Μικροπράγματα
Από τον Στυλιανό Πουρνή
«Πρώτα η διαφυγή δεν περνούσε καν από το μυαλό μου. Νόμιζα πως αυτή θα είναι από δω και πέρα η ζωή μου. Έτσι μου αξίζει να ζήσω. Όταν ο εξαναγκασμός γίνεται συνήθεια δεν είναι πολλές οι αντοχές σου. Όταν η ημερομηνία πια δεν έχει σημασία. Όταν ο κόσμος χάνει το χρώμα του. Όταν “εξυπηρετείς” τον ένα μαλάκα μετά τον άλλο. Η ανάγκη για ζωή ήταν η κινητήριος δύναμη στη δική μου περίπτωση. Βρήκα το θάρρος να δραπετεύσω.»
Λένε οι άνθρωποι της Α21, της μη κερδοσκοπικής οργάνωσης που αγωνίζεται ενάντια στο human trafficking:
«Η τελευταία καταγγελία που είχαμε, η οποία οδήγησε σε διάσωση και συλλήψεις ήταν πριν από ένα μήνα περίπου, όταν μια κοπέλα, η οποία εξαναγκαζόταν στην πορνεία, κατάφερε να ξεφύγει και βρήκε το τηλέφωνο της γραμμής από ένα φυλλάδιό μας. Κάλεσε στη γραμμή και, μέσω τηλε-διερμηνείας, έδωσε πληροφορίες σχετικά με το κύκλωμα που την είχε εξαπατήσει.»
– Η A21 διατηρεί ξενώνα για τη φροντίδα πρώην θυμάτων human trafficking, τη παροχή ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης καθώς επίσης και προγράμματα αποκατάστασης ψυχικών τραυμάτων. Περιγράψτε μας πώς είναι μια μέρα από τη ζωή ενός πρώην θύματος κάτω υπό τη στέγη του ξενώνα της A21.
Στόχος μας είναι να δημιουργούμε για κάθε άτομο που έρχεται στη φροντίδα μας τις καλύτερες δυνατές συνθήκες και να του παρέχουμε τα κατάλληλα εφόδια για την αποκατάστασή του και την επανένταξή του στην κοινωνία.
Το πρόγραμμα αποκατάστασης της Α21 μπορεί να συμπεριλαμβάνει, ενδεικτικά: στέγαση, ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, ψυχολογική υποστήριξη, νομική εκπροσώπηση, επαναπατρισμό, υποστήριξη στην αναζήτηση ευκαιριών ασφαλούς εργασίας, επαγγελματικής ή ανώτερης εκπαίδευσης, κ.ά.
Πρόσφατα έχουμε ξεκινήσει τη λειτουργία ενός κέντρου ημέρας, με στόχο την παροχή υποστηρικτικών υπηρεσιών σε πρώην θύματα trafficking, σε ασφαλή τοποθεσία, και εκεί συμβαίνει η πλειοψηφία των προγραμμάτων μας. Το κέντρο απευθύνεται αποκλειστικά σε γυναίκες που έχουν διασωθεί από την εμπορία ανθρώπων, ανεξάρτητα από το αν αυτές φιλοξενούνται από την Α21 ή όχι. Κάποια από τα προγράμματα, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθήσουν οι ωφελούμενες είναι: ομάδες αντιμετώπισης μετα-τραυματικού στρες, ομάδες προσωπικής ανάπτυξης, art therapy, εκμάθηση βασικών δεξιοτήτων διαβίωσης, δημιουργικά εργαστήρια, μαθήματα γλωσσών (ελληνικά και αγγλικά), μαθήματα υπολογιστών, υποστήριξη κοινωνικής επανένταξης, καθώς και ατομικές υποστηρικτικές συναντήσεις.
Can you see me? | A21 [director’s cut]
There is a growing concern of child sexual exploitation in U.S. schools. Minors are often recruited through social media, a friend, or a pimp posing as a boyfriend, and then forced or tricked into sex trafficking. This PSA aims to bring awareness to how victims can be identified and reported, ultimately leading to their recovery.
– Που οφείλεται το γεγονός ότι μονάχα το 1% των θυμάτων σωματεμπορίας διασώζεται;
Η εμπορία ανθρώπων συμβαίνει γύρω μας, κι όμως, είναι ένα πολύ καλά κρυμμένο έγκλημα. Οι διακινητές στοχοποιούν ευάλωτα άτομα και τα απομονώνουν. Τα θύματα είναι συχνά κλειδωμένα σε ένα χώρο και μεταφέρονται μόνο με συνοδεία και υπό απειλές, κι έτσι δεν έχουν τη δυνατότητα να ξεφύγουν ή να ζητήσουν βοήθεια.
Εξαιτίας της φύσης του εγκλήματος, πολλοί αγνοούν ακόμα και την ύπαρξή του, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να το εντοπίσουν ή να διακρίνουν κάποια σχετική ύποπτη δραστηριότητα. Γι’ αυτό πιστεύουμε πως η ενημέρωση του κοινού μπορεί να παίξει πολύ σημαντικό ρόλο στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων.
Ένας άλλος παράγοντας που εμποδίζει τις διασώσεις, είναι συχνά και ο φόβος. Όταν ξεκινήσαμε να ασχολούμαστε με την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, διαπιστώσαμε πως υπάρχουν άνθρωποι, οι οποίοι γνωρίζουν και ίσως να είναι διατεθειμένοι να βοηθήσουν, αλλά δεν το κάνουν επειδή φοβούνται το τι επιπτώσεις θα έχει αυτό στη δική τους ζωή, το πώς “θα μπλέξουν”. Αυτός είναι ο λόγος που δημιουργήσαμε τη Γραμμή Πληροφόρησης για την Εμπορία Ανθρώπων 1109, όπου μπορεί κάποιος να καλέσει ανώνυμα όλο το 24ωρο και να καταγγείλει κάποιο περιστατικό ή κάποια ύποπτη δραστηριότητα εμπορίας ανθρώπων.
– Από τον Ιανουάριο του 2017 έως σήμερα πόσες περιπτώσεις κρίθηκε αναγκαίο να φιλοξενηθούν στο ξενώνα της A21 και πότε ήταν η τελευταία κλήση που δεχτήκατε στη 24ωρη Γραμμή Πληροφόρησης 1109;
Από τις αρχές του 2017 μέχρι σήμερα είχαμε τη χαρά να αναλάβουμε τη φροντίδα 37 πρώην θυμάτων εμπορίας ανθρώπων.
Η γραμμή 1109 δέχεται καθημερινά κλήσεις. Ειδικά εκπαιδευμένοι χειριστές κλήσεων επεξεργάζονται τις αναφορές και τα περιστατικά, τα διαχειρίζονται κατά περίπτωση και τα προωθούν στις διωκτικές αρχές με σκοπό τον εντοπισμό και την διάσωση των θυμάτων. Η τελευταία καταγγελία που είχαμε, η οποία οδήγησε σε διάσωση και συλλήψεις ήταν πριν από ένα μήνα περίπου, όταν μια κοπέλα, η οποία εξαναγκαζόταν στην πορνεία, κατάφερε να ξεφύγει και βρήκε το τηλέφωνο της γραμμής από ένα φυλλάδιό μας. Κάλεσε στη γραμμή και, μέσω τηλε-διερμηνείας, έδωσε πληροφορίες σχετικά με το κύκλωμα που την είχε εξαπατήσει. Η γραμμή 1109 προώθησε τις πληροφορίες στην αστυνομία, με αποτέλεσμα να διασωθεί μια ακόμα κοπέλα και να συλληφθούν 8 άτομα που κατηγορούνται για την διακίνηση και εμπορία των 2 γυναικών.
– Σύμφωνα με έκθεση της Ελληνικής Αστυνομίας το 2014 υπήρξε μείωση των θυμάτων human trafficking που έχουν εντοπιστεί στην χώρα μας. Έχετε παρατηρήσει κάτι παρεμφερές και αν ναι που οφείλεται αυτό κατά τη γνώμη σας;
Με βάση τα περιστατικά που είχε στη φροντίδα της η Α21, το 2014 συγκεκριμένα, όντως υπήρξε μείωση των θυμάτων. Από το 2015 και μετά, όμως, τα νούμερα έχουν επανέλθει και είναι περίπου ίδια ανά έτος.
Αυτό στο οποίο παρατηρείται διαφορά είναι το ποσοστό των θυμάτων, το οποίο λαμβάνει επίσημο χαρακτηρισμό θύματος εμπορίας ανθρώπων. Αυτό οφείλεται στο ότι εντοπίζονται πολλά θύματα ανάμεσα στους πρόσφυγες που φτάνουν στη χώρα μας. Πρόκειται κυρίως για γυναίκες που έχουν πέσει θύματα εμπορίας ανθρώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση σε γειτονικές χώρες και μεταφέρονται στην Ελλάδα με σκοπό να ξαναπουληθούν. Πριν προλάβει να συμβεί αυτό, όμως, προσωπικό που δουλεύει σε δομές φιλοξενίας προσφύγων καταφέρνει να διακρίνει πως πρόκειται για θύματα (συχνά καλούν την 1109 για να κάνει τις συνεντεύξεις ταυτοποίησης) και έτσι τα άτομα αυτά μεταφέρονται σε ασφαλές περιβάλλον και λαμβάνουν την απαραίτητη βοήθεια και υποστήριξη. Τα άτομα αυτά δεν λαμβάνουν επίσημο χαρακτηρισμό θύματος εμπορίας ανθρώπων, καθώς το έγκλημα έχει συμβεί σε άλλη χώρα και δεν τους δίνεται η δυνατότητα κατάθεσης στην αστυνομία.
Επίσημο χαρακτηρισμό, επίσης, δεν λαμβάνουν ούτε θύματα εμπορίας ανθρώπων που η εκμετάλλευσή τους συνέβη εντός της χώρας, αν αρνηθούν να καταθέσουν. Αυτό είναι αρκετά συχνό φαινόμενο, καθώς τα θύματα φοβούνται την αστυνομία, συχνά εξαιτίας απειλών των διακινητών, ή απλώς θέλουν να επιστρέψουν στη χώρα τους όσο γίνεται συντομότερα και δεν επιθυμούν την έναρξη μιας νομικής διαδικασίας που θα τους αναγκάσει να διηγηθούν τις τραυματικές τους εμπειρίες και να ξαναέρθουν αντιμέτωποι με τους διακινητές τους.
Τα παραπάνω έχουν ως αποτέλεσμα να υπάρχουν θύματα εμπορίας ανθρώπων που διασώζονται και λαμβάνουν βοήθεια, χωρίς, όμως να καταγράφονται στα επίσημα στατιστικά του κράτους. Αυτό προβλέπεται να αλλάξει εντός του 2018, μέσα στο πλαίσιο ενός καινούριου συστήματος καταγραφής, του Εθνικού Μηχανισμού Αναφοράς για θύματα εμπορίας ανθρώπων.
– Σε ποίο σημείο της περίθαλψης του πρώην θύματος γίνεται η προσπάθεια για ταυτοποίηση του θύτη; Διενεργείται από την Α21 ή αποτελεί αρμοδιότητα άλλου φορέα;
Η διαδικασία της ταυτοποίησης του θύτη διενεργείται από την αστυνομία. Η χρονική στιγμή που θα γίνει η κατάθεση μπορεί να είναι διαφορετική για κάθε πρώην θύμα και, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μπορεί το θύμα να μην δεχτεί να καταθέσει. Κάποια άτομα καταθέτουν κατευθείαν την ώρα της διάσωσης ή μέσα στις επόμενες μέρες, οπότε έχουν ήδη δώσει κατάθεση στην αστυνομία ή σε δικηγόρο όταν έρχονται στη φροντίδα της Α21. Σε αυτή την περίπτωση ο δικός μας ρόλος είναι να έχουμε γνώση των πληροφοριών που έχει μοιραστεί το θύμα με την αστυνομία, έτσι ώστε αν προκύψει κάποια καινούρια πληροφορία ή αν το θύμα επιθυμεί να δώσει εκ των υστέρων περισσότερα στοιχεία να μπορέσουμε να λειτουργήσουμε υποστηρικτικά και να ενθαρρύνουμε μια συμπληρωματική κατάθεση.
Όταν κάποιο άτομο έρχεται στη φροντίδα μας χωρίς να έχει δώσει επίσημη κατάθεση, προσπαθούμε, σε συνεργασία και με τους δικηγόρους μας, να ενθαρρύνουμε το άτομο να καταθέσει, χωρίς όμως να αισθανθεί πίεση, αν νιώθει πως αυτό θα ήταν ψυχοφθόρο. Μας ενδιαφέρει να μπορέσουμε να έχουμε αρκετές πληροφορίες ώστε να μπορέσει να ασκηθεί ποινική δίωξη εναντίον του διακινητή, καθώς αυτό βοηθάει στην καταπολέμηση του εγκλήματος της εμπορίας ανθρώπων. Προτεραιότητά μας, όμως, είναι η αποκατάσταση του θύματος και η αποφυγή του επανατραυματισμού του. Συνεπώς ενθαρρύνουμε τα διασωθέντα θύματα στο να μοιραστούν την εμπειρία τους και να δώσουν επίσημη κατάθεση, αλλά μόνο εφόσον αισθανθούν ότι είναι έτοιμοι για να το κάνουν.
«Την βλέπω κάθε βράδυ. Μοιάζει με σκυλί που χει την ουρά στα σκέλια. Που το αφεντικό του το χτυπάει. Το χαμόγελό της κρύβει πολλή λύπη. Φοβάμαι. Σκέφτομαι θα μπλέξω με την αστυνομία και ποιος μου λέει πως δεν είναι κατασκευές του μυαλού μου όλα αυτά. Φοβάμαι.»