Δημήτρης Καβατζικλής
Οι σκύλοι είναι πιστοί σύντροφοί μας εδώ και χιλιετίες, αφού εξημερώθηκαν κάπου μεταξύ 15.000 – 30.000 χρόνια πριν. Και ο δεσμός φαίνεται να αντέχει: σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Ένωσης Κατασκευαστών Τροφίμων για Ζώα, το 33% των νοικοκυριών στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν σκύλο.
Αλλά εκτός από την εκπλήρωση του ρόλου τους ως πιστοί σύντροφοι, οι επιστήμονες λένε ότι τα σκυλιά μπορούν να μας διδάξουν και πράγματα για τον εαυτό μας. Η επιστημονική ανταποκρίτρια του Guardian, Nicola Davis, βρέθηκε μαζί με το σκύλο της, Calisto, στο πανεπιστήμιο του Portsmouth για να μάθει πώς.
Ξεκινούν με ένα μικρό πείραμα. Η φοιτήτρια Amy West, τοποθετεί δύο γλάστρες λίγα μέτρα μπροστά από την Calisto και προσποιείται ότι κρύβει κάτι από κάτω. Ωστόσο, μόνο μια από τις δύο γλάστρες περιέχει το κέρασμα. Η Calisto επιλέγει τη σωστή γλάστρα.
Σύμφωνα με τη Δρ. Juliane Kaminski, καθηγήτρια συγκριτικής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο, αυτό ήταν αναμενόμενο: «Ο χιμπατζής είναι ο πλησιέστερος εν ζωή συγγενής μας. Αγνοεί εντελώς τέτοιες χειρονομίες που προέρχονται από ανθρώπους, αλλά τα σκυλιά τις προσέχουν. Φαίνεται να είναι το αποτέλεσμα της εξημέρωσης, αφού οι λύκοι δεν το κάνουν αυτό, ακόμα κι αν έχουν ανατραφεί από ανθρώπους», λέει.
«Αυτό κατά κάποιο τρόπο μας βοηθά να κατανοήσουμε το είδος μας λίγο καλύτερα», λέει, προσθέτοντας ότι η σύγκριση με άλλα ζώα – και ιδιαίτερα με σκύλους – μπορεί να ρίξει φως στο ποιες πτυχές της ανθρώπινης επικοινωνίας είναι μοναδικές στο είδος μας.
Στο επόμενο πείραμα η Calisto παρακολουθεί καθώς η West τοποθετεί ένα κομμάτι τυρί κάτω από τη μία γλάστρα και αποκαλύπτει ότι η άλλη είναι άδεια. Στη συνέχεια, αλλάζει τις γλάστρες. Το πείραμα διερευνά αν οι σκύλοι κατανοούν την ιδέα της «μονιμότητας του αντικειμένου», ότι δηλαδή σε αυτή την περίπτωση, η λιχουδιά έχει μετακινηθεί μαζί με τη γλάστρα. «Το δοκιμάσαμε αυτό με αρκετά σκύλους και δυσκολεύονται», λέει η Kaminski. Η Calisto, ωστόσο, επιλέγει τη σωστή γλάστρα σε τρεις από τις τέσσερις προσπάθειες.
Αν και κάπως σκληρό, το πείραμα της Kaminksi έχει δώσει αποτελέσματα. Μερικά από τα πιο γνωστά πειράματα της ήταν με τον Rico, έναν σκύλο που είχε την απίστευτη ικανότητα να μαθαίνει τα ονόματα των αντικειμένων. Είχε μάθει να διαβάζει περίπου 200 ετικέτες προϊόντων. Στην αρχή πίστευε ότι ο Rico διάλεγε τα σωστά αντικείμενα με βάση τις κινήσεις των ανθρώπων, αλλά η έρευνα αποκάλυψε ότι χρησιμοποιούσε τον προφορικό λόγο για να επιλέξει συγκεκριμένα αντικείμενα. Και δεν ήταν ο μόνος σκύλος με αυτήν την ικανότητα.
Η Kaminski και οι συνεργάτες της ψάχνουν τώρα να βρουν κι άλλους τέτοιους σκύλους, και γι’ αυτό έχουν ξεκινήσει ένα πρότζεκτ με την ονομασία «Finding Rico». «Δεν περιμένουμε να βρούμε πάνω από 50 σκυλιά σε όλο τον κόσμο που μπορούν να το κάνουν αυτό», λέει. «Δεν είναι ότι πιστεύουμε ότι έχουμε μπροστά μας έναν σκύλο – Αϊνστάιν που ξέρει τα πάντα, αλλά πιστεύουμε ότι υπάρχουν σκύλοι που έχουν την ικανότητα να «διαβάζουν» ετικέτες».
Τα πειράματα της Kaminski αποκάλυψαν επίσης ότι τα σκυλιά κάνουν περισσότερες εκφράσεις με το πρόσωπο τους όταν κάποιος τα κοιτάζει. Τους αρέσει ιδιαίτερα να σηκώνουν τα φρύδια τους επειδή κάνει τα μάτια τους να φαίνονται μεγαλύτερα. Η Kaminski λέει ότι η κίνηση των φρυδιών θα μπορούσε να οφείλεται στο γεγονός ότι αυτή η γκριμάτσα τους κάνει να μοιάζουν με μωρά.
Ενώ κάποιοι λένε ότι τα σκυλιά είναι τόσο έξυπνα όσο ένα παιδί δύο ετών, άλλοι παίρνουν την αντίθετη στάση υποστηρίζοντας ότι τα σκυλιά δεν σκέφτονται με ευελιξία. «Η αλήθεια είναι κάπου στη μέση», λέει η Kaminski. «Μόλις έχουμε αρχίσει να κατανοούμε τι πραγματικά καταλαβαίνουν».