

Μέχρι το 2013 δεν είχε τηλεόραση. Τώρα έχει, όπως και ραδιόφωνο, μόνο με κρατικά κανάλια, μόνο έναν σταθμό. Μπορεί πάντως να αγοράζει εφημερίδες – μόνο αυτές που είναι γραμμένες σε τουρκική γλώσσα. Ζει σε ένα κελί μόνος του, κάτω από 24ωρη παρακολούθηση, με κάμερες μέσα στο κελί του. Στο νησί έχει πολλή υγρασία και αυτό τον δυσκολεύει στην αναπνοή, καθώς αντιμετωπίζει αναπνευστικά προβλήματα και πάσχει από αλλεργικές ρινίτιδες και άσθμα. Στο νησί δεν υπάρχει γιατρός για τους κρατούμενους και δεν έχει μεταφερθεί ποτέ σε νοσοκομείο εκτός του Ιμραλί.