Μικροπράγματα
Από την Καλλιόπη Καλύμνιου*
«Μαμά, πότε θα κάνεις σεξ με τον μπαμπά για να σας δω;»
H Ν. κοιτάει ευθεία. Κάθομαι δίπλα της στον καναπέ του σαλονιού της, ποτέ όμως δε γυρνάει να με κοιτάξει στα μάτια. Ο 16χρονος γιος της, Α., κάθεται στο μικρό τραπέζι της κουζίνας και τρώει το μεσημεριανό του, ενίοτε χασκογελάει και με τις απαντήσεις της μαμάς του.
«Θέλω να είμαι άνετα», μου δηλώνει η Ν. όταν τη ρωτάω γιατί δεν μπορεί να με κοιτάξει στα μάτια.
Η αλήθεια μάλλον κρύβεται κάπου ανάμεσα σε αυτό που φοβάται να πει και σε αυτό που θέλει να πει. Η συζήτηση μου με τη Ν. είναι μία τέλεια μεταφορά για τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση στην Ελλάδα. Κανείς δε θέλει να την κοιτάξει κατάματα αν και ξέρει ακριβώς τι πρέπει να κάνει.
«Η Ένωση Κληρικών Ελλάδος αφόρισε τα δυο βιβλία»
Η προσπάθεια να εισαχθεί ένα μάθημα σεξουαλικής αγωγής στην Ελλάδα ξεκίνησε πριν δεκαετίες. Η ιστορία είναι πλέον γνωστή. Το 1964 ο τότε Υπουργός Παιδείας, Ευάγγελος Παπανούτσος, μίλησε για την ένταξη ενός μαθήματος σεξουαλικής αγωγής. Προχωράμε λίγες δεκαετίες, και το 2000, ο Ζήσης Παπαθανασίου, Επίκουρος καθηγητής γυναικολογίας, σεξολόγος και διευθυντής του ελληνικού σεξολογικού ινστιτούτου μαζί με τον Κώστα Κοτζαμάνη, ψυχίατρο, γράφουν το πρώτο σχολικό εγχειρίδιο για το μάθημα σεξουαλικής αγωγής με τίτλο «Σεξουαλική Αγωγή, Διαφυλικές Σχέσεις».
«Τα βιβλία ήταν δύο. Ένα βιβλίο για το μαθητή κι ένα βιβλίο για τον καθηγητή, δεδομένου ότι δεν υπήρχε επαρκής εμπειρία, από την πλευρά των καθηγητών, οι οποίοι επρόκειτο να διδάξουν την ύλη της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης. Παράλληλα, πέρα από τα βιβλία, τα οποία εκδόθηκαν με χρήματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, χρηματοδοτήθηκαν σεμινάρια εκπαίδευσης, όπου υπήρχε διεύθυνση δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε κάθε πρωτεύουσα νομού της Ελλάδος».
-Τα βιβλία αυτά δε χρησιμοποιήθηκαν ποτέ. Γιατί;
«Δε μου έδωσαν κάποια εξήγηση. Απλά, κατάλαβα ότι υπήρχε μία πολύ έντονη αντίδραση εκ μέρους της εκκλησίας της Ελλάδος και του τότε Αρχιεπισκόπου. Έχω κρατήσει ένα άλμπουμ με όλα τα σχετικά, όλες τις εφημερίδες τι είχαν γράψει, μερικές και σε πρωτοσέλιδο. Επίσης, είχε γραφθεί σε μία εφημερίδα των κληρικών ότι η Ένωση Κληρικών Ελλάδος αφόρισε τα δυο βιβλία».
Προχωράμε λίγες δεκαετίες ακόμα και φτάνουμε στο 2020. Το μάθημα σεξουαλικής αγωγής συνεχίζει να μην υφίσταται στο πρόγραμμα σπουδών γυμνασίων και λυκείων, πόσο μάλλον νηπιαγωγείων και δημοτικών.
«Μαμά, πότε θα κάνεις σεξ με τον μπαμπά για να σας δω;»
Η Βούλα είναι νηπιαγωγός εδώ και 35 χρόνια. Είναι ένα άτομο που οι γονείς εμπιστεύονται καθώς «έχουν περάσει από τα χέρια της» περίπου 700 παιδιά. Η Βούλα ήταν, επίσης, η δική μου νηπιαγωγός και το άτομο στο οποίο στράφηκε για συμβουλή η μαμά μου, όταν τη ρώτησα, σε ηλικία πέντε χρονών, «μαμά, πότε θα κάνεις σεξ με τον μπαμπά για να σας δω;»
«Την έννοια σεξ δεν ξέρω αν την καταλαβαίνουν. Όμως, στις ταινίες, στα διάφορα σίριαλ που βλέπουν, ακόμη και στα παιδικά, που έχουν περάσει κάποιες σκηνές, ξέρουν τα παιδιά ότι κάτι συμβαίνει ανάμεσα σε κορίτσι και σε αγόρι. Και το τονίζουν αυτό, ανάμεσα στο κορίτσι και στο αγόρι, γιατί σε κάποια σίριαλ έχουν δει και σχέσεις ανάμεσα στο ίδιο φύλο κι έρχονται μετά εδώ και μου λένε ‘όχι, δε γίνεται δύο άνδρες να είναι μαζί’.
Οι γονείς ρωτούν τι να κάνουν γιατί ξεφεύγει η κατάσταση και νομίζουν ότι το χάνουν. Όμως, έχω την εντύπωση ότι όσο περνάνε τα χρόνια κι οι γονείς είναι διαφορετικοί και με μεγαλύτερη άνεση μιλάνε στα παιδιά. Παλαιότερα, έφταναν μέχρι ένα σημείο. Στην ηλικία που είναι τα παιδιά, αν μια απάντηση δοθεί με φυσικό τρόπο, τα ικανοποιεί. Λίγα είναι τα παιδιά που δε θα ικανοποιηθούν κι εκεί έρχονται οι γονείς σε λίγο δύσκολη θέση, αλλά από αυτήν τη δύσκολη θέση θα βγουν μέσω των εικόνων, μέσω ενός βιβλίου».
Τέτοια πράγματα δεν έχω πει ούτε στα κορίτσια μου, ούτε στο αγόρι μου.
Η Ν. είναι μητέρα τριών παιδιών. Έχει δύο ενήλικες κόρες κι έναν ανήλικο, 16 χρονών, γιό. Οι συζητήσεις που έχει κάνει με τα παιδιά της γύρω από το σεξ επικεντρώνονται γύρω από μία λέξη. Προστασία.
«Νομίζω ότι εκεί, γύρω στην ηλικία των 12, 13, που φεύγει εκείνο το ‘παιδικό’, αναφέρθηκα πολύ έντονα στις αρρώστιες. Ότι, δηλαδή, πρέπει οπωσδήποτε το σώμα να είναι δικό τους, να το προστατεύουν από τις αρρώστιες. Για το κομμάτι των σχέσεων νομίζω ότι περισσότερο ήμουν αυστηρή στο γιο μου. Θα μου πεις, γιατί η κόρη σου δεν μπορεί να μείνει έγκυος;
Με ενδιαφέρει πάρα πολύ η προφύλαξη από τις αρρώστιες κι από τις ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες, αλλά δεν έχω μπει σε λεπτομέρειες για το πως γίνεται το σεξ. Τέτοια πράγματα δεν έχω πει ούτε στα κορίτσια μου, ούτε στο αγόρι μου.
Επειδή από το σπίτι μας ήταν αυστηρό το να μην κάνεις σεξ από πολύ μικρή ηλικία, προσπάθησα να το μεταφέρω κι εγώ στα κορίτσια μου. Αλλά κι η φύση της γυναίκας είναι συναισθηματική, δηλαδή η γυναίκα λειτουργεί με την καρδιά. Το αγόρι, νομίζω, όλα του τα χρόνια, από τη φύση του, λειτουργεί λιγότερο με το συναίσθημα και πρέπει οπωσδήποτε να ικανοποιήσει τη σεξουαλική του ορμή. Γι’ αυτό μίλησα περισσότερο στο αγόρι μου.
Αλλά νομίζω ότι η εγκράτεια, είτε είναι αγόρι, είτε είναι κορίτσι, είναι καλό πράγμα. Όχι να μην κάνεις σεξ, προς θεού. Απλώς να υπάρχει συναίσθημα και να κάνουν σεξ. Δηλαδή να μην κάνουν αυτό της μίας νύχτας, όχι γιατί είναι κακό από άποψη ηθικής, αλλά γιατί ο έρωτας είναι κάτι πάρα πολύ όμορφο».
Η σεξολογία είναι επιστήμη, η θρησκεία είναι δόγμα.
Ο Γεώργιος Οικονόμου είναι καθηγητής θεολογίας, εφημέριος στον ιερό ναό Αγίου Κωνσταντίνου & Ελένης και συγγραφέας του βιβλίου «Για τους γονείς που ΔΕΝ τα ξέρουν όλα». Μέσω του βιβλίου του, ο Γεώργιος Οικονόμου δίνει κάποιες απαντήσεις στους γονείς που καλούνται να εξηγήσουν στα παιδιά τους κάποιες πτυχές της σεξουαλικής αγωγής κι έτσι είναι σαφές πως κι ο ίδιος έχει σχηματίσει μία γνώμη γύρω από το μάθημα σεξουαλικής αγωγής.
«Το θέμα αυτό είναι πολυσύνθετο και δύσκολο. Χρειάζεται διάκριση, προσοχή και υπευθυνότητα. Χρειάζεται πάνω από όλα σεβασμό στην ιερότητα της παιδικής ηλικίας, την αγνότητα και καθαρότητα των παιδιών, την ευαισθησία της ψυχής τους.
Μαθήματα τέτοιου περιεχομένου θα μπορούσαν με εσφαλμένους παιδαγωγικούς χειρισμούς, αντί να οδηγήσουν στην επίτευξη παιδαγωγικών στόχων, να δημιουργήσουν παρερμηνείες στην παιδική αντίληψη, ακόμα και ψυχικά τραύματα, καθώς τα παιδιά αυθόρμητα θα ερμηνεύουν όσα μαθαίνουν αντικατοπτρίζοντάς τα στα οικεία τους πρόσωπα. Είναι καλύτερο να συζητούν τις παιδικές τους απορίες, αν έχουν, με τους γονείς τους. Ενώ και οι γονείς με τη σειρά τους οφείλουν να είναι προετοιμασμένοι για τέτοιες συζητήσεις, ώστε να μην κατανοούνται πράγματα φυσιολογικά με μία πονηρή ή αμαρτωλή προσέγγιση ούτε να οδηγούν
στην καλλιέργεια ενοχών.
Επειδή, ωστόσο, κάθε παιδί, για να αναφέρουμε και μία θεολογική θέση, είναι πρόσωπο μοναδικό και ανεπανάληπτο, με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και διαφορετικές ψυχοπαιδαγωγικές προϋποθέσεις, ένα οριζόντιο μάθημα, με γενικεύσεις και τυποποιήσεις, είναι αδύνατο να ανταποκριθεί στις προσωπικές ανάγκες καθενός μαθητή/μαθήτριας.
Ύστερα από τα παραπάνω ήθελα να πω ότι οι επιφυλάξεις και αντιρρήσεις που διατυπώνονται ενδεχομένως από μέλη της Εκκλησίας, κληρικούς ή λαϊκούς, δεν εκπορεύονται από ένα πνεύμα συντήρησης, παλαιολιθικότητας ή ηθικισμού, αλλά από βαθιές παιδαγωγικές αγωνίες».
Στη συζήτηση με τον κύριο Οικονόμου, η αναφορά του σε πιθανή δημιουργία ψυχικού τραύματος από μάθημα σεξουαλικής αγωγής, με προβλημάτισε. Άραγε, θα μπορούσε ένα τέτοιο μάθημα να δράσει τόσο καταλυτικά σε έναν νέο; Ο Ζήσης Παπαθανασίου σαφώς διαφωνεί.
«Το θεωρώ αφελές και άνευ ενδιαφέροντος, ούτε καν για σχόλια. Θα πρέπει να είναι κανείς τελείως ανίδεος για αυτά τα θέματα για να κάνει τέτοιες σκέψεις κι ερωτήσεις. Νομίζω ότι μπερδεύουμε πράγματα. Η σεξολογία είναι επιστήμη, η θρησκεία είναι δόγμα. Δεν μπορούμε να συγκρίνουμε ένα δόγμα με μία επιστήμη και να θέλουμε να βγάλουμε συμπεράσματα».
Τότε ντρεπόμασταν να πάρουμε προφυλακτικό
Πόσο ενημερωμένοι είναι οι Έλληνες σε ό,τι αφορά τη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση;
Είναι μία ερώτηση που δεν μπορεί να απαντηθεί εύκολα καθώς δεν υπάρχουν μελέτες ή στατιστικά δεδομένα που να απαντούν ευθέως. Υπάρχουν, όμως, μέσα στην καθημερινότητα κάποιες απαντήσεις, άτυπης μορφής.
Πόσοι γνωρίζουν ένα, τουλάχιστον, ζευγάρι που κάνει σεξ χωρίς καμία προφύλαξη γιατί «έχει καλύτερη αίσθηση»; Πόσοι άργησαν να επισκεφθούν γιατρό σχετικά με κάποιο ΣΜΝ, καθώς ήλπιζαν «πως θα φύγει από μόνο του»; Τι ποσοστό ανδρών επισκέπτεται όντως κάποιον ουρολόγο/ανδρολόγο για εξέταση προστάτη χωρίς φόβο;
Η Ν. δεν θεωρεί τον εαυτό της ιδιαίτερα μορφωμένο. Ίσως, ένα μέσο επίπεδο καθώς «στα χρόνια της» η ανώτατη εκπαίδευση δεν ήταν τόσο διαδεδομένη, όσο σήμερα. Θεωρεί, ωστόσο, ανεπίτρεπτο αυτό που συμβαίνει στη σημερινή εποχή, εφόσον υπάρχει τόση ενημέρωση.
«Τότε ντρεπόμασταν να πάρουμε προφυλακτικό. Είναι ανεπίτρεπτο για τις γυναίκες που είναι 40, 50 χρονών και μιλάνε για ανεπιθύμητη εγκυμοσύνη. Είναι μία γενοκτονία που γίνεται, είμαστε υπεύθυνοι εμείς, κι ο άνδρας κι η γυναίκα και πρέπει να αναλαμβάνουμε τις ευθύνες μας. Είτε θέλεις να κάνεις σεξ για μια βραδιά, υπάρχει προφύλαξη, χάπι της επόμενης μέρας, το σπιράλ.
Παλαιότερα δεν υπήρχαν τόσες πολλές προφυλάξεις και ήταν λιγότερες οι εκτρώσεις. Αυτό το αίσχος που γίνεται τώρα, και δε μιλάω για τα παιδιά 15 χρονών, αυτά είναι παιδιά και τα συγχωρούμε, για εμένα είναι ανεπίτρεπτο. Φυσικά, σε ηλικία 20, 25 μαθαίνεις και κάνεις λάθη, όμως είναι ανεπίτρεπτο η ηλικία των 30 και 40 χρονών να μην μπορεί να διαχειριστεί το θέμα της σεξουαλικής προφύλαξης.»
Υπάρχει, όμως, τόση ενημέρωση; Είναι αρκετό το παράρτημα του κεφαλαίου της αναπαραγωγής στο μάθημα της βιολογίας; Ή, μήπως, θεωρείται εκπαιδευτικό υλικό το πορνογραφικό υλικό που κυκλοφορεί ελεύθερα στο διαδίκτυο; Εφόσον δεν υπάρχει επίσημο μάθημα σεξουαλικής αγωγής, από πού προκύπτει αυτή η φαινομενική πληθώρα ενημέρωσης; Θα μπορούσε να θεωρήσει κανείς τις ταινίες, τις σειρές και τις συμβουλές φίλων έγκυρη ενημέρωση, στην οποία θα βασιστεί ένας έφηβος όταν πρόκειται να συνάψει μια ερωτική σχέση;
Και στο χωριό μου είχαμε παιδιά τα οποία ήταν πούστηδες
Τα μάτια μου σχεδόν πετάχτηκαν έξω όταν άκουσα την Ν. να χρησιμοποιεί τη λέξη «πούστηδες». Σε ηλικία 21 χρονών, έχω συνηθίσει να χρησιμοποιώ τους «πολιτικά ορθούς» όρους όπως ομοφυλόφιλος, γκέι, λεσβία. Είναι λέξεις ουδέτερες, σαφώς όχι αρνητικά φορτισμένες. Μπορεί να ακούγεται παράλογο μία λέξη να είναι αρνητικά φορτισμένη, αλλά η φυσικότητα με την οποία η Ν. τη χρησιμοποίησε με προβλημάτισε. Δεν σημαίνει ότι η Ν. είναι κακός άνθρωπος ή εγώ καλός, επειδή χρησιμοποιούμε διαφορετικές λέξεις. Σημαίνει απλώς πως μεγαλώσαμε σε διαφορετικές εποχές κι οι καιροί έχουν, επιτέλους, αλλάξει.
Ο ομόφυλος γάμος στην Ελλάδα είναι παράνομος. Αν κι έχουν γίνει κάποιες προσπάθειες να αποκτήσει δικαιώματα η κοινότητα των ΛΟΑΤΚΙ, όπως ήταν το σύμφωνο συμβίωσης, η αλήθεια είναι πως η Ελλάδα έχει κάνει κάποια δειλά, μόνο, βήματα προς την κατεύθυνση αυτή.
Αν, λοιπόν, δημιουργηθεί ένα μάθημα σεξουαλικής αγωγής στα σχολεία, θα συμπεριληφθούν οι ομόφυλες σχέσεις;
Για την Ν. η απάντηση είναι ξεκάθαρη.
«Νομίζω ότι από ‘κει και πέρα, αρχίζουμε και κάνουμε την κοινωνία της ανωμαλίας. Ξεκινάει, δηλαδή, η διαστροφή. Νομίζω ότι όχι, δεν θα ήθελα να αναφέρει τέτοια πράγματα. Φυσικά μπορεί να υπάρχει, δεν είναι κρυφό, και στο χωριό μου είχαμε παιδιά τα οποία ήταν πούστηδες. Κι υπήρχε μία μεγάλη αγκαλιά, στο σχολείο δεν τα κατηγορούσαμε. Αλλά αυτό που γίνεται να σε κατηγορούν ότι επειδή εσύ δεν είσαι λεσβία, δεν είσαι εντάξει, δε μου αρέσει. Ή ότι θεωρούν φυσικό φαινόμενο να είσαι πούστης. Αυτό με ενοχλεί, η διαστροφή.
Το ’85 είχαμε φίλους που ήταν ομοφυλόφιλοι και δεν υπήρχε παρεξήγηση ούτε από την κοινωνία στο χωριό. Υπήρχαν κάποιοι που χασκογελούσαν από πίσω τους αλλά το σύνολο ξέραμε τι χαρακτήρες είναι. Και να σας πω και κάτι άλλο; Είναι ψέματα ότι η εκκλησία δεν αγκαλιάζει τα παιδιά αυτά. Αν δείτε σήμερα στην εκκλησία, θα δείτε ότι πηγαίνουν άνθρωποι οι οποίοι είναι ομοφυλόφιλοι και λεσβίες κι έχουν κι αυτοί πνευματικό.
Αλλά αν μία από τις κόρες μου πει ότι εγώ θέλω να συζήσω με κορίτσι και γίνει αυτό στην ηλικία των 20 χρονών, θα πω είναι δική σου ζωή και δική σου απόφαση».
Η Βούλα, πάντως, θα θεωρούσε τον εαυτό της τυχερό να έχει στην τάξη της ένα παιδί που θα μεγάλωνε από ομόφυλους γονείς. Η ίδια μου παραδέχεται πως στα 35 χρόνια που ασκεί το επάγγελμα της νηπιαγωγού, δυστυχώς δεν της έχει τύχει να έχει ομόφυλους γονείς.
«Όχι» είναι πάλι η απάντηση της όταν την ρωτώ αν έχουν βελτιωθεί τα πράγματα, όπως το εκλαμβάνει η ίδια. «Όταν κάνουμε μία συζήτηση με φίλους που έχουν μικρά παιδιά και λέω ‘εντάξει, γιατί; πρέπει να μιλήσουμε και στα παιδιά μας γι’ αυτό’ βλέπω μία αντίδραση που με τρομάζει. Νέο παιδί δεν μπορεί να λέει ότι ‘όχι, εγώ δεν το δέχομαι αυτό’ και ‘τι είναι αυτά που λέτε’, ‘θέλουμε να τα κάνουμε όλα ένα φύλο’. Συνάδελφος μου το είπε, συνάδελφος άνδρας. Και ‘τι είναι αυτά που κάνετε εσείς οι μαμάδες κι οι νηπιαγωγοί, θέλετε να γίνουν όλα ένα ουδέτερο φύλο’ και ‘λέμε ότι όλα τα χρώματα είναι για όλους, όλα τα παιχνίδια είναι για όλους’».
Ο κος Οικονόμου κλείνει τη συζήτηση επισημαίνοντας πως «οι επιφυλάξεις που ενδεχομένως θα διατυπώνονταν για αναφορές σχολικού βιβλίου σχετικά με την ομοφυλοφιλία και την υιοθεσία παιδιών από ομόφυλα ζευγάρια, εκφράζουν τη συνολική στάση της εκκλησίας απέναντι στα ζητήματα αυτά», ωστόσο προσθέτει πως οφείλει να υπάρχει σεβασμός στην ελευθερία των προσώπων, αγάπη προς κάθε άνθρωπο, αποδοχή και μη απόρριψη κανενός προσώπου.
Είναι ένα μάθημα, όπως όλα τα άλλα.
Μία ίδια ερώτηση που έθεσα σε όλα τα άτομα αυτής της συζήτησης ήταν αν, εν τέλει, θεωρούν ότι θα επωφελούνταν οι νέοι, αλλά κι οι γονείς, από την ύπαρξη ενός μαθήματος σεξουαλικής αγωγής.
Η ερώτηση «πέρασε» με τρία ναι κι ένα ίσως. Η απάντηση της Ν. ήταν σύντομη και περιεκτική. «Ναι, εννοείται».
Ο κος Παπαθανασίου επισήμανε πως μέσω του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής, οι άνθρωποι θα μπορούσαν να είναι ευτυχέστεροι σε μία σχέση και να νιώθουν ασφάλεια κι ωριμότητα.
Ο Πάτερ Οικονόμου επέλεξε μία πιο μετριοπαθή στάση αναφέροντας πως «θα πρέπει ίσως να γίνει μία σοβαρή εκπαιδευτική έρευνα για την αναγκαιότητα του συγκεκριμένου μαθήματος αλλά και τον τρόπο καθιέρωσής του, σαφώς όχι διά αυταρχικής επιβολής αλλά με ενημέρωση και προαιρετική παρακολούθηση».
Την τελευταία απάντηση δίνει η Βούλα.
«Εγώ νομίζω ότι θα έπρεπε να γίνει. Το ακούμε πολλά χρόνια και δεν έχει γίνει. Φτάσαμε σε ένα σημείο που τα μικρά παιδιά έχουν πρόσβαση στο ίντερνετ και μπορούν να κατεβάσουν και να βλέπουν οτιδήποτε κι εμείς φοβόμαστε και θεωρούμε ταμπού να το έχουμε στο σχολείο σαν μάθημα και να το συζητάμε;
Οι γονείς έχουν δεχτεί τόσα πράγματα. Τους έχουμε ρωτήσει τους γονείς αν έχουμε βάλει τα μαθηματικά στο νηπιαγωγείο; Έχουμε βάλει τη γλώσσα και πρέπει να αφήσω εγώ ένα παιδάκι πέντε χρονών να φύγει από εμένα και να πάει στο δημοτικό ξέροντας τις φωνές κι έχοντας μια φωνολογική ενημερότητα. Τον ρωτήσαμε τον γονιό; Δεν τον ρωτήσαμε. Δηλαδή, αν έμπαινε ένα τέτοιο μάθημα, τι να ερωτηθεί ο γονιός, αν συμφωνεί; Είναι ένα μάθημα, όπως όλα τα άλλα. Τον ρωτήσαμε τι θα διδάξουμε στα θρησκευτικά;»
Είναι κατά της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής γιατί πάει ενάντια στο θέλημα του θεού.
Πως αντιμετωπίζεται η άγνοια γύρω από θέματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης όταν προέρχεται από ακαδημαϊκούς; Καταρχάς, μπορεί να θεωρηθεί άγνοια, εφόσον υπάρχει ένα βαθύ υπόβαθρο γνώσεων; Η κοινότητα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης έχει, κατά καιρούς, κλονιστεί από σκάνδαλα που αφορούν τα μέλη του. Ωστόσο, αυτό δεν φαίνεται να αποτρέπει κάποιους διδάσκοντες από το επιβάλλουν τις απόψεις τους και να αποβάλλουν το άσυλο ιδεών.
Η Δ. είναι τεταρτοετής φοιτήτρια του τμήματος Φιλοσοφίας & Παιδαγωγικής, του Α.Π.Θ. Μέσα σε μία πληθώρα μαθημάτων που έχει παρακολουθήσει τα χρόνια αυτά, υπήρξε μία αναπληρωτής καθηγήτρια, η οποία έχει ξεχωρίσει για όλους τους λάθους λόγους.
«Η εν λόγω καθηγήτρια διδάσκει αποκλειστικά και μόνο μαθήματα που αφορούν σε ζητήματα ηθικής, είτε μέσω αυτούσιων διδασκαλιών, θεωρητικών προσεγγίσεων, είτε από κάποια φιλοσοφικά κείμενα, αλλά πάντα σε ζητήματα ηθικής. Είχα παρακολουθήσει, παραδείγματος χάρη, μάθημα με τίτλο ‘Ηθικές θεωρίες του 20ου αιώνα’.
Θυμάμαι χαρακτηριστικά ότι στην πρώτη παράδοση είχε αναφερθεί στο φαινόμενο της πορνείας κι είχε χαρακτηρίσει κάθε γυναίκα ανεξαιρέτως που έχει υποβληθεί σε αυτή τη δοκιμασία ως ‘έκφυλη’, χωρίς καμία αίσθηση της ηθικής, χωρίς κανένα ηθικό φραγμό κι ότι εκ των πραγμάτων μία γυναίκα που έχει υποβληθεί σε αυτή τη δοκιμασία δεν μπορεί να έχει αίσθηση της ηθικής σε κανέναν άλλο τομέα της ζωής της. Η καθηγήτρια ήταν κάθετη ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί επάγγελμα, είναι απλά ζήτημα έκπτωσης του ανθρώπου στην σαρκική απόλαυση.
Στην επόμενη διδασκαλία της την είχα ακούσει να χαρακτηρίζει την ομοφυλοφιλία ως ανωμαλία κι είχε χαρακτηρίσει έναν ομοφυλόφιλο ως ‘παρά φύσιν’, μη κανονικό. Βέβαια είχε συμπληρώσει κιόλας ότι ‘δεν έχει θέμα με τους ομοφυλόφιλους, έχει και φίλους ομοφυλόφιλους’, απλώς αναγνωρίζει ότι είναι ανώμαλοι και μη κανονικοί.
Η συγκεκριμένη καθηγήτρια έχει χαρακτηρίσει τις εκτρώσεις, σε κάθε περίπτωση ανεξαιρέτως, ακόμα και στην ακραία του βιασμού, ως ανεπίτρεπτες καθώς χάνεται μία αθώα ζωή. Έχει επίσης υπαινιχθεί ότι είναι κατά της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής γιατί πάει ενάντια στο θέλημα του θεού».
Το ακαδημαϊκό υλικό που παραθέτει η αναπληρωτής καθηγήτρια βασίζεται συνήθως σε βιβλιογραφία που είναι αρκετά απαρχαιωμένη. Πρόκειται για υλικό από δεκαετιών μέχρι και αιώνων πριν. Παράλληλα, η καθηγήτρια δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει ακόμη και χριστιανικά κείμενα παλαιότερων αιώνων ως υλικό σε μάθημα που αφορά την ηθική στον 20ο κι 21ο αιώνα.
Η Δ. μου αναφέρει πως έχουν γίνει κάποιες παρατηρήσεις στην εν λόγω καθηγήτρια κι ότι πλέον έχει μετριάσει τα σχόλια της. Όμως, για να περάσει κανείς το μάθημα της, ειδικά με καλό βαθμό, μπορεί να γράψει συγκεκριμένα πράγματα. Όπως μου γίνεται γνωστό, αντίθετη άποψη μπορεί να εκφέρει κάποιος στο γραπτό του, εφόσον δεν επιθυμεί βαθμό μεγαλύτερο του πέντε.
Η ιστορία θα επαναληφθεί ή θα μας εκπλήξει όλους;
Σε πρόσφατη συνέντευξη της με την εφημερίδα «Καθημερινή», η Υπουργός Παιδείας & Θρησκευμάτων, κα Κεραμέως, δήλωσε πως έρχονται αλλαγές στο εκπαιδευτικό σύστημα, με την προσθήκη θεματικών, μία εκ των οποίων είναι κι η σεξουαλική αγωγή. Ο κος Παπαθανασίου επέλεξε να στείλει μία επιστολή στην Υπουργό, στην οποία προσφέρει ανοιχτά τις γνώσεις του, όπως έκανε άλλωστε και πριν 20 χρόνια.
«Έχοντας διαδραματίσει ένα ρόλο τα τελευταία σαράντα χρόνια σε αυτόν τον τομέα, προσφέρθηκα να συμμετάσχω δωρεάν σε οποιαδήποτε προσπάθεια. Κι επειδή πρόσφατα κυκλοφόρησε ένα βιβλίο μου, το λεξικό του έρωτα, στην ουσία το λεξικό του έρωτα είναι μία άλλη μορφή σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, για οποιαδήποτε ηλικία κι ιδιαίτερα για τους νέους. Αναφέρω στην επιστολή μου ότι αν η πολιτεία θέλει να χρησιμοποιήσει το λεξικό είτε σαν βοήθημα, είτε με οποιονδήποτε τρόπο, διαθέτω τα συγγραφικά μου δικαιώματα υπέρ της πολιτείας.»
Άραγε η ιστορία για μία ακόμη φορά θα επαναληφθεί ή θα μας εκπλήξει όλους;
Το βιβλίο σεξουαλικής αγωγής του Ζήση Παπαθανασίου μπορείτε να βρείτε σε ηλεκτρονική μορφή εδώ.
Το πιο πρόσφατο βιβλίο του Ζήση Παπαθανασίου μπορείτε να βρείτε εδώ
Το βιβλίο του Γεώργιου Οικονόμου μπορείτε να βρείτε εδώ
*Η Καλλιόπη Καλύμνιου είναι φοιτήτρια δημοσιογραφίας