Από τη Λία Μάγειρα

«Υπήρχαν τρία αδέλφια: ο Άσπρος, ο Άραχθος και η Σαλαμβριά. Καθώς κοιμήθηκαν στις πλαγιές του Χαλικιού, την νύχτα ξέφυγε, κρυφά και σιγανά, προς τον θεσσαλικό κάμπο, η αδελφή του Άσπρου, η Σαλαμβριά. Κρυφά επίσης ροβόλησε προς την Ήπειρο ο αδελφός του Άσπρου, ο Άραχθος. Όταν ξύπνησε ο Άσπρος, και μη βλέποντας τα αδέλφια του, ροβόλησε τον απότομο κατήφορο, κλαίγοντας και θρηνώντας. Γι’ αυτό και σήμερα το βουγγητό του μοιάζει άλλοτε με κλάμα κι άλλοτε με την οργή θηρίου.»

Ζιάκας, Γ. 1992. Θεσσαλικοί Αρχαιολογικοί Μύθοι.

Εδώ τον λένε Ασπροπόταμο, λίγα χιλιόμετρα πιο κάτω παίρνει το όνομα Αχελώος. Ασπροπόταμος λέγεται από τις χαρακτηριστικές άσπρες του κροκάλες, ή από τα αφρισμένα φουριόζικα νερά του; Κυλώντας από τις βουνοκορφές της Κεντρικής Πίνδου, σχηματίζει τα πανέμορφα δάση του «Συμπλέγματος του Ασπροποτάμου», έκτασης 280.000 στρεμμάτων.

Ακολουθώντας το δρόμο δίπλα στο ποτάμι, ξεκινώντας από το Περτούλι, συναντάμε πλατάνια, λεύκες, ιτιές και άλλα υδροχαρή φυτά. Η διαδρομή είναι πανέμορφη. Λίγο πριν τον Ασπροπόταμο σταματάμε στο Προσκύνημα του Αγίου Νικολάου Ασφάκας, μία εκκλησία χωμένη μέσα στο βράχο.

Οι μυρωδιές της φύσης φτάνουν στα πνευμόνια μας και το νερό του Ασπροπόταμου αφρισμένο από το χιόνι που έχει λιώσει στις κορυφές, τραγουδά το δικό του σκοπό. Μεγάλης οικολογικής σπουδαιότητας η περιοχή έχει ενταχθεί στο Δίκτυο Natura 2000. Πυκνά δάση ελάτης και οξιάς σκεπάζουν τις πλαγιές στον άνω ρου του Αχελώου.

Στα Δολιανά αντικρίζουμε την βασιλική του Τιμίου Σταυρού, ένα αρχιτεκτονικό κομψοτέχνημα με δώδεκα τρούλους. Το πέτρινο οικοδόμημα με τους θολίσκους, τα παράθυρα, τις στέγες των θόλων του, αποπνέει μια μεγαλοπρέπεια βυζαντινή. Ο ναός χτίστηκε το 1792 και πυρπολήθηκε από τους Ναζί, το 1943.

“Εσείς βουνά απ’ τ’ Άγραφα, βουνά τ’ Ασπροποτάμου,

τους Βλάχους τι τους κάνατε τους αρματωμένους;»

Επόμενος σταθμός, το βλαχοχώρι Ανθούσα, το οποίο κηρύχτηκε παραδοσιακός οικισμός το 1978. Στα 1100μ, το ορεινό χωριό έχει το μεγαλύτερο και πλουσιότερο δάσος οξιάς στην Ελλάδα! Στο χωριό βρίσκονται δύο πετρόχτιστα αρχοντικά και η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής με ωραιότατες τοιχογραφίες του 1736.

Το τελευταίο από τα χωριά του Ασπροποτάμου είναι το διατηρητέο Χαλίκι. Κτισμένο στα 1160μ, αμφιθεατρικά στις υπώρειες του Λάκμου, απέχει 100χλμ από τα Τρίκαλα, και 28χλμ από το Μέτσοβο. Στο παρελθόν το χωριό γνώρισε μεγάλη ακμή, ταυτιζόμενο με την αρχαία πόλη της Αθαμανίας «Χαλκίδα», από όπου μάλλον προέρχεται και το όνομα του. Έως το 1912 εδώ βρίσκονταν τα σύνορα Ελλάδας (Θεσσαλίας) και Τουρκίας (Ηπείρου).

Η εκκλησία της Αγίας Παρασκευής, είναι από τις πιο αρχοντικές του νομού Τρικάλων. Το πανηγύρι της γιορτής της διαρκεί τρεις μέρες, συγκεντρώνοντας προσκυνητές από τα γύρω χωριά.

Επιστρέφοντας από το Χαλίκι, περνάμε τη γέφυρα του Ασπροπόταμου και ανεβαίνουμε το βουνό Λάκμο ή Περιστέρι, στο δρόμο προς τους Καλαρρύτες. Το πέρασμα του Μπάρου στα 1940μ, είναι το πιο ψηλό ασφαλτοστρωμένο πέρασμα στην Ελλάδα. Η ομορφιά που αντικρίζουμε σε αυτά τα αλπικά λιβάδια είναι απίστευτη. Μέσα από τις ρεματιές ξεπετάγονται ιτιές και σκλήθρα. Εδώ υπάρχει χαμηλή βλάστηση και αγριολούλουδα. Τα σύννεφα τόπους-τόπους κατεβαίνουν να σκεπάσουν τις κορυφές, και λίγο μετά ο ουρανός γίνεται πάλι καταγάλανος. Ένα καταπράσινο βοσκοτόπι με απαλές πλαγιές που καταλήγουν σε βραχώδεις κορυφές και ανάμεσα τους, ενδημικά αγριολούλουδα.