Οι Ξενιτεμένοι: 8 μύθοι για την ζωή στην Αγγλία

Στη στήλη «Οι Ξενιτεμένοι» φιλοξενούμε κείμενα φίλων που ξενιτεύτηκαν και μιλούν για τη ζωή στα μέρη τους

Σήμερα, η Τίνα από την Αγγλία

Η βασίλισσα πέθανε και μαζί της οποιαδήποτε ελπίδα για αναβίωση της αίγλης της Αυτοκρατορίας, έστω μέσω της Κοινοπολιτείας. Όσοι έχουν ανοιχτούς λογαριασμούς με την Βρετανική πολιτική και όσα αντιπροσωπεύει το Στέμμα έχουν στήσει πάρτυ, ενώ η πλειοψηφία των γειτόνων μου βρίσκονται μάλλον σε σοκ παρά σε προσωπικό πένθος. Όσο για εμένα, νιώθω σαν έναν εκτοπισμένο Έλληνα του ύστερου αρχαίου κόσμου που ζει την σταδιακή παρακμή της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας, χωρίς ιδιαίτερο ενδιαφέρον ή πάθος, αλλά που είναι στην κατάλληλη θέση να σας μεταδώσει ζωντανά πώς είναι η ζωή εδώ.

Το κείμενο άρχισα να το γράφω με αφορμή τα συχνά σχόλια φίλων, γνωστών και αγνώστων από την Ελλάδα. Μιας που δύσκολα μπορώ να κάνω μεγάλη ανάλυση σε μια καθημερινή κουβέντα, έγραφα κάτω όλες τις απαντήσεις που θα ήθελα να δώσω σε κάποιον που πραγματικά θέλει να μάθει. Μεταδίδω τα συμπεράσματά μου, λοιπόν, όπως τα διαμόρφωσα μετά από επτά χρόνια στο νησί.

1. Όλην την ώρα βρέχει.

Δεν θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να μιλάμε για την Αγγλία αν δεν μιλήσουμε για τον καιρό. Ναι, είναι βροχερός. Εξαρτάται αν είσαι στον νότο ή στον βορρά, στην ανατολική ακτή ή στη δύση, γιατί τα επίπεδα βροχόπτωσης ανά μέρος είναι πολύ διαφορετικά, αλλά γενικά ο καιρός είναι σαν να έχεις μια μηχανή ποτίσματος ανοιχτή και κάθε λίγο και λιγάκι να ραντίζει τα φυτά. Αυτό, τίποτα παραπάνω τίποτα παρακάτω.

Αυτό σημαίνει πως γενικά δεν βρέχει στην Αγγλία όλην την ώρα. Αν μείνεις εδώ έναν χρόνο και όχι τρεις μέρες ή τρεις εβδομάδες, θα δεις ότι στο μέσο όρο βρέχει τις μισές φορές μόνο. Τις άλλες μισές φορές έχει ήλιο και καλό καιρό. Το άλλο σημαντικό είναι πως όταν βρέχει, σπάνια πλημμυρίζει. Όταν κάνει ήλιο, σπάνια έχει καύσωνα. Γενικά ο καιρός είναι πολύ ήπιος. Είναι πιθανόν να βρέχει όλον τον Ιούλιο, όπως έγινε πέρυσι στην περιοχή μου, και να τύχει να βρέχει την χρονιά που ζει κάποιος στην Αγγλία. Αλλά σε συμφωνία με τα παρπάνω σταστιστικά, υπήρχε ένας άλλος μήνας μέσα στον χρόνο που αναπάντεχα είχε συνέχεια ήλιο, ο Μάρτιος, που δεν με επισκέφθηκε κανείς. Το μόνο σίγουρο με τον καιρό της Αγγλίας δεν είναι ότι θα βρέξει, είναι ότι δεν μπορείς να τον προβλέψεις.

Για αυτό και συζητάμε συνέχεια για αυτόν. Για αυτό και δεν κλείνουμε διακοπές στην Αγγλία, προτιμάμε μια πιο σταθερά προβλέψιμη περιοχή. Και γι’ αυτό κανένας δεν κρατάει ομπρέλα. Ξέρουμε μάλιστα πως όταν ανοίξει αυτό το “ποτιστήρι” θα ρίξει μερικές σταγόνες, σε λίγο θα περάσει. Συνήθως όταν έχει σύννεφα φοράμε κάτι με κουκούλα -κι αυτό μόνο αν έχουμε ευαισθησίες για τα μαλλιά μας, οι περισσότερες κυρίες εδω έχουν αποδεχτεί πως τα κομμωτήρια είναι άχρηστα με αυτον τον καιρό και έχουν φυσικό look. Οπότε αν δεις κάποιον να κρατάει ομπρέλα, να φοράει χοντρά ρούχα σαν να μην περιμένει να βγει ήλιος ποτέ και να μην φοράει κουκούλα, μάλλον έχει έρθει από την Ελλάδα για κάποια επίσκεψη.

2. Τώρα με το Brexit η Αγγλία θα καταστραφεί.

Αυτό δεν είναι ακριβώς μύθος, σαν φιλο-Ευρωπαία μου είναι εξαιρετικά δύσκολο να βρω τα θετικά του Brexit. Αλλά υπάρχουν δύο “αλλά”. Το πρώτο είναι ότι σε γενικό επίπεδο αν από 5η οικονομία στον κόσμο πάει να γίνει 15η, αυτό απέχει ακομα πολύ από την 60η που είναι αυτό που είχα συνηθίσει στην Ελλάδα. Είναι σαν μια οικογένεια που έχει πολλά λεφτά, κάνει μια λάθος κίνηση, αλλά τα εγγόνια θα έχουν ακόμα να ζουν από τα έτοιμα.

Σε ατομικό επίπεδο, ειδικά για μικρές επιχειρήσεις με εξαγωγές μπορεί η καταστροφή να ήταν άμεση, αλλά για τον μέσο όρο υπάρχει ακόμα “ψωμί”. Λόγω της μεγάλης οικονομίας, λιγότεροι άνθρωποι με βασικά προσόντα και μυαλό ήταν εγκλωβισμένοι. Επίσης, αν στην Ελλάδα υπάρχει τόσο μαύρο χρήμα για να κινούνται κάποιες αγορές, φανταστείτε τι γίνεται σε πιο πλούσιες χώρες. Σε τρεις γενιές ίσως να καταστραφεί.

Το δεύτερο “αλλά” αφορά το προσωπικό επίπεδο, που φαντάζομαι εφαρμόζει σε πολλούς Ευρωπαίους. Ενώ η καταστροφή του Brexit αφορά τους Βρετανούς πολίτες που χάνουν τα δικαιώματά τους, οι Ευρωπαίοι πολίτες όχι μόνο δεν χάνουν δικαιώματα αλλά έχουν και λιγότερο ανταγωνισμό για δουλειές τόσο από ντόπιους αλλά κυρίως και από άλλους Ευρωπαίους που σταμάτησαν να έρχονται. Όσοι πήραν την απόφαση να μείνουν, σε γενικές γραμμές, γιατί πάλι εξαρτάται από το επάγγελμα, μπορούν να έχουν ευκαιρίες σε τομείς με μηδενική ανεργία. Πολλοί Έλληνες της Αγγλίας μάλιστα είναι μορφωμένοι και αυτό ανεβάζει την ανταγωνιστικότητα τους αρκετά και μακροπρόθεσμα σε σχέση με τους ντόπιους που γενικά δεν πάνε πανεπιστήμιο.

Το Brexit δημιούργησε νέες θέσεις εργασίας (από λογιστές μέχρι σεκιούριτι) και θα συνεχίσει να δημιουργεί (από ελλείψεις σε εργάτες μέχρι ελλείψεις σε άτομα με συγκεκριμένες σπουδές), απλά υπήρχε ένα κενό στις υπάρχουσες δεξιότητες των εργαζομένων. Ευτυχώς κάποιοι είχαν την δυνατότητα να αλλάξουν δουλειά και να το εκμεταλλευτούν. Αυτό είναι πολύ διαφορετικό σε σχέση με την εμπειρία που είχα στην Ελλάδα από την εφαρμογή των μνημονίων και τα capital controls, που η μόνη θέση εργασίας που μπορώ να φανταστώ ότι δημιουργήθηκε είναι κάπου στο δημόσιο και δεν την είδα να δημοσιεύεται ποτέ. Η ζωή μου στην Ελλάδα (όλες οι επιλογές που είχα και πραγματικά προσπάθησα να μείνω με τον έναν ή τον άλλον τρόπο) καταστράφηκε σε δέκα χρόνια, στην Αγγλία όπως είπα μπορεί να πάρει τρεις γενιές.

Disclaimer: Η οικονομία της Αγγλίας μπορεί να καταστραφεί και να βρεθεί και πιο κάτω από την 15η θέση που ανέφερα τυχαία από συνδυασμό προβλημάτων, όπως covid, ενεργειακή κρίση κλπ. Αλλά σίγουρα πιο αργά από φτωχότερες χώρες που θα χτυπηθούν απο τα ίδια προβλήματα.

3. Το σύστημα υγείας της Αγγλίας είναι χάλια σε σχέση με της Ελλάδας.

Αυτήν την αντίληψη την επιβεβαιώνουν οι Έλληνες της Αγγλίας με συνεχή παράπονα, τα οποία έχω εκφράσει και εγώ η ίδια. Αλλά δεν ξέρω τι συγκρίνουμε, το δημόσιο σύστημα της Αγγλίας με το δημόσιο της Ελλάδας ή το δημόσιο σύστημα με τους ιδιώτες γιατρούς της Ελλάδας;
Προφανώς καταλαβαίνετε ότι αν συγκρίνουμε το NHS με το ΕΣΥ και τις υπηρεσίες που έχει, το NHS είναι έτη φωτός μπροστά.

Οι περισσότερες φίλες που έχω στην Ελλάδα (με κάνα δυο εξαιρέσεις) δεν σκέφτηκαν ποτέ να γεννήσουν σε δημόσιο νοσοκομείο, αλλά εδώ στην Αγγλία οι φίλες που έχω (με κανά δυο εξαιρέσεις) δεν σκέφτηκαν ποτε να γεννήσουν σε ιδιωτικό. Μπορεί να άλλαξε ο κύκλος μου, αλλά επειδή τα επαγγέλματα που κάνουν οι φίλες μου εδώ και εκεί είναι ψιλοΐδια, μπορεί και αυτό που λέω να είναι αντιπροσωπευτικό. Αυτό που γίνεται στην Ελλάδα είναι ότι λόγω της υπερπληθώρας ιδιωτών γιατρών, αυτοί ρίχνουν την τιμή της επίσκεψης. Αυτή η καπιταλιστική ήττα για τους γιατρούς δεν μπορεί να εορτάζεται ως αποτελεσματικό κοινωνικό κράτος. Οι Έλληνες της Αγγλίας γκρινιάζουμε γιατί για να πάμε σε ιδιώτη πρέπει να δώσουμε πολλά περισσότερα λεφτά. Αλλά αυτό ακριβώς κάνουν οι πλούσιοι εδώ. Παρακάμπτουν το σύστημα (βρίσκουν και ιδιώτες γενικούς γιατρούς που δίνουν παραπεμπτικά μέσω τηλεφώνου) και πληρώνουν πολλά για εμάς λεφτά και έχουν υψηλού επιπέδου υπηρεσίες. Μας κακοφαίνεται που στην Ελλάδα νιώθαμε πλούσιοι και εδώ όχι.

Δεν μας νοιάζει αν έχουμε επιλογές, μας νοιάζει που δεν μπορούμε να έχουμε τις καλύτερες. Στην Αμερικη από αυτά που έχω καταλάβει δεν υπάρχει επιλογή, μόνο πληρώνεις. Η διαφορά με την Αμερική είναι ότι στην Αγγλία αν δεν είσαι όσο πλούσιος χρειάζεται για να πας σε ιδιώτη, υπάρχει και ένα εθνικό σύστημα υγείας. Το εθνικό σύστημα της Αγγλίας όχι μόνο δεν είναι χειρότερο από της Ελλάδας, αλλά αν σκεφτείτε και πόσο μπροστά είναι στις ηλεκτρονικές υπηρεσίες μάλλον είναι πολύ καλύτερο. Ίσως εμείς οι Έλληνες της Αγγλίας δεν πρέπει να συνεχίσουμε αυτόν τον μύθο και να τρέφουμε την ελληνική αυταπάτη ότι μόνο στην Ελλάδα υπάρχουν λαμπρά μυαλά και ένα καλό κοινωνικό κράτος. Ή ότι έχουμε καταφέρει κάτι στην Ελλάδα που μορφώσαμε τόσα νέα παιδιά για να δίνουμε μόνο πενήντα ευρώ μόνο στους παλιούς γιατρούς.

4. Ο βροχερός καιρός δημιουργεί κατάθλιψη στους κατοίκους.

Όλοι, όλοι γκρινιάζουν για τον καιρό, αλλά δεν ξέρω κανέναν που πραγματικά να έπαθε κατάθλιψη λόγω του καιρού, ενώ όλα τα άλλα ήταν σούπερ στην ζωή του. Μάλιστα ξέρω μια κοπέλα (εγώ) που έπαθε κατάθλιψη σε μια χώρα με τα μεγαλύτερα ποσοστά ηλιοφάνειας στην Ευρώπη (Ελλάδα). Ας μιλήσουμε για τους ντόπιους. Κάθε καλοκαίρι τα νησιά γεμίζουν με Άγγλους που θέλουν ήλιο. Αλλά τον θέλουν μόνο για τις διακοπές τους, δεν τον θέλουν για την καθημερινότητά τους, αλλιώς όλοι θα είχαν μετακομίσει μόνιμα. Δεν είναι λίγοι οι Άγγλοι που φεύγουν από την Αγγλία μόνιμα (5.000.000 Βρετανοί ζούνε σε άλλες χώρες και 60.000.000 εδώ) για τον έναν ή τον άλλο λόγο, αλλά εγώ συναναστρέφομαι με αυτούς που έχουν μείνει και μπορώ να πω, ότι παρά την παραδοσιακή πλέον γκρίνια, δεν έχουν κανένα πρόβλημα εξαιτίας του καιρού. Στους περισσότερους αρέσει μάλιστα να ψιλοβρέχει, γιατί έχουν κήπους που με αυτόν τον τρόπο ποτίζονται αυτόματα. Έχουν και ένα αδιάβροχο που το φοράνε όλο το χρόνο (δεν ανεβάζουν τα χειμωνιάτικα να κατεβάσουν καλοκαιρινά κλπ). Δεν πάνε κομμωτήριο γιατί με αυτές τις ψιχάλες δεν έχει νόημα. Μπορούν να αποφύγουν κοινωνικές υποχρεώσεις όταν λένε ότι φοβούνται μην κρυώσουν. Γενικά πολύ τους έχει βολέψει ο καιρός και απλά δεν το λένε για να μην τους ματιάσουμε.

Ας μιλήσουμε τώρα για τους ξένους. Η ξενιτιά είναι δύσκολη. Είναι οι συνήθειες που είναι δύσκολο να αλλάξουν. Η ομπρέλα, τα γυαλιά ηλίου, όλα αυτά τα μικροπράγματα που έχουν νόημα εδώ αλλά όχι εκεί και αντίστροφα. Οπότε μπορώ να καταλάβω γιατί ο βροχερός καιρός δημιουργεί κατάθλιψη στους ξένους από την Μεσόγειο. Γιατί γνώρισα και κάτι ξένους από τον Καναδά που νομίζουν ότι η Αγγλία είναι το νησί των καλοκαιρινών διακοπών τους και έχουν ενθουσιαστεί με την έλλειψη χιονιού και κυκλοφορούν όλο τον χρόνο με κοντομάνικα. Οπότε ναι, ο καιρός μπορεί να επιτείνει το αίσθημα ξενιτιάς σε έναν άνθρωπο από πιο ζεστές χώρες και είναι θέμα προσωπικό πως το διαχειρίζεται ο καθένας. Δεν είναι πολλοί αυτοί. Δεν ξέρω πόσοι είναι, αλλά ξέρουμε ότι οι Ευρωπαίοι είναι 3.000.000 εκ των οποίων τα δύο εκατομμύρια από την Ανατολική Ευρώπη. Είναι λοιπόν το πολύ 1.000.000 άνθρωποι στους 60.000.000 που δυσκολεύονται πραγματικά με τον καιρό. Για αυτό ας καταρρίψουμε τον μύθο και να πούμε πως γενικά οι κάτοικοι την βρίσκουν με τον καιρό.

5. Αφού δεν είναι Λονδίνο, θα είναι κάποια τρύπα.

Εγώ δεν ήθελα να μείνω σε κάποια άσχετη πόλη, ειδικά στην βόρεια Αγγλία και έτσι πήγα πρώτα στο Λονδίνο. Γιατί είμαι Ελληνίδα και Αθηναία και η αντίληψή μου είχε διαμορφωθεί ως αθηνοκεντρική. Ήξερα ότι με το που βγεις από τα προάστια της Αθήνας, ακόμα και μέσα στην Αττική να μείνεις, δεν υπάρχουν υποδομές. Δεν υπάρχει σινεμά, δεν υπάρχει σχολή χορού (ξέρω εγώ για ποιες περιοχές μιλάω, δεν θέλω να μου πείτε “μα στην δικιά μου έχουμε”) και κυρίως δεν υπάρχει ανωνυμία. Έχω την εντύπωση ότι και στην Θεσσαλονίκη να πας αν είσαι ντόπιος θα χαιρετάς γνωστούς στην κεντρική πλατεία. Μπορεί να κάνω λάθος και για την Ελλάδα, αλλά ήθελα να μην πάω επαρχία στην Αγγλία για να τα αποφύγω όλα αυτά. Καμία σχέση. Έχω πλέον ζήσει σε τρεις επαρχιακές πόλεις και θα μπορούσα να ζήσω σε άλλες εκατό. Κάθε πόλη και κωμόπολη έχει τα πάντα, από ευκαιρίες για εργασία μέχρι ευκαιρίες για διασκέδαση.

Έλεγα σε έναν Άγγλο που έχει παντρευτεί Ελληνίδα ότι μου κάνει θετική εντύπωση ότι κάθε μικρή περιοχή έχει την δική της βιβλιοθήκη και το δικό της community centre, αλλά αυτός με σνόμπαρε λίγο και μου είπε “ναι και δημόσια σχολεία έχουμε”, δηλαδή μου είπε σιγά το πράγμα. Εμείς στην Αθήνα ανοίξαμε το ίδρυμα Σταύρου Νιάρχου και θεωρούμε πως γίναμε το πολιτιστικό κέντρο της Ευρώπης, εδώ έχει σημεία πολιτισμού κάθε τρία μίλια. Όχι δεν είναι τα περισσότερα σαν το ίδρυμα Νιάρχου βέβαια, το οποίο κάνει εκπληκτική δουλειά, αλλά έχει πολλά μέρη και τα περισσότερα είναι εξαιρετικά. Επιπλέον, είναι πολλά και τα σημεία φυσικής ομορφιάς, τα πάρκα και τα δάση. Έχει πολύ ωραία μέρη γύρω από το Λονδίνο, αλλά και στον βορρά έχει ωραιότερα. Έχει τόσα μέρη να κάνεις εκδρομή που νιώθω ότι δεν τελειώνουν ποτέ. Κυρίως γιατί είναι προσβάσιμα, η Αγγλία είναι ένα επίπεδο κατά κύριο λόγο νησί που έχει συνεχόμενες πόλεις και χωριά και καλό οδικό δίκτυο.

Ενώ στην Ελλάδα, άντε να πήγαινα εκδρομή γύρω γύρω από την Αττική και στις Κυκλάδες. Για να πάω οπουδήποτε αλλού θα έπρεπε να διασχίσω τεράστιες εκτάσεις με εξαιρετικά διάσπαρτα τα σημεία πολιτιστικού και φυσικού ενδιαφέροντος. Όταν πήγα Μάντσεστερ που πίστευα ότι ήταν ό,τι χειρότερο θα μπορούσε να μου τύχει, δεν μπορούσα να πιστέψω τι διαμάντι ήταν κρυμμένο. Εξαρτάται πού μένεις και πού βγαίνεις βέβαια, αλλά αυτό ισχύει σε όλες τις χώρες και όλες τις πόλεις. Για το budget μου πάντως η επαρχία της Αγγλίας μου δίνει την επιλογή να μένω και να βγαίνω σε εξαιρετικά μέρη. Έχω φίλους που δεν με επισκέπτονται στο βορρά γιατί προτιμούν να πάνε Λονδίνο, δεν ξέρουν τι χάνουν. Αλλά για τους τολμηρούς υπάρχουν μόνο ευχάριστες εκπλήξεις.

6. Εκεί στην Αγγλία οι γονείς τα διώχνουν τα παιδιά στα 18 και μετά δεν ασχολούνται, αντίθετα από την Ελλάδα που στηρίζουμε τα παιδιά μια ζωή.

Ας γελάσω με αυτόν τον μύθο! Όχι μόνο τα στηρίζουν τα παιδιά τους οι Αγγλίδες μάνες, αλλά δεν μπλέκονται και στα πόδια τους. Στην αρχή μου έκανε εντύπωση που έβλεπα μια γιαγιά να έρχεται για να κρατάει τα παιδιά της γειτόνισσας. Αλλά, όσο γνωρίζω κόσμο, τόσο βλέπω ότι έχουν πολύ στενές οικογενειακές σχέσεις, πιστεύω ο μέσος όρος των ανθρώπων που τα έχουν καλά με την οικογένειά τους στην Αγγλία θα είναι περίπου ίδιος όπως και στην Ελλάδα.

Η διαφορά είναι πως επειδή έχουν πείσει και οι ίδιοι τους εαυτούς τους ότι δεν έχουν τις φοβερές σχέσεις που έχουν άλλοι άνθρωποι σε άλλες χώρες, αν το παιδί ή ο γονιός πει “Δεν θα κάνουμε φέτος Χριστούγεννα μαζί” κανείς δεν θα παρεξηγηθεί. Βέβαια, υπάρχει και ένα ταξικό κομμάτι σε αυτήν την ανάλυση. Όσο πιο υψηλό το κοινωνικό επίπεδο τόσο πιο πολύ οι γονείς έχουν απαιτήσεις από την ζωή των παιδιών τους και το αντίστροφο. Μπορεί λοιπόν ένας πλούσιος να θέλει το παιδί του να σπουδάσει κάτι συγκεκριμένο επειδή πληρώνει αυτός τα δίδακτρα, όπως ακριβώς νομίζω συμβαίνει και στην Ελλάδα, αλλά δεν έχω βρει ακόμα περίπτωση Άγγλου που να θέλει να μείνει το παιδί του στον πάνω όροφο που έχτισε αυτός. Θα έχει καλές σχέσεις ο γονιός και θα βοηθάει συναισθηματικά και οικονομικά, ανάλογα τον άνθρωπο, αλλά θα λέει και πως “εμείς εδώ δυστυχώς δεν είμαστε τόσο δεμένοι όσο οι Μεσογειακοί” και θα αφήνει το παιδί να κάνει ό,τι θέλει. Και το παιδί αντίστοιχα θα έχει καλές σχέσεις και “επειδή δεν είμαστε τόσο δεμένοι” δεν θα έχει περιουσιακές ή άλλες προσδοκίες. Στο τέλος τις περισσότερες φορές νομίζω ότι τα βρίσκουν και έτσι είναι διπλά ευχαριστημένοι. Έχω ακούσει φράσεις του τύπου “ουάου, ο μπαμπάς μού έδωσε 1.000 λίρες να σπουδάσω, δεν είμαστε πολύ πιο δεμένοι από όλους τριγύρω;” ή “ουάου, το παιδί μου πέρασε για καφέ την Κυριακή, έχω την καλύτερη οικογένεια”.

Παράδεισος είναι για τις οικογενειακές σχέσεις. Μην ακούτε τίποτα, ρίχνουν τον πήχυ και κάνουν υπερ-κατόρθωμα. Στην Ελλάδα είναι που μας κάνουν πλύση εγκεφάλου και μας δημιουργούν ψυχολογικά. Επιφυλάσσομαι βέβαια να δω και άλλα παραδείγματα τα επόμενα χρόνια καθώς οι φίλες μου θα μεγαλώνουν.

7. Οι Άγγλοι είναι γατάκια. Θα πάει ο Έλληνας εκεί και είτε με το φιλότιμο είτε με την παγαποντιά του θα τους κάνει να ψάχνονται.

Έχω πολλούς φίλους που πιστεύουν ότι οι Έλληνες τα καταφέρνουν επειδή είναι πιο ξύπνιοι. Πιθανόν και να είναι ανά περίπτωση αλλά υπάρχουν δύο μεγάλοι μύθοι εδώ: Πρώτον, το φιλότιμο δεν έχει θέση στην εργασιακή σχέση. Αν κάποιος Έλληνας θεωρεί ότι με το φιλότιμο πάει μπροστά, είτε έχει βρει μια κατάσταση που απλά τον εκμεταλλεύονται, είτε αυτό που κάνει λέγεται “networking”. Το networking είναι αναπόσπαστο κομμάτι της εργασιακής ζωής των Άγγλων.
Η διαφορά είναι ότι στο φιλότιμο κάθεσαι μετά τις 5.30μμ να δουλέψεις και στο networking κάθεσαι μετά τις 5.30μμ να πιεις μπύρες.

Σε κάθε περίπτωση η αποσύνδεση της εργασίας με ηθικές υποχρεώσεις (βλέπε φιλότιμο, μεράκι) μου επιτρέπει να βάζω άδειες όποτε χρειάζομαι, χωρίς τύψεις και αντίποινα, κάτι που δεν είχα στην Ελλάδα, και το βρίσκω εξαιρετικά απελευθερωτικό. Αυτή η κουλτούρα συνδέεται με το οικονομικό υπόβαθρο βέβαια που είναι η μικρή ανεργία, αλλά αυτή η κουλτούρα είναι πολύ ισχυρή.
Κάποιοι Έλληνες λένε τους Άγγλους τεμπέληδες αλλά γιατί όχι; Είναι ο Έλληνας που δεν έχει ανάγκη να δουλέψει πιο δουλευταράς; Πόσους φίλους έχετε που δεν χρειάζεται να μείνουν παραπάνω στην δουλειά τους για κανέναν απολύτως λόγο, αλλά παρόλα αυτά το επιλέγουν;
Η ανάγκη μάς έχει κάνει εργασιομανείς και τελειομανείς και να έχουμε την καθαριότητα για μισή αρχοντιά (την άλλη μισή δεν την έχουμε έτσι κι αλλιώς).

Δεύτερον, έχω ακούσει κάποιους Έλληνες να λένε ότι οι Άγγλοι είναι αφελείς. Ίσως ανά περίπτωση, εξαρτάται το άτομο πάντα, αλλά σε γενικές γραμμές έχουν και αυτοί πολύ πονηριά. Η διαφορά είναι πως επειδή κάποιοι Έλληνες βλέπουν το σύστημα με παρθένο μάτι, βρίσκουν κάποια κενά. Το αστείο είναι πως για τους Άγγλους είναι πολύ εμφανή τα κενά που έχουν οι Έλληνες και άλλοι ξένοι στο να καταλάβουν πώς λειτουργούν τα πράγματα και το εκμεταλλεύονται στο έπακρο. Δεν είμαι σίγουρη ποιος θα γελάσει τελευταίος, αλλά σίγουρα δεν πρέπει να υποτιμάμε έναν λαό που σε μέσο όρο ευφυΐας σκοράρει καλύτερα.

+1. Bonus μύθος: Οι Άγγλοι είναι λευκοί που πίνουν τσάι και έχουν ένα κάδρο της (πρώην) βασίλισσας στον τοίχο.

Όποιος πιστεύει ότι πηγαίνοντας σε οποιαδήποτε μεγάλη πόλη της Αγγλίας θα συναντήσει λευκούς gentlemen πρέπει να ετοιμαστεί για κάποια έκπληξη. Το 15% είναι άνθρωποι που δεν ανήκουν σε κάποιο από τα έθνη του Βασιλείου (Άγγλοι, Σκοτσέζοι, Ουαλλοί και Ιρλανδοί). Και αν σας φαίνεται λίγο, σκεφτείτε τι ποσοστό ανθρώπων που ψηφίζουν μπορούν να αλλάξουν την πολιτική και κοινωνική σκηνή. Όχι μόνο για να είσαι Άγγλος δεν χρειάζεται να πίνεις τσάι ή να σου αρέσει η (πρώην) βασίλισσα, αλλά δεν χρειάζεται και να μοιάζεις με στερεοτυπικό Άγγλο (βλέπε μια γκραβούρα του Μεσαίωνα). Περίπου το 56% του Λονδίνου δεν είναι λευκοί και το 27% του Μπέρμιγχαμ είναι Ασιάτες (κυρίως Ινδοί). Και αν κάποιος νομίζει ότι αυτό τους κάνει λιγότερο Άγγλους, θα ήθελα να ρωτήσω τι είναι ένας μαύρος πέμπτης γενιάς που δεν ξέρει καμία άλλη γλώσσα και κουλτούρα εκτός από την αγγλική και δεν έχει ιδέα από πού μπορεί να ήρθαν οι προπαππούδες του (που μπορεί να ήταν και λευκοί, αυτά τα γονίδια αλλάζουν και σε μια γενιά). Αν εμείς έχουμε στο μυαλό μας ότι οι Άγγλοι είναι σαν τον Mr. Bean, τους Monty Pythons και τους Beatles, είναι λόγω του εξαγώγιμου συστημικού ρατσισμού (ο οποίος ρατσισμός χρονολογείται πολύ πριν από τις γκραβούρες του Μεσαίωνα).

Για να σας δώσω να καταλάβετε, είμαι απολύτως σίγουρη ότι στην Ελλάδα δεν θα υποψιαζόμασταν καν ότι υπάρχουν πλούσιοι και ωραίοι μαύροι στην Αμερική αν δεν βλέπαμε τον Γουίλ Σμιθ στον “Πρίγκιπα του Μπελ Αιρ”. Και ακόμα τίποτα δεν υποψιαζόμαστε για την κατάσταση στην Αμερική δηλαδή. Καταλαβαίνω ότι είναι δύσκολο για έναν Έλληνα να πρέπει να αποδεχτεί ότι οι προσδοκίες του για τους Άγγλους που γνωρίζει δεν ανταποκρίνονται της πραγματικότητας, αλλά φαντάζομαι είναι ακόμα πιο δύσκολο για έναν άνθρωπο εδώ να έρχεται ένας ξένος και να του λέει ότι κατά την γνώμη του δεν είναι και τόσο Άγγλος. Δύο βιβλία που με βοήθησαν να καταλάβω τι σημαίνει να έχεις μια εθνική ταυτότητα στην εποχή μας είναι το ‘Brit(ish)’ της δημοσιογράφου Αφούα Χιρς και το ‘Natives’ του εξαιρετικού hip hop artist Ακάλα. Αν δεν τα έχετε διαβάσει, τα συνιστώ ανεπιφύλακτα. Με τις δημογραφικές αλλαγές στην Ελλάδα, είμαι σίγουρη ότι η συζήτηση έρχεται και προς τα εκεί. Με λίγα χρόνια καθυστέρηση υστέρηση , όπως πάντα, και με λίγες διαφοροποιήσεις, αλλά καλό είναι να ετοιμαζόμαστε.

Εις το επανιδείν!

***

Αν είστε κι εσείς Ξενιτεμένοι, μοιραστείτε την εμπειρία απ’ την τωρινή σας πόλη ή χώρα >> mikropragmata@lifo.gr