Μικροπράγματα
Από τον Παναγιώτη Μπλάνο
Μέχρι πριν 20 περίπου χρόνια, το ταξίδι στο εξωτερικό ήταν μια σπάνια εμπειρία. Τα αεροπορικά εισιτήρια ήταν ακριβά και η διαμονή επίσης. Έπρεπε να τα έχεις κλείσει αμφότερα έγκαιρα, στο ταξιδιωτικό πρακτορείο της γειτονιάς σου, με τα εισιτήρια επιμελώς τακτοποιημένα στο μισάνοιχτο διαφημιστικό φακελάκι Travel-Toula πάντα δίπλα σας.
Η ανάδυση των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους και η άνθηση των πλατφορμών βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων εκτόξευσαν τον παγκόσμιο τουρισμό. Αυτό δεν αφορά μόνο την πολυάριθμη ανερχόμενη κινεζική και ινδική μεσαία τάξη, αλλά και τη δυτική μικρομεσαία.
Η δε πανδημία, που μας έκλεισε μέσα για δυόμιση χρόνια, διόγκωσε τα απωθημένα μετακίνησης. Έκανε το ταξίδι αυτοσκοπό για πολλούς. Γιατί μπορώ. Απλά.
Κάπως έτσι, εκατομμύρια ροδάκια αποσκευών πάνε κι έρχονται ανά την υφήλιο, ψάχνοντας τον επόμενο instagrammable παράδεισο, και τα Ευρωκοινοβούλια ψάχνουν νέους κανονισμούς μοσχοανταλλαγής πράσινων ρύπων.
Ολόκληρες περιοχές σημαντικών πόλεων – τουριστικών προορισμών (Βενετία, Βαρκελώνη, Βιέννη κ.ά.) αλλάζουν ραγδαία φυσιογνωμία, σε μια απέλπιδα προσπάθεια των ιδιοκτητών να πληρώσουν τους φόρους τους στη δεκαπενταετή οικονομική κρίση-κανονικότητα. Οι ίδιοι άνθρωποι που διώχνονται από τα κέντρα των μητροπόλεων κλείνουν στο ασανσέρ το επόμενο ταξίδι τους, που θα είναι πάντα καλύτερο.
Εικόνες, «εμπειρίες», δράσεις, καταναλώνονται αχόρταγα και μπουκωτικά. Τρως το ασφαλές ιταλικό σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου, αφιερώνεις δευτερόλεπτα στο τάδε μνημείο που πρέπει να πας, επισκέπτεσαι μουσείο που αν ήταν δίπλα στο πατρικό σου ποτέ δεν θα πήγαινες, τρως το πρωινό των 3.000 θερμίδων γιατί «κρίμα, το πληρώσαμε» και, σαν τρέντυ χάμστερ, κινείσαι για να κινείσαι, αφήνοντας αποτύπωμα διοξειδίου του άνθρακα όσο δυο στρέμματα αγελάδες στη Βαλλονία στην καθισιά σου.
Σαφώς και το ταξίδι, κατ’ αρχήν, είναι ένα σπουδαίο παράθυρο σε έναν άλλο κόσμο. Σαφώς και η επαφή με άλλους πολιτισμούς είναι γαλόνια προσωπικής εξέλιξης. Σαφώς ο πολιτισμός είναι το συλλογικό διαβατήριο της σωτηρίας.
Αυτό που σχολιάζουμε εδώ είναι όλο αυτό στην υπερβολή του. Το βλέπω στον κύκλο μου. Ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι μεσαίας κοινωνικοταξικής αναφοράς σαν να δραπετεύουν στο βολικό άλλοθι του επόμενου ταξιδιού. Σέρνουν μοιραίοι κι άβουλοι τα ροδάκια της Airbnb στο επόμενο απίθανο αεροδρόμιο. Ανακαλύπτουν προορισμούς που μέχρι χθες δεν τους ήθελε κανένας. Τους ξέραμε μόνο ως πρωτεύουσες αδιάφορων, βαρετών χωρών.
Είναι σαν το ταξίδι να γεμίζει τις μοναξιές. Σαν να δίνει νόημα στη ζωή. Σαν να κινούμαστε για να κινούμαστε, καλομαθημένα χάμστερ στο φαύλο κύκλο μιας αυτοεκπληρούμενης προφητείας. «Πού θα πάτε;» η ανώδυνη ερώτηση στον καφέ. Γιατί τι άλλο να κάνεις άλλωστε;
Το ταξίδι ως άλλοθι μιας ανίας βολικά στρογγυλοκαθισμένης στο μπούμερανγκ της επανάληψης, ως τοποφοβική λαγνεία του δραπετεύειν, ως αέναος κύκλος εκπομπών ρύπων της οικονομικής θέσης, ρίχνει νερό στο μύλο της πλημμελούς του κινητροδότησης. Όσο περισσότερα διαμερίσματα κριτικάρεις στην πλατφόρμα τόσο περισσότερο αποκτά νόημα η υπερκατανάλωση του καθετί ως «εμπειρίας» που αποθέωσε το μάρκετινγκ.
Κουβαλά μια θλίψη όλο αυτό. Θεωρώ ότι χάνεται η μαγεία. Άραγε εμβαθύνουμε στο περιεχόμενο κάθε προορισμού; Διαβάζουμε για την ιστορία και τον πολιτισμό του ή απλώς αναπαράγουμε το μοτίβο με τις ποτάρες απλώς σε άλλα γεωγραφικά μήκη και πλάτη; Πηγαίνουμε ως ολότητες ή ως άβαταρ; Μεταφέρουμε τα σαρκία μας ως χρονοταξιδιώτες του repeat ή προσαρμοζόμαστε ως true locals;
Η αχόρταγη σέχτα των «πού να πάμε μετά;» κουβαλά το μικροαστισμό του αφηγήματος για την κουνιάδα, με τρέντυ πασπάλισμα στο επόμενο ζάχερ. Το θολό βλέμμα μετά την επόμενη κράτηση στο smartphone αναζητά το θαυμασμό και την επιβράβευση της συννυφάδας. Το overbooking γίνεται το προσωπικό Ζάλογγο στο τραπέζι του επόμενου γάμου. Άλλωστε, μπορείς να κλείσεις το επόμενο χαμστερικό ταξίδι με δέκα κλικ πια. Σε χρέωση food pass.
Στα πόσα μουσεία θα χορτάσουμε άραγε; Στα πόσα δρώμενα και στις πόσες «εμπειρίες»; Ο νόμος της φθίνουσας οριακής χρησιμότητας της Πολιτικής Οικονομίας (ότι σε κάθε αγαθό ή υπηρεσία υπάρχει ένα όριο, πέραν του οποίου κάθε επιπλέον ποσότητα αφαιρεί ικανοποίηση) έρχεται αμείλικτος.
Η υπερβολή στο ταξιδεύειν δεν κριτικάρεται ως εκ πεποιθήσεως αρνησιεμπειρία. Κριτικάρεται ως προς το οικολογικό της αποτύπωμα και ως προς την αβεβαιότητα της τελικής ωφελιμότητάς της. Ως προς το πρώτο, η αύξηση των τιμών της ενέργειας χαλιναγωγεί λίγο το φαινόμενο τού να μπορείς να ταξιδέψεις με αεροπλάνο φθηνότερα από 100 χιλιόμετρα με το τρένο. Σχεδόν οφείλουμε στον κατά τα άλλα υπομανιακό Βλαδίμηρο για αυτό. Ως προς το δεύτερο, εναπόκειται στον καθένα και καθεμία από εμάς να αναρωτηθεί: γιατί ταξιδεύω; Από πεποίθηση; Από συνήθεια; Από άλλοθι; Για όλα αυτά;
Κάθε προορισμός αποκτά την αξία που του δίνουμε. Μπορείς να νιώσεις αψίκορος στη Βιέννη ή ευλογημένος στο Κριεκούκι. Εσύ επιλέγεις.
Καλά Χριστούγεννα με περισσότερη χωροχρονική ενσυναίσθηση, λοιπόν.
Ωραίο και καλογραμμένο άρθρο που παρόλο που δεν μιλά με τα καλύτερα λόγια για τύπους σαν εμένα έχει απόλυτο δίκαιο.
Το ξέρεις ότι ο Σωκράτης δεν είχε φύγει ποτέ από την Αθήνα, σωστά;
Ή ο Πλάτωνας που λάτρευε να εκθειάζει την Σπάρτη και να κατηγορεί την Αθήνα, μία φορά αποπειράθηκε να φύγει και κατέληξε δούλος;
Αλλά και το κείμενο καλά τα λέει και εσύ δεν έχεις καμιά απόλυτη ευθύνη. Εμείς, οι πολλοί, είμαστε δημιουργήματα του καιρού μας.
Τους καιρούς όμως τους δημιουργούν άνθρωποι σαν κι αυτούς που περιγράφει ετούτη η μαντινάδα: “σαν είν’ ο τράγος δυνατός δεν τόνε σταίνει η μάντρα, ο άντρας κάνει τη γενιά κι όχι η γενιά τον άντρα”.
Είναι μήπως η ίδια γενιά που αρνείται να φάει κουνέλι, διότι vegan αφού για να σώσουμε τον πλανήτη τρώγοντας σπόρους chia από το Περού; Ή μήπως για την ίδια γενιά που στα πλαίσια της απομάγευσης των φύλων οι γυναίκες οφείλουν έχουν ακριβώς την ίδια σεξουαλικότητα με αυτή των ανδρών αλλά αν κάποιος τις ακουμπήσει χωρίς ρητή συναίνεση υπάρχει αναγωγή σε βαρύ έγκλημα που οφείλει να επιφέρει ισόβια; Ή η ίδια γενιά που βρίσκει την ορθοδοξία σάπια γεμάτη υποκρισία και στη γιόγκα βρίσκει μια πνευματικότητα; Είναι μια γενιά που έχει καποιους εξαιρετικούς στόχους και σε κάποια πράγματα τα έχει όντως αχταρμά… Διαβάστε περισσότερα »
Μια άντε ας δεχτούμε ότι ο κόσμος ταξιδεύει για τους λόγους που γράφει το άρθρο.το κακό σε αυτό ποιο είναι;;;καλύτερα να ταξιδεύεις για να γεμίσεις τη μοναξιά σου ή να την πεις στην κουνιάδα σου παρά να τζογαρεις ή να τα χαλάς σε σκυλαδικα για τους ίδιους λόγους.το ταξίδι θα σου προσφέρει κάτι καλό οποίος και αν είναι ο λόγος που το κάνεις.το άρθρο απλά γράφει την άποψη κάποιου που δεν έχει συμβιβαστεί στην ιδέα ότι πλέον το ν ταξιδεύεις σε άλλες χώρες είναι κάτι απλό και συχνό.και κάτι τελευταίο πριν 20 ακριβώς χρόνια πήγα το πρώτο μου ταξίδι και… Διαβάστε περισσότερα »
Ταξιδεύω εκεί όπου υπάρχει καλαισθησία,οργάνωση , ευγένεια ( Μόναχο , Μπιλμπάο,Aix en Provence etc) , ταξιδεύω εκεί όπου η Ιστορία είναι ζωντανή στο κέντρο των πόλεων ( Κρακοβία, Μπρυζ , Βιέννη κ.ο.κ.) , ταξιδεύω εκεί όπου το μέλλον είναι ήδη παρόν ( Κοπεγχάγη, Όσλο , Στοκχόλμη κ.ο.κ. ) …. και έπειτα επιστρέφω στα πάτρια χώματα , όπου ευτυχώς δεν επαληθεύεται ( εντελώς) η Σεφέρεια φράση ( ” όπου και να ταξιδέψω , η Ελλάδα με πληγώνει)
Δεν ήξερα ότι σχολιάζει ο “Μπογδάνος” στα μικροπράγματα. Λολ.
Μιλώντας για entitlement, συμπερίληψη και αποκλεισμούς…