Ο Ιλιγγιώδης Στροβιλισμός ενός Μύθου: Ένας χρόνος χωρίς τον Μίκη

Του Δημήτρη Τζανιδάκη

Ένας χρόνος συμπληρώθηκε χωρίς τον Μίκη Θεοδωράκη, κι αν κάτι είναι εξαιρετικά δύσκολο να μεταφερθεί σε λέξεις, είναι εκείνο το αίσθημα του κενού που προκάλεσε ο θάνατος του. Είναι
μια στιγμή βαθιάς συνειδητοποίησης πως «έφυγε» κι ο τελευταίος μεγάλος Έλληνας, ο άνθρωπος που στο πρόσωπο του συνοψιζόταν η γενιά των παππούδων και των γιαγιάδων μας. Μιας γενιάς που διαμόρφωσε την Ελλάδα, όπως τη γνωρίσαμε και την αγαπάμε. Συνήθως, οι άνθρωποι μνημονεύουν μερικές μόνο στιγμές μιας σπουδαίας, ηγετικής προσωπικότητας. Αν ο μνημονευόμενος είναι τυχερός, τις κορυφώσεις, τον θετικό, δηλαδή, συγχρωτισμό του με την
ιστορία. Αν είναι άτυχος, τον αρνητικό. Οι στιγμές όμως μεροληπτούν. Πώς άλλωστε να
συγκεφαλαιωθεί ή να αποτιμηθεί ο βίος μιας προσωπικότητας που πρόλαβε να ζήσει δέκα ζωές
σε σχεδόν πλήρη αιώνα;

Ο Θεοδωράκης ήταν ο ίδιος το έργο του, όχι σαν παράσταση στη σκηνή, αλλά στη ζωή. «Έργο»
του ήταν ο ιλιγγιώδης στροβιλισμός αυτών των 96 ετών ζωής και δημιουργίας, κι αν κάποιος
θέλει να ζυγίσει το μέγεθος του, πρέπει να το αφήσει ανοικονόμητο. Αναρίθμητες φορές στο
παρελθόν, είχε ειπωθεί το περίφημο «γιατί το είπε τώρα αυτό ο Μίκης, ήτανε λάθος». Μα ο
Μίκης ήταν. Και όπως όλοι οι μεγάλοι και ξεχωριστοί, δεν έχουν λάθος και σωστό, δεν ανήκουν
σε έναν τόπο, σε ένα κόμμα, σε μια παράταξη. Όπως έχει πει ο δημοσιογράφος Σταύρος
Θεοδωράκης, «ο Μίκης ανήκει σε όλους και σε κανέναν».

Πού έγκειται, όμως, η μεγαλοσύνη του; Τι τον έκανε τόσο ξεχωριστό και του εξασφάλισε με
χαρακτηριστική άνεση, τη θέση του στην αιωνιότητα; Μέσα από το βίο του, ο Μίκης κατόρθωσε
το ακατόρθωτο· να είναι ταυτόχρονα δημιουργός στις κορυφές της τέχνης και μαχόμενος
πολιτικός πρώτης γραμμής. Σε όλη του τη ζωή αγωνίστηκε για την ειρήνη, τη δημοκρατία, τα
ανθρώπινα δικαιώματα και την ισότητα, με το μεγαλύτερο όνειρο του να είναι η εθνική
ομοψυχία, η ενότητα των Ελλήνων. Κάτι τόσο ουτοπικό και άπιαστο, μα και τόσο ύψιστο και
αναγκαίο. «Τα κόμματα έρχονται και παρέρχονται, ενώ η πατρίδα μένει. Εγώ υπηρετώ την
πατρίδα», είχε πει κάποτε. Όταν σε μια συνέντευξη τον ρώτησαν ποια λέξη θα έβαζε δίπλα από
το όνομα του, δήλωσε καταφατικά: «Έλλην. Κι αν με ρωτήσουν τι θα έβαζα για θρήσκευμα,
πάλι Έλλην».

Γι’ αυτό ο Μίκης είναι η Ελλάδα. Γιατί αγωνίστηκε όλη του τη ζωή για το δικαίωμα στην ευτυχία
ενός λαού που πέρασε όλες αυτές τις θύελλες του 20 ου αιώνα. Με τη μουσική του, εξύψωσε ως
τα αστέρια τον πόθο για ζωή, για δημιουργία, για προκοπή και ελευθερία. Με ένα αγνό και
ακατέργαστο πάθος, σαν παιδί. Δηλαδή σαν Έλληνας. Πέρα από τις μεγάλες ιδέες, τα
συντάγματα και τα δόγματα, τα έθνη χρειάζονται αυτήν τη μυστική μελωδία, τον σκοπό που
σφυρίζεις σιωπηρά και σου οργανώνει το αίσθημα, χωρίς να το καταλαβαίνεις. Αυτή η φυσική
ηχώ, είναι ο Μίκης για την πατρίδα μας.

Καθώς τα χρόνια θα περνούν, ο άφθαρτος πυρήνας της Ρωμιοσύνης, θα συνομιλεί πάντα με την
Ελλάδα του Μίκη και της γενιάς του. Λίγο πριν πεθάνει, σε μία από τις τελευταίες του
συνεντεύξεις είχε πει: «Εδώ και καιρό είμαι πλήρης ημερών. Επομένως δεν έχω τίποτα να
φοβηθώ. Άλλωστε, έχω φροντίσει σε ένα τραγούδι μου, τα Περβόλια, να καλέσω τον Χάρο να
χορέψουμε μαζί και να δούμε ποιος θα κερδίσει τον άλλον, στον χορό και το τραγούδι. Ό,τι και
να γίνει, εγώ τον Χάρο τον έχω νικήσει».
Αθάνατος.

*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Podcast / Η αλήθεια για τον Μίκη Θεοδωράκη