Μικροπράγματα
10 Δεκεμβρίου:
Παγκόσμια Ημέρα Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
10 Δεκεμβρίου 1126:
Πεθαίνει ο Ανδαλουσιανός πολυμαθής μουσουλμάνος Αβερρόης (Abū l-Walīd Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Rushd, γνωστός και ως Ibn Rushd), ειδικός στον Αριστοτελισμό, την ισλαμική φιλοσοφία, την ισλαμική θεολογία, τη σαρία, καθώς και τη νομολογία, τη λογική, την ψυχολογία, την πολιτική, την ανδαλουσιανή κλασική μουσική θεωρία και τις επιστήμες της ισλαμικής ιατρικής, αστρονομίας, γεωγραφίας, μαθηματικών, φυσικής και ουράνιας μηχανικής. Στον Αβερρόη (όπως και στον Πέρση ιατροφιλόσοφο του 11ου αι. Αβικέννα) οφείλεται κυρίως η διάσωση ιδεών και πολλών γραπτών της αρχαίας φιλοσοφίας.
10 Δεκεμβρίου 1475:
Πεθαίνει ο Ιταλός ζωγράφος και μαθηματικός Πάολο Ουτσέλλο (Paolo Uccello, πραγματικό όνομα: Paolo di Dono). Ήταν δημιουργός μωσαϊκών κατά την περίοδο της πρώιμης Αναγέννησης στην Ιταλία, υπήρξε από τους πρωταγωνιστές της φλωρεντινής καλλιτεχνικής δραστηριότητας κατά το πρώτο ήμισυ του 15ου αιώνα και θεωρείται πρωτοπόρος στη δημιουργία φροντισμένης προοπτικής στους πίνακές του.
Ο Άγιος Γεώργιος σκοτώνει τον Δράκοντα (1431)
10 Δεκεμβρίου 1631:
Γεννιέται ο Φραντσέσκο Λάνα ντε Τέρτσι (Francesco Lana de Terzi), Ιταλός Ιησουΐτης ιερέας, μαθηματικός, φυσιοδίφης και πρωτοπόρος της αεροναυτικής, ο οποίος ανέπτυξε την ιδέα για σύστημα ανάγνωσης για τυφλούς, που μετεξελίχθηκε στον Κώδικα Μπράιγ.
10 Δεκεμβρίου 1815:
Γεννιέται στο Λονδίνο το μοναδικό νόμιμο παιδί τού Λόρδου Βύρωνα και της συζύγου του Άννας Ισαβέλλας (Αναμπέλλα) Μίλμπανκ, η Αυγούστα Λάβλεϊς (Αυγούστα Άντα Κινγκ, κόμισσα του Λάβλεϊς: Augusta Ada King, Countess of Lovelace, γενν. Byron), γνωστή για το έργο που άφησε σχετικά με την Αναλυτική Μηχανή του Τσαρλς Μπάμπατζ (Charles Babbage). Η συνεισφορά της αυτή θεωρείται σήμερα από τους ιστορικούς ως το πρώτο πρόγραμμα για υπολογιστή.
10 Δεκεμβρίου 1824:
Γεννιέται ο επιδραστικός Σκώτος συγγραφέας, ποιητής και ιερέας Τζορτζ ΜακΝτόναλντ (George MacDonald), πρωτοποριακή φιγούρα στη λογοτεχνία και στο πεδίο του φανταστικού, και μέντορας του φίλου του Λιούις Κάρολ. Το έργο του λειτούργησε καταλυτικά σε έργα συναδέλφων του, καθώς επηρέασε μεγάλους συγγραφείς, όπως οι Τόλκιν, Τσέστερτον, κ.ά.
10 Δεκεμβρίου 1830:
Γεννιέται η Αμερικανίδα ποιήτρια Έμιλι Ντίκινσον (Emily Elizabeth Dickinson), η οποία πλέον θεωρείται, μαζί με τον Ουώλτ Ουΐτμαν, από τους πιο αντιπροσωπευτικούς Αμερικανούς ποιητές του 19ου αιώνα. Πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της κλεισμένη στο σπίτι των γονιών της στο Άμερστ και η εργογραφία της παρέμεινε σχεδόν ολόκληρη ανέκδοτη και κρυμμένη μέχρι και τον θάνατό της.
10 Δεκεμβρίου 1849:
Πεθαίνει ο λογοτέχνης και ιστορικός Ιάκωβος ή Ιακωβάκης Ρίζος Νερουλός, Έλληνας λόγιος και πολιτικός της Βλαχίας, Μολδαβίας και του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους. Μνημονεύεται κυρίως για το βιβλίο του Cours de Littérature Grecque Moderne (Γενεύη 1827), που αποτελεί το πρώτο έργο ιστορίας της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ενώ το βιβλίο του Histoire Moderne de la Grèce depuis la chute de l’Empire d’Orient (Γενεύη 1828) είναι η πρώτη απόπειρα συγγραφής ιστορίας της νεότερης Ελλάδας από Έλληνα ιστορικό.
10 Δεκεμβρίου 1851:
Γεννιέται ο Αμερικανός βιβλιοθηκονόμος Μέλβιλ Ντιούι (Melville Louis Kossuth Dewey), ιδρυτής του ομώνυμου δεκαδικού συστήματος ταξινόμησης (Dewey Decimal Classification / DDC). Yπήρξε ο σημαντικότερος υποστηρικτής της βιβλιοθηκονομίας ως επιστήμης, και αγωνίστηκε για την ουσιαστική επαγγελματική εκπαίδευση των βιβλιοθηκονόμων και την ισότητα των γυναικών στον χώρο της εργασίας.
10 Δεκεμβρίου 1868:
Τοποθετούνται έξω από τα Ανάκτορα του Ουεστμίνστερ στο Λονδίνο οι πρώτοι φωτεινοί σηματοδότες.
10 Δεκεμβρίου 1884:
Εκδίδονται Οι περιπέτειες του Χάκλμπερι Φιν (Adventures of Huckleberry Finn, 1884), του Μαρκ Τουαίην (Mark Twain).
10 Δεκεμβρίου 1885:
Γεννιέται στις Βρυξέλλες ο συνθέτης Μάριος Βάρβογλης, ένας από τους βασικούς δημιουργούς της σύγχρονης νεοελληνικής μουσικής σκηνής. Σπούδασε μουσική στο Παρίσι και παρέμεινε στο Μονπαρνάς μέχρι το 1922, διατηρώντας στενές σχέσεις με καλλιτέχνες όπως ο Καζέλα (Alfredo Casella), ο Ραβέλ (Maurice Ravel) και ο Μοντιλιάνι (Amedeo Modigliani), του οποίου ο τελευταίος πίνακας ήταν το πορτρέτο του Βάρβογλη.
10 Δεκεμβρίου 1886:
Γεννιέται ο Άγγλος ηθοποιός Βίκτορ ΜακΛάγκλεν (Victor Andrew de Bier Everleigh McLaglen), που βραβεύθηκε με Oscar Α΄ Ανδρικού Ρόλου για την ταινία Ο Καταδότης (The Informant, 1930). Συνεργάστηκε συχνά με τον σκηνοθέτη Τζον Φορντ και η ερμηνεία του στην ταινία Ο Ήσυχος Άνθρωπος (The Quiet Man, 1952) του χάρισε ακόμη μια υποψηφιότητα για Oscar Β΄ Ανδρικού Ρόλου. Προς το τέλος της ζωής του έλαβε την αμερικανική υπηκοότητα.
10 Δεκεμβρίου 1891:
Γεννιέται η Γερμανίδα ποιήτρια και δραματουργός Νέλλυ Ζαχς (Nelly Sachs, η οποία λόγω της ναζιστικής εμπειρίας μεταμορφώθηκε από ερασιτέχνις σε δριμεία εκπρόσωπο της δυστυχίας και του πόθου των Εβραίων συνανθρώπων της. Το 1966 βραβεύθηκε με Nobel Λογοτεχνίας.
10 Δεκεμβρίου 1896:
Πεθαίνει ο Σουηδός χημικός, μηχανικός, εφευρέτης και φιλάνθρωπος Άλφρεντ Νομπέλ (Alfred Bernhard Nobel). Έλαβε πολλά διπλώματα ευρεσιτεχνίας και δημιούργησε μεγάλη περιουσία, μεγάλο τμήμα της οποίας διέθεσε για φιλανθρωπικούς και ερευνητικούς σκοπούς σε διάφορα ιδρύματα – με το υπόλοιπο καθιέρωσε τα ομώνυμα βραβεία.
10 Δεκεμβρίου 1901:
Απονέμονται τα πρώτα βραβεία Nobel.
10 Δεκεμβρίου 1908:
Γεννιέται ο Γάλλος συνθέτης, οργανίστας και ορνιθολόγος Ολιβιέ Μεσιάν (Olivier Messiaen), από τις ηγετικές μορφές του μουσικού κινήματος «Νέα Γαλλία». Θεωρείται ένας από τους μεγαλύτερους συνθέτες του 20ού αιώνα και επηρέασε πλήθος συνθετών της νεότερης γενιάς.
10 Δεκεμβρίου 1909:
Γεννιέται στο Νάσβιλ ο ελληνο-ιρλανδικής καταγωγής Αμερικανός χορογράφος και χορευτής Ερμής Παν (Hermes Pan) ή Ερμής Παναγιωτόπουλος, συνεργάτης του Φρεντ Αστέρ και της Τζίντζερ Ρότζερς.
10 Δεκεμβρίου 1909:
Η Σέλμα Λάγκερλεφ (Selma Ottilia Lovisa Lagerlöf) γίνεται η πρώτη γυναίκα συγγραφέας που κερδίζει το βραβείο Nobel Λογοτεχνίας, για το αξεπέραστο παιδικό μυθιστόρημά της Το θαυμαστό ταξίδι του Νιλς Χόλγκερσον.
10 Δεκεμβρίου 1923:
Γεννιέται ο Ισπανός συγγραφέας, σεναριογράφος, ακτιβιστής και πολιτικός Χόρχε Σεμπρούν Μάουρα (Jorge Semprún Maura).
10 Δεκεμβρίου 1926:
Γεννιέται στην Αθήνα ο ζωγράφος και χαράκτης Γιώργος Ιωάννου, βασικός εκπρόσωπος και πρωτοπόρος της Pop Art στην Ελλάδα.
10 Δεκεμβρίου 1928:
Γεννιέται ο Ελληνο-Καναδός ηθοποιός Τζων Κολίκος (John Colicos), με διακεκριμένη σταδιοδρομία στον Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο και τις ΗΠΑ. Μία από τις ταινίες όπου συμμετείχε ήταν το εμβληματικό νεο-νουάρ φιλμ Ο ταχυδρόμος χτυπάει πάντα δύο φορές (1981, στον ρόλο του Νικ Παπαδάκη).
10 Δεκεμβρίου 1930:
Γεννιέται στην Κέρκυρα ο εξαίρετος ηθοποιός και λογοτέχνης Θόδωρος Έξαρχος, που είχε πολυετή επιτυχημένη σταδιοδρομία στο θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και το ραδιόφωνο.
10 Δεκεμβρίου 1933:
Γεννιέται ο Ιαπωνοαμερικανός ηθοποιός Μάκο Ιβαμάτσου (Mako Iwamatsu), απλούστερα Μάκο. Κάποιες από τις ταινίες όπου συμμετείχε ήταν οι: Conan the Barbarian (1982), Taking Care of Business / Filofax (1990), Highlander III: The Sorcerer (1994), Pearl Harbor (2001) και Memoirs of a Geisha (2005).
10 Δεκεμβρίου 1936:
Πεθαίνει ο μέγας Ιταλός δραματουργός, μυθιστοριογράφος, ποιητής και διηγηματογράφος Λουΐτζι Πιραντέλλο (Luigi Pirandello), που το 1934 τιμήθηκε με το Nobel Λογοτεχνίας για τη «σχεδόν μαγική του δύναμη να μετατρέπει την ψυχολογική ανάλυση σε καλό θέατρο». Οι τραγικές φάρσες στο θεατρικό έργο του συχνά θεωρούνται ως πρόδρομοι του Θεάτρου του Παραλόγου.
10 Δεκεμβρίου 1948:
Η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υιοθετεί την Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
10 Δεκεμβρίου 1957:
Γεννιέται ο Αμερικανός ηθοποιός Μάικλ Κλαρκ Ντάνκαν (Michael Clarke Duncan), γνωστός κυρίως για τη συγκλονιστική ερμηνεία του στην ταινία Το Πράσινο Μίλι (The Green Mile, 1999), για την οποία έλαβε υποψηφιότητα για Oscar Β΄ Ανδρικού Ρόλου.
10 Δεκεμβρίου 1963:
Απονέμεται στον Γιώργο Σεφέρη το Nobel Λογοτεχνίας.
10 Δεκεμβρίου 1969:
Πεθαίνει ο Αμερικανός συνθέτης και στιχουργός Λι Χαρλάιν (Leigh Adrian Harline), γνωστός κυρίως για τη συνεργασία του για την Disney – συμμετείχε σε περισσότερα από 50 μουσικά θέματα της εταιρείας και το 1940 έγραψε μουσική για το Πινόκιο, κερδίζοντας Oscar Καλύτερης Πρωτότυπης Μουσικής, αλλά και Oscar Καλύτερου Πρωτότυπου Τραγουδιού (για το ‘When You Wish Upon A Star’).
10 Δεκεμβρίου 1978:
Πεθαίνει ο Αμερικανός κινηματογραφικός σκηνοθέτης και σεναριογράφος Εντ Γουντ (Edward Davis Wood Jr). Από το 1951 έως τον θάνατό του γύρισε μεγάλο αριθμό ταινιών, στις περισσότερες από τις οποίες εμφανιζόταν επίσης ως ηθοποιός και έκανε το μοντάζ. Θεματολογικά ανήκαν συνήθως στην κατηγορία του τρόμου και της επιστημονικής φαντασίας, ενώ προς το τέλος της ζωής του προσπάθησε να αναμείξει τα παραπάνω είδη με την πορνογραφία.
Τον ερμήνευσε στον κινηματογράφο (ενισχύοντας τη φήμη που απέκτησε ως «ο χειρότερος σκηνοθέτης του κόσμου) ο Τζόνι Ντεπ στο έργο του Tim Burton.
10 Δεκεμβρίου 2010:
Πεθαίνει ο Ελληνορουμάνος συνθέτης, αρχιμουσικός, πιανίστας, και παιδαγωγός Νικόλαος Αστρινίδης, ένας από τους κορυφαίους Έλληνες συμφωνιστές της μεταπολεμικής περιόδου.
10 Δεκεμβρίου 2011:
Πεθαίνει η σπουδαία στιχουργός Σώτια Τσώτου, που συνεργάστηκε με πληθώρα αξιόλογων καλλιτεχνών, δημιουργώντας αμέτρητες επιτυχίες (π.χ. «Νά ’τανε το ’21», «Έτσι είν’ οι ανθρώποι», «Είναι κάτι δειλινά», «Κι ύστερα», «Δε βαριέσαι αδερφέ», «Σύνορα η αγάπη δε γνωρίζει», «Μέθυσα κι απόψε», «Μικρή μου αγάπη (δροσοσταλιά μου)», «Μού ’ταξες ταξίδι να με πας»).
10 Δεκεμβρίου 2012:
Πεθαίνει ο σημαντικός ποιητής και στιχουργός Βαγγέλης Λιάρος, που έγινε γνωστός με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Άλκης Αλκαίος (κάποια από τα τραγούδια του: «Ερωτικό [Με μια πιρόγα]», «Κάποια Κυριακή του Μάρτη», «Κοντραπούντο», «Μετανάστης στο Παγκράτι», Νόστος», «Πάντα γελαστοί», «Πρωινό τσιγάρο», «Ρόζα»).