Γιάννης Δημητρέλλος
Παρακολουθώντας το ντοκιμαντέρ The Inventor: Out for Blood in Silicon Valley, το πρώτο πράγμα που παρατήρησα ήταν ότι η Elizabeth Holmes δεν ανοιγόκλεινε τα μάτια της. Ποτέ Επίσης η φωνή της έμοιαζε να έχει βγει από κάποιο πολύ «θυμωμένο» μηχάνημα auto-tune. Γενικότερα, η Holmes δεν είναι ακριβώς μια γλυκιά, χαριτωμένη εντερπρενέρ. Ίσως αντί να κοιμάται, να μπαίνει στην φόρτιση.
Τι έκανε η Elizabeth Holmes
To 2003 σταμάτησε τις σπουδές της στο τμήμα Μηχανολογίας του πανεπιστημίου του Stanford. Με τα χρήματα από τις δίδακτρα της, δημιούργησε την εταιρεία Real Time Cures, που υποσχόταν την «εκδημοκράτιση της περίθαλψης». Αυτό που ήθελε να κάνει η Holmes στην πραγματικότητα, ήταν το να παρουσιάσει μια «καινοτομία» με έμπνευση από τον προσωπικό της φόβο για τις σύριγγες (κι όμως!). Πίστευε πως με το να αντλήσεις μια σταγόνα αίματος από την κορυφή του δακτύλου του εκάστοε ασθενή, έχεις ένα ικανοποιητικό δείγμα για να τρέξεις πολλά και διαφορετικά τεστ ταυτόχρονα και να μάθεις εκατοντάδες πληροφορίες για το ιατρικό του background. Τα τεστ μπορούσαν όλα να γίνουν από το ίδιο μηχάνημα, ένα «ρομπότ» που θα «διάβαζε» το αίμα διαφορετικών ανθρώπων ταυτόχρονα και θα έδινε εύκολα και γρήγορα αποτελέσματα. Αυτό ήταν το Edison.
Το 2004, η εταιρεία της μετονομάστηκε σε Theranos (σύντμηση των λέξεων therapy και diagnosis) και μέσω ενός οικογενειακού φίλου, η Holmes γνώρισε τους Don Lucas και Larry Ellison, επενδυτή και ιδρυτή της τεχνολογικής εταιρείας Oracle αντίστοιχα.
Theranos και Edison
Στη δεκαετία του 2010, η Holmes δημιουργούσε τον μύθο της μέσα στη Sillicon Valley, κοπιάροντας την εμφάνιση του Steve Jobs και υιοθετώντας βαρύτονη φωνή (σύμφωνα με υπάλληλο της εταιρείας, άλλαζε τόνο φωνής όταν δεν υπήρχαν κάμερες μπροστά) και ποζάροντας για το Fortune και το Forbes ως η νεότερη, αυτοδημιούργητη επιχειρηματίας, το εγχείρημα της έμοιαζε με γίγαντα που είχε πήλινα πόδια.
Το μηχάνημα Edison, κατόπιν επίμονων υποδείξεων της Holmes, είχε κατασκευαστεί σε μέγεθος φωτοτυπικού μηχανήματος. Σε όσους δεν πίστευαν πως μπορούσε αυτό το μηχάνημα να δώσει σωστά δεδομένα σε πολλά και διαφορετικά αιματολογικά τεστ, η Holmes τους απαντούσε πως δεν προσπαθούν αρκετά και δεν μοιράζονται το ίδιο όραμα.
Σε αυτό το ιατρικό «όραμα» πίστεψαν πάντως, η Betsy DeVos (πρώην υπουργός του Trump), ο Rupert Murdoch (επιχειρηματίας), ο Μεξικάνος κροίσος Carlos Slim, ακόμα και Νοτιοαφρικάνοι επιχειρηματίες που δραστηριοποιούνται στην εξόρυξη διαμαντιών. Όλοι τους έδωσαν τεράστια ποσά στην Theranos, μέχρι και 125 εκατομμύρια δολάρια. Η οικογένεια των ιδρυτών των πολυκαταστημάτων Walmart, επένδυσε 150 εκατομμύρια. Υπήρχε όμως ένα πρόβλημα: Το μηχάνημα δεν δούλευε.
Ο δημοσιογράφος της Wall Street Journal, John Carreyrou σε συνεργασία με το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Theranos, Tyler Schultz, ήταν εκείνος που ανέλαβε να αποκαλύψει τι είχε συμβεί. Παρά τις απειλές του δικηγόρου της Holmes (ο David Boies, που έχει επίσης υπερασπιστεί τον Harvey Weinstein), ο δημοσιογράφος προχώρησε και αποκάλυψε πως όχι μόνο το Edison παρήγαγε περιορισμένα ή και λανθασμένα πολλές φορές, στοιχεία -πήγαινες για μια εξέταση αίματος και ξαφνικά μάθαινες ότι είχες πχ, σύφιλη! – αλλά η εταιρεία χρησιμοποιούσε επικουρικά και άλλα, πιο «συμβατικά» ιατρικά μηχανήματα, για να αποφύγει τραγικά λάθη.
Σήμερα
Οι καταγγελίες της WSJ προσέλκυσαν το ενδιαφέρον των ανώτατων κυβερνητικών αρχών. Αρχικά (2018) η Holmes και ο CEO της Theranos και σύντροφος της, Sunny Balwani, υπέστησαν νομικές διώξεις από την πολιτεία της Arizona και ύστερα από την California. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση την κάλεσε ενώπιον δικαστηρίου. Κατηγορούνταν καταρχήν, για εξαπάτηση επενδυτών με στόχο την ψευδή προώθηση ενός προϊόντος που δεν λειτουργούσε. Ισχυριζόταν πως το προϊόν της έχει βγάλει 100 εκατομμύρια δολάρια κέρδος, ενώ στην πραγματικότητα το ποσό ήταν μόλις 100.000.
Η Holmes επιδίωξε να προφασιστεί πως ήταν ψυχικά ασθενής, ώστε να αντιμετωπιστεί με επιείκεια από το ανώτατο δικαστήριο. Στην πορεία, λόγω του κορωνοϊού και λόγω της εγκυμοσύνης της, πέτυχε δύο διαδοχικές αναβολές της δίκης της, που ξεκίνησε τον περασμένο μήνα. Σήμερα, το κατηγορητήριο για την Holmes αναφέρει 12 αναφορές σε αδικήματα που σχετίζονται με απάτη και η ίδια αντιμετωπίζει σοβαρά το ενδεχόμενο κάθειρξης τουλάχιστον 20 ετών σε συνδυασμό με καταβολή υψηλών χρηματικών αποζημιώσεων. Το επιτελείο των δικηγόρων της έχει υιοθετήσει την υπερασπιστική γραμμή πως «ήταν μια νεαρή επιχειρηματίας που προσπάθησε να πετύχει κάτι καινούριο. Δεν τα κατάφερε και απέτυχε».
Η ίδια πάντως, ζει ακόμα τη δική της αυταπάτη μεγαλείου και χρησιμοποιεί την ίδια «καραμέλα» κάθε φορά που την κατηγορούν για απάτη: «Αυτό συμβαίνει κάθε φορά που δουλεύεις για να αλλάξεις τον κόσμο. Πρώτα νομίζουν πως είσαι τρελή, μετά σε κοντράρουν και ξαφνικά, αλλάζεις τον κόσμο».
Ευτυχώς, η Holmes δεν θα χρειαστεί να κληθεί να «αλλάξει τον κόσμο», ποτέ ξανά.
Mε στοιχεία από BBC, Wall Street Journal και Yahoo News.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ρωσία: Υποψήφιος δήμαρχος έβαλε υποψηφιότητα κόντρα σε δύο σωσίες του