Γιώτα Κωνσταντινίδου
Ο Θεοδόσιος Μπίτσης, καρδιολόγος στην κλινική ICPC Floréal στο Bagnolet, προάστιο του Παρισιού μας μιλά για τις δύσκολες καταστάσεις της πανδημίας που βίωσε η Ευρώπη, τις τελευταίες εξελίξεις για το εμβόλιο κατά του covid-19 αλλά και τη ζωή μας που φαίνεται να αλλάζει ριζικά στη μετά covid-19 εποχή.
-Είστε καρδιολόγος. Οι κύριες εκδηλώσεις της νόσου προέρχονται από το αναπνευστικό, μερικοί ασθενείς παρουσίασαν και σοβαρές επιπλοκές και στο καρδιαγγειακό σύστημα. Τι συνίσταται σε ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα;
Υπήρξαν και ασθενείς που παρουσίασαν, όπως είναι γνωστό, σοβαρές επιπλοκές από το καρδιαγγειακό τους σύστημα, ως συνέπεια της χορηγούμενης συνδυαστικής θεραπείας υδροξυχλωροκίνης και αζιθρομυκίνης. Αυτό που θα ήθελα να συμβουλέψω τους ασθενείς με καρδιαγγειακά νοσήματα, είναι να συνεχίσουν να λαμβάνουν την φαρμακευτική αγωγή, όπως τους συνέστησε ο καρδιολόγος τους και επί εμφανίσεως οξέων συμπτωμάτων όπως π.χ θωρακικού άλγους ἠ δύσπνοιας να επικοινωνήσουν άμεσα με το θεράποντα καρδιολόγο τους.
-Η Γαλλία καταλαμβάνει την 4η θέση σε αριθμό θανάτων και κρουσμάτων από τον φονικό ιό. Τι είναι αυτό που τη φέρνει σε μια τόσο δεινή θέση;
Η ερώτηση αυτή αποτελεί πραγματική πρόκληση για τους ερευνητές. Πιστεύω πως δεν υπάρχει σαφής απάντηση. Θα μπορούσα να αναφέρω ότι αρχικά υπήρξε μία υποεκτίμηση της κατάστασης από την κυβέρνηση με χαρακτηριστικό παράδειγμα τη μη ακύρωση του πρώτου γύρου των δημοτικών εκλογών που διεξήχθη κανονικά παρά τις αντίθετες απόψεις και προειδοποιήσεις των ειδικών. Θεωρώ, επίσης, ότι δεν πάρθηκαν τα κατάλληλα μέτρα έγκαιρα σε δομές διαμονής ηλικιωμένων, με αποτέλεσμα δυστυχώς, το μεγάλο αριθμό θανάτων σε αυτές (περίπου το 50% των συνολικών θανάτων). Τέλος, η μη πραγματοποίηση μαζικών τεστ διάγνωσης, όπως π.χ συμβαίνει στη Γερμανία, κατά τη γνώμη μου συνέβαλε στο μεγάλο αριθμό θυμάτων.
-Πάρα τη μείωση των ημερησίων θανάτων στη Γαλλία, ο απολογισμός των νεκρών ξεπερνά τους 25.000. Περιγράψτε μας την κατάσταση που βιώνετε.
Η κατάσταση δεν είναι διαφορετική από αυτή που επικρατεί στις άλλες χώρες. Το Παρίσι και ιδίως οι τουριστικές του περιοχές θυμίζουν ταινία επιστημονικής φαντασίας. Στην ιδιωτική κλινική που εργάζομαι, ακολουθώντας τις οδηγίες από το Υπουργείο Υγείας, αρχικά αδειάσαμε τα κρεβάτια προκειμένου να νοσηλεύσουμε τους καρδιολογικούς ασθενείς των γειτονικών νοσοκομείων που έκλεισαν τις καρδιολογικές τους κλινικές. Τελικά όμως, ήταν τόσο μεγάλη η προσέλευση των ασθενών που αναγκαστήκαμε να μετατρέψουμε όλους τους ορόφους της κλινικής σε COVID-19.
-Στις ΗΠΑ στη μάχη κατά του ιού μπήκαν τα αυτοσχέδια νοσοκομεία και στη Γαλλία επιστρατεύτηκαν τρένα μεγάλης ταχύτητας. Πόλεις όπως η Μυλούζ, θυμίζουν σκηνικά από Μπέργκαμο. Τι εικόνες επικρατούν εκεί;
Είναι αλήθεια ότι σε περιοχές της Γαλλίας που έχουν πληγεί σε μεγάλο βαθμό από τον ιό, όπως η περιφέρεια του Παρισιού και η Grand Εst, στην οποία ανήκει και η Μυλούζη, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να λάβει πρωτοφανή μέτρα. Στο πάρκινγκ του δημόσιου νοσοκομείου της Μυλούζης, στήθηκε πάρα πολύ γρήγορα από το στρατό, ένα υπαίθριο νοσοκομείο με ΜΕΘ, προκειμένου να αποσυμπιεστεί το νοσοκομείο από τη διαρκή συζήτηση για κρεβάτια Μονάδας Εντατικής Θεραπείας. Ταυτόχρονα, αεροδιακομιδές ασθενών όπως και μεταφορές με τρένα υψηλής ταχύτητας (TGV) πραγματοποιήθηκαν από τις πληγείσες περιοχές προς άλλες περιοχές στις Γαλλίες και γειτονικές χώρες, όπως η Ελβετία και Γερμανία.
“Οι συνάδελφοι και φίλοι από την Ιταλία, είναι αλήθεια, ότι προσπάθησαν άμεσα να μας προειδοποιήσουν και να μας εξηγήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Αυτή η διαρκής ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών συνεχίστηκε και συνεχίζεται”.
-Στις πρώτες εικόνες από Ιταλία, νιώσατε ότι θα βιώσετε τραγικές στιγμές και στη Γαλλία, είχατε επικοινωνία με συναδέλφους σας από άλλες χώρες για το φονικό ιό;
Η επικοινωνία ήταν άμεση, έντονη και εντατική. Οι συνάδελφοι και φίλοι από την Ιταλία, είναι αλήθεια, ότι προσπάθησαν άμεσα να μας προειδοποιήσουν και να μας εξηγήσουν τη σοβαρότητα της κατάστασης. Αυτή η διαρκής ανταλλαγή απόψεων και εμπειριών συνεχίστηκε και συνεχίζεται. Το πλήθος των επιστημονικών άρθρων αλλά και απόψεων για τον ιό, τη θεραπεία και τις επιπλοκές του είναι τεράστιο πραγματικά. Ειλικρινά, με χαροποιεί ιδιαίτερα, διότι, πιστεύω πως αυτή η μαζική δραστηριοποίηση των επιστημόνων θα επιφέρει τους καρπούς της σύντομα.
-Το να είσαι ιατρός σε μια μεγάλη κλινική παρά τα όποια δύσκολα περιστατικά δε συγκρίνεται με το αντιμετωπίζεις αναρίθμητα περιστατικά εν μέσω μιας πανδημίας. Μιλήστε μας γι΄ αυτό.
Σίγουρα, δεν έχει καμία σχέση. Έπρεπε να προσαρμοστούμε στις συνθήκες άμεσα και να νικήσουμε τους φόβους μας και το άγνωστο. Όλοι οι συνάδελφοι, ανεξάρτητα από την ειδικότητα τους, προσφέρθηκαν να βοηθήσουν. Υπήρξαν συνάδελφοι μιας κάποιας ηλικίας που εφημἐρευσαν ξανά μετά από δεκαετίες. Μετά τις πρώτες ημέρες, επικράτησε ένα μικρό χάος, η κατάσταση ομαλοποιήθηκε σταδιακά. Μοιράστηκε ο υπερβολικός φόρτος εργασίας και η συνεργασία μεταξύ γιατρών βοήθησε στην καλύτερη παρακολούθηση των ασθενών, τη λήψη ρηξικέλευθων και αποτελεσματικών αποφάσεων.
“Δεν θα ξεχάσω την κόρη ενός ηλικιωμένου ασθενή που μας τηλεφωνούσε κάθε ημέρα, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση της υγείας του. Η επιστροφή του πατέρα της στο σπίτι μετά από την πλήρη αποθεραπεία συνοδεύτηκε από την αποστολή ευχητήριας κάρτας προς όλο το προσωπικό, όπως επίσης και την τροφοδοσία με γεύματα για όλο το προσωπικό της κλινικής για μια βδομάδα. Ήταν πραγματικά μια χειρονομία ιδιαίτερη και ξεχωριστή”.
-Σ’ αυτές τις κρίσιμες στιγμές, όλοι νιώθουμε ευγνωμοσύνη για τους ανθρώπους της πρώτης γραμμής. Υπήρξαν κάποια λόγια ή πράξεις προς το πρόσωπό σας που σας συγκίνησαν;
Στις δύσκολες στιγμές που ζήσαμε και ζούμε, υπήρξαν στιγμές που με συγκίνησαν. Δεν θα ξεχάσω την κόρη ενός ηλικιωμένου ασθενή που μας τηλεφωνούσε κάθε ημέρα, προκειμένου να ενημερωθεί για την κατάσταση της υγείας του. Η επιστροφή του πατέρα της στο σπίτι μετά από την πλήρη αποθεραπεία συνοδεύτηκε από την αποστολή ευχητήριας κάρτας προς όλο το προσωπικό, όπως επίσης και την τροφοδοσία με γεύματα για όλο το προσωπικό της κλινικής για μια βδομάδα. Ήταν πραγματικά μια χειρονομία ιδιαίτερη και ξεχωριστή.
-Σύμφωνα με τον επικεφαλής λοιμωξιολόγο των ΗΠΑ Φαούτσι, η χρήση της ρεμντεσιβίρης χαρακτηρίστηκε από πολύ υποσχόμενα αποτελέσματα έναντι του COVID-19, στις κλινικές δοκιμές που πραγματοποιήθηκαν.
Ο FDA, ο αμερικανικός οργανισμός φαρμάκων και τροφίμων, ενέκρινε σε επείγουσα βάση την χρήση αυτού του φαρμάκου. Αξίζει να αναφερθεί πως αναμένεται η έγκριση του φαρμάκου και από τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό οργανισμό. H ρεμντεσιβίρη χορηγείται ενδοφλέβια και προορίζεται για νοσοκομειακή χρήση. Χρησιμοποιήθηκε αρχικά για την αντιμετώπιση του ιού Έμπολα και στη συνέχεια σε ιούς της ίδιας οικογένειας με τον COVID-19. Σύμφωνα με τις μελέτες, ο χρόνος αποθεραπείας των ασθενών που έλαβαν τη ρεμντεσιβίρη, συντομεύτηκε σημαντικά (11 ημέρες έναντι 15 ημερών της ομάδας ασθενών που έλαβε το placebo).
“Η απόφαση της επιστροφής των παιδιών στα σχολεία, πιστεύω πως αποτελεί σίγουρα πρόκληση για κάθε κυβέρνηση και ταυτόχρονα παράγοντα ανησυχίας για τους γονείς και το ευρύ κοινό. Αν τηρηθούν και σεβαστούν οι κανόνες προφυλάξεις, όπως η διατήρηση των αποστάσεων και η μείωση του συνολικού αριθμού των παιδιών μέσα στις τάξεις, ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού θα περιοριστεί αισθητά”.
-Σχετικά με την επιστροφή στην καθημερινότητα, στην Ελλάδα έχει διχάσει η απόφαση για το άνοιγμα των σχολείων. Αρχικά της δευτεροβάθμιας και στη συνέχεια της πρωτοβάθμιας βαθμίδας. Τι είναι εκείνο που καθιστά τα παιδιά πιο ασφαλή απέναντι στον ιό;
Μελέτες σε διάφορες χώρες αποκάλυψαν ότι σε ποσοστό μεγαλύτερο του 90%,τα παιδιά ήταν ασυμπτωματικά ή εμφάνισαν ήπια συμπτώματα μετά από προσβολή από COVID-19. Δεν έχει ακόμα βρεθεί, για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό. Πιθανολογείται ότι η συχνή έκθεση του ανοσοποιητικού συστήματος των παιδιών σε ιογενείς λοιμώξεις, συμβάλει θετικά έναντι του COVID-19. Άλλοι μελετητές υποστήριξαν, πως πιθανότατα αυτό σχετίζεται με την μειωμένη έκφραση του υποδοχέα ACE-2, που παρατηρείται στα παιδιά, υποδοχέας μέσω του οποίου, ο ιός προσβάλλει τα ανθρώπινα κύτταρα. Θα πρέπει να τονιστεί, πως οι σοβαρές μορφές νόσου που παρατηρήθηκαν στην παιδική ηλικία, αναφέρθηκαν σε παιδιά με σοβαρή υποκείμενη νόσο του αναπνευστικού.Η απόφαση της επιστροφής των παιδιών στα σχολεία, πιστεύω πως αποτελεί σίγουρα πρόκληση για κάθε κυβέρνηση και ταυτόχρονα παράγοντα ανησυχίας για τους γονείς και το ευρύ κοινό. Αν τηρηθούν και σεβαστούν οι κανόνες προφυλάξεις, όπως η διατήρηση των αποστάσεων και η μείωση του συνολικού αριθμού των παιδιών μέσα στις τάξεις, ο κίνδυνος μετάδοσης του ιού θα περιοριστεί αισθητά.
-Η Ελλάδα ακολούθησε ένα εθνικό σχέδιο δράσης και διαχείρισης της πανδημίας που επαινέθηκε. Έδωσε το παράδειγμα για άλλες χώρες;
Με τα μέτρα που έλαβε η ελληνική πολιτεία έβαλε πάνω απ’ όλα την υγεία και προστασία του ανθρώπου. Η δεκαετής οικονομική κρίση και τα μνημόνια δεν αποτέλεσαν εμπόδιο στην έγκαιρη λήψη των απαραίτητων μέτρων. Οι Ελληνες πολίτες αποδέχτηκαν τα μέτρα και σταμάτησαν κάθε είδους επαγγελματική δραστηριότητα. Η αντιμετώπιση της πανδημίας από τη χώρα μας, σχολιάζεται θετικά, μερικές φορές και με διθυραμβικά λόγια από πλήθος μέσων μαζικής ενημέρωσης ανεπτυγμένων χωρών. Πιστεύω πως θα πρέπει να είναι περήφανοι όλοι οι Ελληνες.
-Ο κ. Τσιόδρας, καθηγητής Λοιμωξιολογίας και Επικεφαλής του Υπουργείου Υγείας, χαίρει απεριόριστης εκτίμησης της κοινής γνώμης. Είναι ένα πρόσωπο αναφοράς που θα γράψει ιστορία στον χώρο της επιστημονικής κοινότητας;
Θα αναφερθώ σε πρόσφατο άρθρο που διάβασα στην γαλλική εφημερίδα Le Figaro που τονίζει πως η διακριτικότητα και η απλότητα που τον διακρίνει, όπως επίσης και η επιστημονική του κατάρτιση κέρδισαν όλους τους Έλληνες και τους συναδέλφους του. Η προβολή τέτοιων ενάρετων ανθρώπων είναι καθοριστικής σημασίας για την Ελλάδα και αποτελεί την καλύτερη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές.
“Είναι σίγουρο, ότι ο ιός θα συνεχίσει να κυκλοφορεί αναμέσα μας. Ο κίνδυνος ενός δεύτερου κύματος είναι πιθανός”.
-Πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον covid-19; Τι πρέπει να αλλάξει στην αντίληψή μας;
Σίγουρα πρέπει να μάθουμε να ζούμε με τον ιό, αφού δυστυχώς, καμιά θεραπεία μέχρι τώρα δεν έχει αποδειχθεί αποτελεσματική, ενώ απέχουμε πολύ από το να πετύχουμε την “ανοσία της αγέλης”. Είναι σίγουρο, ότι ο ιός θα συνεχίσει να κυκλοφορεί αναμέσα μας. Ο κίνδυνος ενός δεύτερου κύματος είναι πιθανός. Γι’ αυτό το λόγο μετά την άρση των μέτρων και όσο χρειαστεί για να είναι διαθέσιμο το εμβόλιο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή προκειμένου να μην αναγκαστούμε να ζήσουμε ξανά την καραντίνα.
-Τι σας έλειψε περισσότερο στην περίοδο της καραντίνας;
Αυτά που μου έλειψαν είναι εκείνα που πριν από την μεγάλη αυτή η δοκιμασία της καραντίνας θεωρούνταν από τους περισσότερους από εμάς δεδομένα, π.χ να συναντήσω και να περάσω κάποιο χρόνο με την οικογένειά μου και με τους φίλους μου, να μπορώ να καλέσω τους φίλους μου σπίτι, να βγω έξω για φαγητό ή διασκέδαση.
-Πώς προβλέπετε την επόμενη μέρα, τη ζωή μετά covid-19;
Την επόμενη μέρα μετά τον COVID-19, ο κόσμος μας θα είναι διαφορετικός. Θα προσπαθήσω να σας δώσω κάποια παραδείγματα. Τα περιοριστικά μέτρα οδήγησαν ένα μεγάλο μέρος των εργαζομένων να μετατρέψουν το σπίτι σε χώρο εργασίας. Αυτό θα συνεχιστεί σε κάποιο βαθμό και στη συνἐχεια. Θα αλλάξει ο τρόπος που θα ταξιδεύουμε. Οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται, να υιοθετήσουν εκτεταμένους ελέγχους πριν από την επιβίβαση των επιβατών, με τεστ για τον ιό, προκειμένου να αντιμετωπίσουν το φόβο και την έλλειψη εμπιστοσύνης των ανθρώπων. Σχετικά με την αγορά των καταναλωτικών προϊόντων αναμένεται να καθιερωθεί η ύπαρξη ειδικών πιστοποιητικών των κανόνων υγιεινής και παρασκευής. Ως συνέχεια των παραπάνω, πιθανό είναι το σενάριο να απαιτείται ακόμη και πιστοποιητικό ανοσίας, αν θα θέλουμε να παρακολουθήσουμε ένα θέατρο ή μια συναυλία. Καταλαβαίνει, λοιπόν, κάποιος ότι η καθημερινότητά μας θα επηρεαστεί και θα αλλάξει σε μεγάλο βαθμό.