Μικροπράγματα
Από την Κατερίνα Παπανικολάου*
Η απασχόληση στην Ελλάδα μαστίζεται για πολλούς λόγους. Στους περισσότερο προφανείς συγκαταλέγεται η δεκάχρονη οικονομική κρίση αλλά και η covid-19 πανδημία, ενώ σε αυτούς με τους οποίους έχουμε μάθει να ζούμε ως κοινωνία τα πολλαπλά στερεότυπα για τα δύο φύλα.
Η γυναίκα έχει ακόμη και σήμερα να αντιμετωπίσει τη λεγόμενη γυάλινη οροφή, όχι γιατί υπολείπεται σε προσόντα (και όπου αυτό συμβαίνει θα εξηγηθεί παρακάτω) αλλά γιατί κυρίως η επαγγελματική της καριέρα βιώνει πολλές φορές μια απότομη “ανατροπή” όταν γίνεται ή προσπαθεί να γίνει μαμά. Είναι τότε που οι προσδοκίες για επαγγελματική αφοσίωση από την πλευρά των ανωτέρων της και των ομότιμων της επαγγελματικά βρίσκουν μια πολύ καλή -και ενδεχόμενα ακόμη πειστική δικαιολογία: “δεν θα μπορεί να συμφιλιώσει τις πολλαπλές ευθύνες”.
Αυτό αυτόματα ισοδυναμεί με καθήλωση και επαγγελματική ματαίωση που πολλές φορές ακόμη και εμείς οι ίδιες οι γυναίκες θεωρούμε “φυσιολογικό”, αφού πως είναι δυνατόν “να τα θέλουμε και να τα μπορούμε όλα;”. Και εδώ έχουμε δίκιο. Είναι το μόνο σημείο που υπάρχει ένας ουσιαστικός ρεαλισμός στο θέμα της ισότητας των φύλων.
Προφανώς και δεν τα μπορούμε όλα, όχι γιατί αυτό είναι ελλειμματική φύση με βάση το φύλο αλλά γιατί είναι ανθρώπινο να μην μπορείς να τα προλάβεις όλα.
Σε αυτό το λεπτό σημείο λοιπόν καλείται να παρέμβει μια φιλελεύθερη κοινωνία κάνοντας βήματα στην άρση των στερεοτύπων που θέλουν τη γυναίκα να είναι η κύρια φροντιστής του/των παιδιού/παιδιών και η αποκλειστικά υπεύθυνη για τα οικιακά. Αυτά τα στερεότυπα ρόλων οδηγούν αποδεδειγμένα την ελληνική κοινωνία σε μια εξαιρετικά ανισότιμη κατανομή του χρόνου των δύο συντρόφων/ γονέων. Όμως η άρση των στερεοτύπων είναι μια μακρά και σχετικά κοστοβόρα διεργασία για τα κοινωνικά σύνολα που είναι ανθεκτικά στην αλλαγή και το ξεβόλεμα.
Σε αυτή τη χρονική στιγμή και με την Ελλάδα να σκοράρει χαμηλά σε θέματα ισότητας των φύλων και γυναικείας συμμετοχής στην απασχόληση, δημόσια και κοινωνική σφαίρα, το δικαίωμα στην αποσύνδεση είναι πραγματικά μια προσπάθεια να υποστηριχθούν έμπρακτα οι γυναίκες στο να παραμείνουν (ανταγωνιστικές) στην αγορά εργασίας. Είναι ένα δικαίωμα που ξεφεύγει των στείρων ορίων της δικαιωματικής ατζέντας για ισότητα και κινείται στην πολιτική των ίσων ευκαιριών, άρα σε μια καθαρά εφαρμόσιμη πολιτική ατζέντα.
Με την αποσύνδεση είναι πραγματικά εφικτή η σύζευξη επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής, είναι δυνατή η ισορροπία μεταξύ των ευθυνών της μητρότητας και των επαγγελματικών αρμοδιοτήτων. Και κυρίως αυτό που συχνά δε λέγεται, καθώς η μητρότητα πάντα παρουσιάζεται μέσα από τον όγκο των ευθυνών, είναι η χαρά του χρόνου που μοιράζεται η μαμά με τα παιδιά της. Και για τη χαρά, την επικοινωνία και τον κοινό χρονο, το δικαίωμα στην αποσύνδεση είναι μια εργασιακή συνθήκη που λείπει.
Το αίσθημα του χρόνου που μια γυναίκα δεν πέρασε με τα παιδιά της και αντίστοιχα ο χρόνος που τα παιδιά δεν πέρασαν με τη μαμά τους είναι αυτή η πικρή επίγευση της ανύπαρκτης ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής.
Για όλες τις μαμάδες που εργάζονται ισορροπώντας εύθραυστα, η εργασιακή κατοχύρωση αυτής της ισορροπίας θα είναι μια κατάκτηση ισότητας.
*Η Κατερίνα Παπανικολάου είναι σύμβουλος επιχειρήσεων