Δημήτρης Καβατζικλής
Αυτό που έχουν κοινό όλοι οι τοξικοί γονείς είναι η αδυναμία τους να παρέχουν στα παιδιά τους ένα ασφαλές και στοργικό περιβάλλον. Εάν είναι ναρκισσιστές, δεν έχουν ενσυναίσθηση και μερικές φορές ακόμη και συνείδηση. Αυτός ο τύπος αδίστακτης συμπεριφοράς έχει καταστροφικό αντίκτυπο στην πρώιμη ανάπτυξη του παιδιού τους καθώς και στον τρόπο με τον οποίο περιηγούνται στον κόσμο ως ενήλικες, λέει το thoughtcatalog. Η ναρκισσιστική μητέρα εμπλέκεται στις ακόλουθες τοξικές συμπεριφορές:
1. Ντροπιάζει τα παιδιά της
Η ντροπή είναι μια τακτική που χρησιμοποιεί η ναρκισσιστική μητέρα για να διασφαλίσει ότι τα παιδιά της δεν θα αναπτύξουν ποτέ μια σταθερή αίσθηση ταυτότητας ή αυτοεκτίμησης για να διασφαλίσει ότι δεν θα γίνουν ποτέ αρκετά ανεξάρτητα. Ντροπιάζει τα παιδιά της επειδή δεν έχουν αρκετά ακαδημαϊκά, κοινωνικά, επαγγελματικά και προσωπικά επιτεύγματα. Τα ντροπιάζει για την επιλογή της καριέρας, του συντρόφου, των φίλων, του τρόπου ζωής, του τρόπου ντυσίματος, της προσωπικότητάς τους, των προτιμήσεών τους. Ντροπιάζει τα παιδιά της επειδή απειλούν την αίσθηση ελέγχου και εξουσίας της. Με αυτόν τον τρόπο, τους ενσταλάζει την αίσθηση ότι δεν είναι ποτέ αρκετά καλοί, ανεξάρτητα από το τι καταφέρνουν.
2. Δημιουργεί συγκρίσεις μεταξύ των παιδιών της καθώς και των συνομηλίκων τους
Όπως κάθε ναρκισσιστικός γονέας, η ναρκισσιστική μητέρα συμμετέχει σε ανταγωνισμό μεταξύ των παιδιών της και ακόμη και των συνομηλίκων τους. Συγκρίνει καταστροφικά τα παιδιά της με τους συνομηλίκους και τα αδέρφια τους, κάνοντας τα να πιστεύουν ότι υστερούν όσον αφορά την εμφάνιση, την προσωπικότητα, την συμπεριφορά και τα επιτεύγματα. Αντιπαραθέτει δύο ή περισσότερα αδέρφια, ρωτώντας πάντα πράγματα όπως: «Γιατί δεν μπορείς να είσαι περισσότερο σαν την αδερφή σου ή τον αδερφό σου;» Προκαλεί ανταγωνισμό, δράμα και χάος. Μπορεί να κάνει το ένα παιδί χρυσό ενώ το άλλο είναι αποδιοπομπαίος τράγος. Αυτή η μορφή υποτίμησης αναγκάζει τα παιδιά της να συγκρίνουν τον εαυτό τους με τους άλλους ως τρόπο αξιολόγησης της αυτοεκτίμησής τους.
3. Αντιμετωπίζει τα παιδιά της ως προεκτάσεις της παρά ως αυτόνομα όντα
Η ναρκισσιστική μητέρα μικροδιαχειρίζεται και ασκεί ένα υπερβολικό επίπεδο ελέγχου στον τρόπο με τον οποίο τα παιδιά της ενεργούν. Τα παιδιά της είναι αντικείμενα και πρέπει να είναι παρθένα και καλογυαλισμένα με κάθε τρόπο, σε περίπτωση που η φήμη ή η εμφάνισή τους αλλοιώσουν τη δική της. Αν και τα επικρίνει και τα αντιμετωπίζει με περιφρόνηση πίσω από κλειστές πόρτες, δημοσίως δείχνει τα παιδιά της σαν να ήταν πολύτιμα αγαθά.
4. Συναγωνίζεται τα παιδιά της, ιδιαίτερα τις κόρες της, και τα οδηγεί στην πρόωρη ενηλικίωση
Η ναρκισσιστική μητέρα είναι πιθανό να υπερεκτιμά τη δική της εμφάνιση και τη σεξουαλική της ικανότητα. Οι γυναίκες ναρκισσίστριες εμφανίζουν εσωτερικευμένο μισογυνισμό και συχνά βλέπουν τις άλλες γυναίκες ως ανταγωνισμό. Έτσι, η κόρη αντιμετωπίζεται με μανία, ζήλια και φθόνο. Ως αποτέλεσμα, μπορεί να υποτιμά την εμφάνιση της κόρης της, να επικρίνει το σώμα της και να την ντροπιάζει. Από την άλλη, κάποιες ναρκισσιστικές μητέρες θα αντικειμενοποιήσουν τις κόρες τους και θα απαιτήσουν σωματική τελειότητα. Μπορεί να εκθέσει τις κόρες της σε ακατάλληλες συζητήσεις για το σεξ ή να καμαρώνει το σώμα της, δίνοντας έμφαση στην αξία της εμφάνισης. Μπορεί να διδάξει στις κόρες και τους γιους της ότι μια γυναίκα αντλεί αξία από το σώμα της και την ικανότητά της να ευχαριστεί τους άντρες σεξουαλικά.
5. Έχει εμμονή με την εμφάνιση, σε βάρος των αναγκών του παιδιού της
Για τη ναρκισσιστική μητέρα, η εμφάνιση είναι το παν. Μπορεί να κατασκευάζει την ψεύτικη εικόνα ότι είναι ένα γλυκό, στοργικό και φιλάνθρωπο άτομο για τους άλλους, ενώ κουτσομπολεύει, εμπλέκεται σε ασήμαντες φασαρίες και κακοποιεί τα παιδιά της συναισθηματικά, σωματικά ή σε ακραίες περιπτώσεις, ακόμη και σεξουαλικά. Απολαμβάνει την κοινωνική θέση της μητέρας χωρίς να κάνει το καθήκον της ως μητέρα. Επιδεικνύει τα παιδιά της χωρίς να φροντίζει σωστά τις βασικές συναισθηματικές και ψυχολογικές τους ανάγκες. Για αυτήν, το πώς φαίνονται τα πράγματα είναι πολύ πιο σημαντικό από το πώς είναι στην πραγματικότητα. Ανάλογα με την κοινωνική της τάξη, η ναρκισσιστική μητέρα μπορεί να ζητήσει τη βοήθεια άλλων για να φροντίσει τα παιδιά της, ενώ παραμελεί να δώσει στοργή και προσοχή στα παιδιά της όταν είναι κοντά, αντιμετωπίζοντάς τα ως ενοχλητικά και όχι ως ανθρώπινα όντα. Μπορεί ακόμη και να είναι σκληρή και ψυχρή σε σημείο που να αρνείται να αγγίξει εντελώς τα παιδιά της.
6. Προσπαθεί να σπάσει τα όρια
Στο άλλο άκρο του φάσματος, η ναρκισσιστική μητέρα μπορεί να μπλέξει τόσο πολύ με τα παιδιά της και να είναι αυταρχική που να εμπλέκεται σε κρυφή συναισθηματική αιμομιξία. Κάνει τα παιδιά της το κέντρο του κόσμου και υπεύθυνα για την εκπλήρωση των συναισθηματικών της αναγκών. Αντί να αναλαμβάνει τις ευθύνες του γονέα, κάνει γονείς τα παιδιά, κάνοντάς τα να αισθάνονται υποχρεωμένα να ανταποκριθούν στις αυθαίρετες επιθυμίες και προσδοκίες της. Παραβιάζει τις βασικές ανάγκες των παιδιών της για ιδιωτικότητα και αυτονομία, απαιτώντας να γνωρίζει κάθε πτυχή της ζωής τους. Μπορεί να μπει στα δωμάτιά τους χωρίς να χτυπήσει, να διαβάσει τα ημερολόγιά τους και να τους ανακρίνει συνεχώς για τους φίλους ή τους συντρόφους τους. Κρατάει τα παιδιά της σε μια κατάσταση αιώνιας παιδικής ηλικίας τιμωρώντας τα επειδή μεγάλωσαν είτε επειδή αυτό σημαίνει ότι θα φύγουν από το σπίτι.
7. Εξοργίζεται με κάθε απειλή προς την ανωτερότητά της
Η ναρκισσιστική μητέρα μοιάζει με κάθε άλλη ναρκισσίστρια στο ότι αισθάνεται ότι δικαιούται να έχει τον τρόπο της και ότι υπομένει ναρκισσιστικό τραυματισμό όταν αυτή η αίσθηση ανωτερότητας αμφισβητείται ή απειλείται με οποιονδήποτε τρόπο. Ως αποτέλεσμα, τα συναισθήματά της τείνουν να είναι ένα ψυχολογικό τρενάκι. Από τις ξαφνικές εκρήξεις οργής όταν αποτυγχάνετε να υπακούσετε στις απαιτήσεις της μέχρι τον απότομο βομβαρδισμό αγάπης όταν χρειάζεται κάτι από τα παιδιά της, στο σπίτι της δεν υπάρχει ποτέ ηρεμία. Τα παιδιά της προσέχουν το κάθε τι, φοβούμενα μήπως συναντήσουν την οργή και την τιμωρία της μητέρας τους.
8. Ακυρώνει συναισθηματικά, ενοχοποιεί και εκνευρίζει τα παιδιά της
Οι αντιδράσεις ενός παιδιού στην κακοποίηση της ναρκισσιστικής μητέρας του αντιμετωπίζονται συχνά με ακύρωση, ντροπή και περαιτέρω εκνευρισμό. Η ναρκισσιστική μητέρα στερείται ενσυναίσθησης για τα συναισθήματα των παιδιών της και αδυνατεί να λάβει υπόψη τις βασικές τους ανάγκες. Μια ναρκισσιστική μητέρα είναι επιρρεπής στο να λέει στα παιδιά της ότι η κακοποίηση δεν συνέβη ποτέ. Είναι σύνηθες για τη ναρκισσιστική μητέρα να ισχυρίζεται ότι το παιδί της είναι υπερευαίσθητο ή αντιδρά υπερβολικά σε φρικτές πράξεις ψυχολογικής βίας. Η ναρκισσιστική μητέρα δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει τα συναισθηματικά της ξεσπάσματα για να ελέγξει και να χειραγωγήσει τα παιδιά της, ωστόσο όταν τα παιδιά της εκφράζουν τα συναισθήματά τους, τα ακυρώνει εντελώς. Προκαλεί τα παιδιά της και χαίρεται σαδιστικά όταν οι προσβολές της έχουν δύναμη. Οι εμπαθείς μητέρες συντονίζονται με τη συναισθηματική ευημερία των παιδιών τους. Οι ναρκισσιστικές μητέρες αντιπροσωπεύουν μια διαστροφή του μητρικού ενστίκτου.
