Μικροπράγματα
Από τον Νίκο Αγγελή Άνθη
Τι γίνεται όταν η γενιά, που θεωρούνταν καλοβολεμένη και κακομαθημένη φοβάται πια να σκεφτεί, να προγραμματίσει ή ακόμη και να ονειρευτεί;
Παρασκευή 13 Μαρτίου του 2020. Ήταν απλά μια Παρασκευή όπως όλες οι άλλες. Ίσως λίγο παραπάνω συννεφιασμένη αλλά σίγουρα φαινόταν κανονική και συνηθισμένη. Τι ορίζεται άραγε ως κανονικό στις μέρες μας; Ίσως εκείνο που μοιάζει αρκετά με την συνήθεια. Την συνήθεια αυτή που την χτίζουμε για πολλά χρόνια και φτάνει στο τέλος να γίνει καθημερινότητα και να θεωρείται πια δεδομένη. Εκείνη η Παρασκευή όμως αποδείχθηκε, ότι δεν ήταν ούτε κανονική, ούτε και συνηθισμένη και κατέληξε εντέλει να μην είναι ούτε καν δεδομένη. Μάλλον αυτή την λέξη ίσως πάψουμε να την χρησιμοποιούμε με τόση μεγάλη ευκολία από εδώ και στο εξής. Γιατί πολύ απλά κανείς δεν μπορεί να κάνει λόγο για δεδομένα και σταθερές, όταν μιλά για την ζωή. Γιατί η ζωή κινείται ασταμάτητα και μεταβάλλεται συνεχόμενα χωρίς να μας ρωτά, μα και κυρίως χωρίς να μας προειδοποιεί. Και αν πήραμε τους εαυτούς μας λίγο πιο πολύ στα σοβαρά, ίσως αυτή να είναι η κατάλληλη αφορμή και η σωστότερη συνθήκη για να αντιληφθούμε στο έπακρο την πραγματική μας θέση σε αυτό τον κόσμο.
Και είναι Παρασκευή. Μια Παρασκευή όπως όλες οι άλλες. Μια Παρασκευή που δεν σε απέτρεψε από το να σκεφτείς τι θα κάνεις το Σαββατοκύριακο που έρχεται. Η ώρα κυλάει κανονικά, ακούγοντας μουσική ή απλά χαζεύοντας τον κόσμο που περνά μέσα από το πάρκο της γειτονιάς. Κόσμος που πάει στις δουλειές του, αποφασισμένος να συνεχίσει την ρουτίνα της ζωής του. Τους παρατηρώ λίγο καλύτερα, φαίνονται σκεπτικοί. Άραγε να είχαν αισθανθεί τι θα ακολουθούσε; Η ώρα είναι 20:00 και κάπου στο βάθος ακούω αχνά τα ξεθωριασμένα λόγια των ειδήσεων. Έχω σταματήσει εδώ και χρόνια να παρακολουθώ ειδήσεις, όχι από αντίδραση, αλλά επειδή δεν αντέχω την στιλιζαρισμένη μελαγχολία, που μου προσφέρουν απλόχερα. Ώσπου μέσα στις συνεχείς και ακατάληπτες προτάσεις ακούω τις λέξεις «απαγόρευση», «μαγαζιά», «καραντίνα», «πανδημία», «κρούσματα». Είναι επίσημο λοιπόν, μετά από τα σχολεία/πανεπιστήμια κλείνουν και τα μαγαζιά και μας συμβουλεύουν να παραμείνουμε στα σπίτια μας και να περιορίσουμε στο έπακρο τις συναναστροφές μας με άλλους ανθρώπους. Μία συμβουλή, που σχεδόν χωρίς να το καταλάβουμε, έγινε σύσταση και η σύσταση πολύ γρήγορα μετατράπηκε σε νόμο.
Και είναι Δευτέρα. Δευτέρα 23 Μαρτίου του 2020. Ο εγκλεισμός πλέον αποκτά και νομοθετική χροιά, καθώς σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης από τις 6:00 το πρωί απαγορεύεται πια οποιαδήποτε άσκοπη μετακίνηση. Από εδώ και στο εξής οι ενέργειες μας εκτός σπιτιού πρέπει να δηλώνονται είτε ηλεκτρονικά είτε γραπτά στο κράτος. Σε αυτό το κράτος που καταβάλει μεγάλες προσπάθειες, προκειμένου να μας προστατεύσει. Να μας προστατεύσει από τον αόρατο εχθρό, όπως τον αποκαλούν πολλοί. Από τον ιό που βάλθηκε να περιορίσει σημαντικά το αποτύπωμα μας πάνω στην γη. Καταλαβαίνεις ότι ζούμε σε περίεργες εποχές, όταν κάποιος προσπαθεί πάση θυσία να σε προστατεύσει και εσύ παρόλαυτα νιώθεις πιο απροστάτευτος και αβοήθητος από ποτέ. Τα super markets, τα φαρμακεία και τα λοιπά ανοιχτά μικροκαταστήματα έχουν γίνει πια η διέξοδος μας. Η διέξοδος από μία Κορωνοϊόπληκτη καθημερινότητα, η οποία περιλαμβάνει πολύ ανία, πολύ ψυχική και συναισθηματική κόπωση μα και πολύ μοναξιά. Είναι σχεδόν κωμικό αν το σκεφτεί κανείς, ότι στην εποχή του υπερπληθυσμού, των likes, των πολλών διαδικτυακών φίλων και της ιντερνετικής συντροφιάς διανύουμε μία περίοδο, που όλοι μας νιώθουμε πιο μόνοι από ποτέ.
Ζούμε σε μία καθημερινότητα, που κάποτε θα αποτελούσε το ιδανικό σενάριο για μία blockbuster χολιγουντιανή ταινία επιστημονικής φαντασίας. Τι συμβαίνει όμως όταν η επιστημονική φαντασία γίνεται η πολύ ρεαλιστική και σκληρή καθημερινότητα μας; Τι συμβαίνει όταν η γενιά, που θεωρούνταν καλοβολεμένη και κακομαθημένη φοβάται πια να σκεφτεί, να προγραμματίσει ή ακόμη και να ονειρευτεί;
Τα κρούσματα είναι 37, 134, 530 και ο αριθμός αυτός αυξάνεται συνεχώς. Τα media πια μοιάζουν με ωμά μπίνγκο ψυχών, τα οποία κυνηγώντας την μακάβρια αποκλειστικότητα αφήνουν κατά περιόδους πίσω την επίπλαστη ανθρωπιά των «πολιτισμένων κοινωνιών». Εμείς από την άλλη πλευρά, δίνουμε καθημερινά τον δικό μας προσωπικό, σκληρό και «έγκλειστο» αγώνα απέναντι στα fake news, τα οποία φαίνεται να διασπείρονται ταχύτερα και από τον ιό. Πόσο εύκολο είναι τελικά στην εποχή του πλουραλισμού και της πολυπρισματικής πληροφόρησης να μάθεις την πραγματική αλήθεια; Στο ψυχοφθόρο αυτό κυνήγι της εγκυρότητας προστίθεται σταδιακά και ο φόβος. Ο φόβος για το αύριο, ο φόβος για το άγνωστο, ο φόβος για τα κοντινά μας πρόσωπα. Ποιοι κινδυνεύουν; Ποιοι είναι ασφαλείς; Κανένας δεν μπορεί να σου απαντήσει με βεβαιότητα σε αυτό σου το ερώτημα και αυτό σε παραλύει. Είναι όμως αν μη τι άλλο και ευεργετικό το να έχει κανείς «κοντινά» πρόσωπα, σε μία εποχή που το κοντά θεωρείται πια απαγορευμένο. Και κάπως έτσι οι μέρες περνούν, καθώς η μία διαδέχεται την επόμενη και σταδιακά ο κατ’ οίκον περιορισμός γίνεται συνήθεια και με την συνήθεια δεν μπορείς να τα βάλεις εύκολα, γιατί νιώθεις ευλογημένος που έστω και κάτω από αυτές τις συνθήκες βρίσκεσαι στην πλεονεκτική θέση να δημιουργείς τις δικές σου ασφαλείς συνήθειες. Μία πλεονεκτική θέση, η οποία δεν είναι δεδομένη και αυτονόητη για όλους, διότι χιλιάδες άνθρωποι αυτή την στιγμή σε ολόκληρο τον πλανήτη βρίσκονται αντιμέτωποι με τα δικά τους πολύ προσωπικά προβλήματα (φτώχεια, ψυχικές ασθένειες, ενδοοικογενειακή βία, διατροφικές διαταραχές, κ.α.), τα οποία δεν τους επιτρέπουν δυστυχώς να δημιουργήσουν την προσωπική τους εντός σπιτιού ασφαλή συνήθεια.
Είμαστε λοιπόν μια γενιά ανθρώπων που δεν έχει έρθει ποτέ αντιμέτωπη με μία αντίστοιχη ή έστω παρόμοια κατάσταση. Επιπλέον είμαστε μία γενιά ανθρώπων, που έχει μάθει από τις προηγούμενες, να αδιαφορεί πλήρως για ό,τι είναι έξω από το γεωγραφικό της, μα και κυρίως από το διανοητικό της πεδίο. Στιγμές όμως σαν και την τωρινή έρχονται να μας αποδείξουν περίτρανα πόσο λάθος κάνουμε. Γιατί όσο κλισέ και αν ακούγεται, η Γη είναι το σπίτι όλων μας και δεν κάνει διακρίσεις ανάμεσα σε πλούσιους και φτωχούς, ανάμεσα σε Ευρωπαίους, Αμερικάνους ή Ασιάτες ή ακόμη και ανάμεσα σε γέρους και νέους, αλλά μας αντιμετωπίζει όλους σαν ένα συμπαγές, αλληλοεξαρτώμενο και αδιαίρετο σύνολο, το οποίο χωρίς ομαδικό πνεύμα δεν μπορεί να επιβιώσει. Ας προσπαθήσουμε επομένως, μιας και η ελπίδα από μόνο της δεν είναι πάντοτε αρκετή, να γίνουμε λίγο καλύτεροι άνθρωποι μέσα από αυτή την ψυχικά επίπονη διαδικασία, η οποία αν και θα τελειώσει σύντομα θα είναι πάντοτε εκεί για να μας θυμίζει, ότι δεν θα πρέπει να παίρνουμε τίποτα ως δεδομένο και ειδικά την ζωή.
Αν αντιμετωπίζεις οποιαδήποτε δυσκολία ψυχολογικής φύσεως απευθύνσου στις εξής τηλεφωνικές γραμμές:
1. Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός: 210 3613574, Μέρες: Δευτέρα-Παρασκευή 8:00-15:00
2. Γραμμή Ψυχολογικής Υποστήριξης από τον Δήμο Αθηναίων: 210 3637365, Μέρες: Δευτέρα-Παρασκευή 9:00-18:00
3. 24ωρη Γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης από το Υπουργείο Υγείας και το ΕΚΠΑ: 10 306
4. Γραμμή βοήθειας για την Κατάθλιψη: 1034, Μέρες: Δευτέρα-Παρασκευή 9:00-21:00
5. Τηλεφωνική γραμμή Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης για τον Κορωνοϊό: 210 7297957, Μέρες: Δευτέρα-Παρασκευή 10:00-16:00 και Σάββατο-Κυριακή 10:00-16:00 στο τηλέφωνο: 210 7289240
6. 24ωρη Ανοιχτή γραμμή εφήβων και νέων του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου Αττικής: 210 3638833
7. 24ωρη Εθνική Γραμμή Παιδικής Προστασίας: 1107
8. 24ωρη Εθνική Τηλεφωνική Γραμμή για ηλικιωμένους-Γραμμή Ζωής SOS: 1065
9. Γραμμή SOS χωρίς χρέωση κατά της ενδοοικογενειακής βίας: 800 1188881