Μύρος Ζέκα
«Τι στο καλό κάνει εδώ ο Kubrick;» αναρωτιόταν ο σπουδαίος κριτικός Roger Ebert στην κριτική του όταν είδε το «Κουρδιστό Πορτοκάλι» του 1971, το οποίο προωθήθηκε ως μια ταινία σχετικά με τα ενδιαφέροντα ενός νεαρού άνδρα τα οποία είναι ο βιασμός, η φρικτή βία και ο Μπετόβεν. Πώς αυτός ο καταξιωμένος σκηνοθέτης θέλησε στα αλήθεια να μας εμπλέξει στην «ψυχοπαθή μικρή ζωή» αυτού του αμφιλεγόμενου πρωταγωνιστή; «Σε έναν κόσμο στον οποίο η κοινωνία είναι εγκληματική, φυσικά ένας καλός άνθρωπος πρέπει να κινείται εκτός νόμου. Αλλά δεν λέει αυτό ο Kubrick. Στην πραγματικότητα φαίνεται να υπονοεί κάτι πιο απλό και πιο τρομακτικό: ότι σε έναν εγκληματικό κόσμο, ίσως ο πολίτης να είναι εγκληματίας επίσης».
A Clockwork Orange (1975) Official Trailer – Stanley Kubrick Movie
A Clockwork Orange (1975) Official Trailer – Stanley Kubrick Movie Subscribe to CLASSIC TRAILERS: http://bit.ly/1u43jDe Subscribe to TRAILERS: http://bit.ly/sxaw6h Subscribe to COMING SOON: http://bit.ly/H2vZUn Like us on FACEBOOK: http://bit.ly/1QyRMsE Follow us on TWITTER: http://bit.ly/1ghOWmt In future Britain, charismatic delinquent Alex DeLarge is jailed and volunteers for an experimental aversion therapy developed by the government in an effort to solve society’s crime problem – but not all goes according to plan.
Σύμφωνα με το Openculture, και άλλοι στον Τύπο έκαναν παρόμοιες κριτικές για το Κουρδιστό πορτοκάλι, οι περισσότερες εκ των οποίων είναι πιο απλοϊκές και κατηγορηματικές. Έβλεπαν πιο σοβαρές συνέπειες για την εικόνα της Αγγλίας, όπως την απεικόνιζε ο Kubrick. Μέσα σε δύο εβδομάδες από την κυκλοφορία της ταινίας, γράφει ο David Hughes στο βιβλίο «The complete Kubrick», δεξιοί και μεγαλόστομοι βουλευτές ούρλιαζαν να απαγορευτεί η ταινία πριν εξαπλωθεί μιμητική βία στους νέους της χώρας. Με έναν πρωτοσέλιδο που έγραφε «Το Κουρδιστό Πορτοκάλι πυροδοτεί βόμβες» η Evening News προέβλεπε ότι θα οδηγούσε σε μια ωρολογιακή βόμβα, η οποία θα γιγάντωνε την νεανική βία.
Η ευθεία απόδοση των περιστατικών βίας που περιλάμβαναν νέους στο Κουρδιστό πορτοκάλι συνεχίστηκε ώσπου η ταινία σταμάτησε να προβάλλεται στους βρετανικούς κινηματογράφους – από τον ίδιο τον δημιουργό της ταινίας. «Στις αρχές του 1974 ο Kubrick και η Warner Bros απέσυραν σιωπηλά την ταινία από την κυκλοφορία, απαγορεύοντας την προβολή της σε οποιαδήποτε περίπτωση», αναφέρει ο Hughes.
Η απόσυρση του φιλμ μεγάλωσε τη φήμη του και ειδικά στην Βρετανία -που ήταν αδύνατο να τη δεις- η ταινία έγινε ακόμα πιο θρυλική. Προσπάθειες παραβίασης της «πιο αποτελεσματικής λογοκρισίας ταινίας στην ιστορία του Ηνωμένου Βασιλείου» αντιμετωπίστηκαν βίαια: ο Λονδρέζικος κινηματογράφος «Scala Cinema», για παράδειγμα, έκλεισε για πάντα μετά την προβολή της ταινίας το 1992. Το Κουρδιστό Πορτοκάλι επανακυκλοφόρησε τελικό το 2000 στη Βρετανία, έναν χρόνο μετά τον θάνατο του Kubrick.
Την ίδια χρονιά, το ντοκιμαντέρ «Still Tickin’: The Return of A Clockwork Orange» περιέγραφε την ιστορία της καταστολής και της επανεμφάνισης της ταινίας. Γιατί, όμως, ένας τέτοιος ανεξάρτητος δημιουργός ταινιών όπως ο Stanley Kubrick απέσυρε την ταινία του; «Ο Stanley προσβλήθηκε αρκετά και πληγώθηκε από τις αντιδράσεις», είπε η χήρα του Christiane σύμφωνα με τον Hughes. Ο Kubrick «δεν ήθελε να παρεξηγηθεί και να παρερμηνευτεί», ούτε ήθελε να δέχεται απειλητικά σημειώματα που η κακή δημοσιότητα είχε ως αποτέλεσμα.
https://gph.is/2eoBjdo
Ο Kubrick «ποτέ δεν μίλησε για την απόφασή του να απαγορέψει την ίδια του την ταινία», γράφει ο Devin Faraci στο «Birth.Movies.Death», και σίγουρα δεν κατηγορούσε τον εαυτό του για την βία των νέων στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά «δεν ήθελε να βλέπει τους νεαρούς δράστες να φορούν τα ρούχα των χαρακτήρων του. Το μήνυμα της ταινίας απουσίαζε και αρνήθηκε στην ταινία να ζωντανέψει από μόνη της».
Ο Kubrick είχε εκφράσει την αντίθεσή του στην άποψη ότι η τέχνη προωθεί τη βίαιη συμπεριφορά κατά την αρχική προώθηση του Κουρδιστού Πορτοκαλιού: πάντοτε υπήρχε βία στην τέχνη, είπε στον δημοσιογράφο Michel Ciment. «Υπάρχει βία στη Βίβλο, στον Όμηρο, στον Σαίξπηρ και πολλοί ψυχίατροι πιστεύουν ότι λειτουργεί ως κάθαρση και όχι ως πρότυπο.
Κατά τον Kubrick, «Οι άνθρωποι οι οποίοι βιαιοπραγούν δεν είναι συνηθισμένοι άνθρωποι οι οποίοι μετατρέπονται σε διαβολικούς αλήτες από τις ταινίες και την τηλεόραση. Αντίθετα, είναι γεγονός ότι η βίαιη εγκληματικότητα διαπράττεται πάντα από ανθρώπους που εμφανίζουν χρόνια αντικοινωνική συμπεριφορά ή από την ξαφνική εμφάνιση ενός ψυχοπαθή, που στη συνέχεια παρουσιάζεται ότι ήταν καλό, ήσυχο αγόρι».
https://gph.is/15uz9OZ
Όπως και να έχει, «πολύ περίπλοκες οικονομικές, κοινωνικές και ψυχολογικές δυνάμεις εμπλέκονται» και «η απλοϊκή ιδέα ότι οι ταινίες και η τηλεόραση μπορούν να μετατρέψουν ένα κατά τ’ άλλα αθώο άτομο σε εγκληματία αποτελεί σαφή υπαινιγμό στις Μάγισσες του Σαλέμ.»