Μικροπράγματα
Από τη Μαρία Σκαμπαρδώνη
Ανήκει στις πιο δημοφιλείς προσωπικότητες της Παλαιάς Διαθήκης, διάσημος για τη μεγάλη δύναμη που βρισκόταν στα μαλλιά του. Αποτέλεσε αντικείμενο πολλών έργων τέχνης, γλυπτών και ταινιών, τα οποία αναπαράστησαν τον ίδιο και διάφορες στιγμές από τη ζωή του. Στο κεφάλαιο ια και στίχο 32 στην προς Εβραίους επιστολή κατατάσσεται στους ήρωες της πίστεως από τον Απόστολο Παύλο. Ο λόγος, φυσικά για τον Σαμψών, ο οποίος κατάφερε να δημιουργήσει ένα όνομα με διαστάσεις μύθου το οποίο επηρέασε διαχρονικά την κουλτούρα και τέχνη. Ο Σαμψών έγινε, διαχρονικά, το σύμβολο της δύναμης, αποτέλεσε το κύριο πρόσωπο μύθων που προέρχονταν από Ελλάδα, Γερμανία, Γαλλία και άλλες πολλές χώρες.
Ο Σαμψών, ως πρόσωπο και Κριτής, κατέχει σημαντική θέση σε Χριστιανικά, Ιουδαϊκά και Μουσουλμανικά κείμενα, αναφέρεται στο Ταλμούδ και για το Χριστιανισμό μπορεί ακόμα και να θεωρηθεί μία προτύπωση του Ίδιου του Χριστού.
Η ιστορία του Σαμψών ο οποίος εξαιτίας της υπερφυσικής του δύναμης κατατρόπωνε τους Φιλισταίους και ήταν ανίκητος από τους εχθρούς του, αλλά στο τέλος εξαπατήθηκε από τη Δαλιδά, τη γυναίκα που αγάπησε, συγκίνησε και ενέπνευσε ακόμα και όπερα. Ο ίδιος υπήρξε ο τελευταίος κριτής του Ισραήλ και τον έκρινε επί είκοσι συναπτά έτη.
Οι Κριτές ήταν, σύμφωνα με το ομώνυμο ιστορικό βιβλίο της Παλαιάς Διαθήκης, άνθρωποι στους οποίους ο Θεός εμπιστευόταν την απελευθέρωση του τότε λαού Του από τους εχθρούς του. Όταν οι Ισραηλίτες λάτρευαν άλλους Θεούς ο Θεός ναι μεν απομακρυνόταν, αλλά στο τέλος επενέβαινε δίνοντας σε ανθρώπους την εκλογή του Κριτή, του προστάτη των Ισραηλιτών. Η ζωή του Σαμψών περιγράφεται στο βιβλίο των Κριτών, στα κεφάλαια 13-16. Ο Σαμψών ήταν ναζιραίος (δηλαδή αφοσιωμένος στο Θεό), ενώ δεν επιτρεπόταν σύμφωνα με τις εντολές Του να καταναλώνει αλκοόλ και ποτά, να έρθει σε επαφή με νεκρούς και να κόψει τα μαλλιά του.
Η γέννηση του Σαμψών, σύμφωνα με το βιβλίο των Κριτών, συνέβη με υπερφυσικό τρόπο. Άγγελος σταλμένος από το Θεό ενημέρωσε τους γονείς του, για τη σύλληψη και τη γέννηση του παιδιού, όπως και για όλα όσα θα έπρεπε να αποφεύγει.
Ο Σαμψών έγινε ξακουστός για τη μεγάλη του δύναμη η οποία βρισκόταν στα μαλλιά του και ήταν προνόμιο που του έδωσε ο Θεός, ενώ κατόρθωσε να ανακουφίσει τον Ισραηλιτικό λαό από την πίεση που ασκούσαν σε αυτόν οι Φιλισταίοι την περίοδο εκείνη (1200-1000 π.Χ). Ανάμεσα στα εξαιρετικά του επιτεύγματα ανήκουν πολλά υπεράνθρωπα κατορθώματα,(όπως η θανάτωση ενός λιονταριού, η μετακίνηση των θυρών της Πύλης της Γάζας, η σφαγή χιλίων Φιλισταίων με μία σιαγόνα όνου). Υπήρξε υπόδειγμα φιλοπατρίας και αφοσίωσης στο σκοπό που του ανέθεσε ο Θεός, αλλά υπέπεσε δύο φορές το θρησκευτικό του όρκο, εξαιτίας της αγάπης του για μία γυναίκα. Η πρώτη παραβίαση ήταν η διασκέδαση του ίδιου με μία γυναίκα από τη Θαμναθά, η οποία ήταν Φιλισταία; οι Φιλισταίοι ήταν θανάσιμοι εχθροί των Ισραηλιτών εκείνη την περίοδο. Και η δεύτερη όταν απώθησε μία επίθεση των Φιλισταίων και διασκέδασε με μία πόρνη.
Η σχέση όμως που άλλαξε τη ζωή του για πάντα, ήταν μία γυναίκα, η Δαλιδά.
Ο Σαμψών και η Δαλιδά ανήκουν στις διασημότερες ιστορίες αγάπης και εξαπάτησης όλων των εποχών. Ο Σαμψών την ερωτεύθηκε παράφορα, ενώ εκείνη είχε συμφωνήσει με τους Φιλισταίους να λάβει ένα μεγάλο χρηματικό ποσό αν καταφέρει να αποσπάσει το μυστικό της μεγάλης του δύναμης. Η Δαλιδά καθημερινά πίεζε το Σαμψών να του αποκαλύψει το μυστικό της δύναμής του, φτάνοντάς τον σε τόσο μεγάλη στεναχώρια, όπου εκείνος λύγισε τελικά. Όταν η Δαλιδά αισθάνθηκε πως του είπε την αλήθεια, τον κοίμισε στην αγκαλιά της και αφού του έκοψε τα μαλλιά, κάλεσε τους Φιλισταίους. Ο Σαμψών αντιλαμβάνεται, όταν οι Φιλισταίοι τον συλλαμβάνουν, πως έχασε τη δύναμή του και ο Θεός απομακρύνθηκε από αυτόν. Οι Φιλισταίοι τον τυφλώνουν, τον φυλακίζουν και ετοιμάζουν γιορτή στο θεό Δαγών ώστε να γιορτάσουν τη νίκη τους επί τον εχθρό τους. Το βιβλίο των Κριτών δεν αναφέρει τι απέγινε η Δαλιδά.
Οι τρίχες του κεφαλής του Σαμψών άρχισαν να μεγαλώνουν, ενώ εκείνος θυμάται ξανά το Θεό και εκλιπαρεί να του δώσει ξανά δύναμη ώστε να εκδικηθεί τους Φιλισταίους για τα δύο του μάτια , αναφωνώντας «αποθανέτω ή ψυχή μου μετά των αλλοφύλων» (Κριτές, 16, 4-30) Αγκαλιάζει τους δύο στύλους του ναού και κατάφερε να γκρεμίσει τελικά το ναό, επιφέροντας το θάνατο τόσο στον ίδιο όσο και στους ανθρώπους που διασκέδαζαν μέσα σε αυτόν (οι οποίοι ήταν περισσότεροι από όσους θανάτωσε σε όλη του τη ζωή).
Ο Σαμψών αποτελεί μία από τις πιο θρυλικές μορφές του Βίβλου, απέκτησε μυθικές διαστάσεις, υπήρξε σύμβολο του ανίκητου ήρωα που χάνει στο τέλος τη δύναμή του επειδή ερωτεύτηκε, γεγονός που ανέδειξε όλη του την αδυναμία στο έπακρο.
Επιρροή του Σαμψών στην τέχνη (πίνακες με θέμα τη ζωή του Σαμψών)
Σαμψών και Δαλιδά, Άντονι βαν Ντάικ
Σαμψών και Δαλιδά, Γκουερτσίνο
Samson in the Temple by Luciano Borzone
Peter Paul Rubens Samson and Delilah
The Death of Samson by Unknow artist
Samson’s Fight with the Lion (1525) by L
Samson and Delilah by Johann Carl Loth
The Capture Of Samson Artwork By Nicolas
Samson’s Youth, 1891 Painting by Leon Jo
Samson in the Treadmill (1863) by Carl B
Christiaen van Couwenbergh The Capture
Samson and Delilah Painting by Pg Reprod
The Blinded Samson – Lovis Corinth
Samson And Dalila Artwork By Gustave Mor
Rembrandt (detail) The Blinding of Samson
Samson and the Lion by Luca Giordano
Ο Σαμψών στη σύγχρονη κουλτούρα
Η ζωή του Σαμψών έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο πολλές φορές, με γνωστότερη την ταινία Samson and Delilah του Cecil B. DeMille με πρωταγωνιστές τον Victor Mature και τη Hedy Lamarr. Το 1735 ο George Frideric Handel έγραψε την όπερα Σαμψών και ο ποιητής John Milton τον έκανε βασικό πρωταγωνιστή στο δράμα του, Samson Agonistes.
Η επιρροή του Σαμψών ως ήρωα στην τέχνη και την κουλτούρα είναι αδιαμφισβήτητη; συμβόλισε τη δύναμη, τη νίκη επί του σκληρού και αλύγιστου εχθρού, την αδυναμία και τελικά, την επανάκτηση της δύναμης –ακόμα και αν ήρθε με το δικό του τέλος..