Έντεκα απ’ τα πιο προβλέψιμα κλισέ του Ρετιρέ

Οι τηλεοπτικές σειρές του Γιάννη Δαλιανίδη δεν φημίζονται για την καλλιτεχνική τους αξία. Όμως επειδή πέρα απ’ την αξία υπάρχει και το ωμό συναίσθημα, όταν γύρω στο 2000 είχα δει τον Δαλιανίδη στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, θέλησα να του πω μπράβο για το Ρετιρέ.

Καθόταν μόνος στο καφέ του Ολύμπιον. Έμοιαζε πως θα χαιρόταν αν του μιλούσε κάποιος, αλλά ντράπηκα. Οι ταινίες του διδάσκονταν σε πανεπιστήμια του εξωτερικού ως υποδείγματα μιούζικαλ κι εγώ θα τον ευχαριστούσα για τα κλισέ μιας κοινότατης σειράς που τύχαινε να θεωρώ καλτ; Θα ήταν σαν να τον κορόιδευα, πίστεψα.

Αν γύριζε ο χρόνος πίσω θα πήγαινα. Θα του μιλούσα. Γιατί δεν υπάρχει κανένας λόγος ντροπής για την τέχνη (έστω, τη θεωρούμενη κακή) που σε κάνει να νιώθεις χαρούμενος και σου ζεσταίνει την καρδιά.

Τα 11 αγαπημένα μου κλισέ, όπως τα κατέγραψα το 2006 στο τότε μπλογκ μου enteka

“Το Ρετιρέ [όπως και οι άλλες σειρές του Δαλιανίδη] αναπαράγει σε μεγάλο βαθμό τα ίδια κλισέ, τους ίδιους τύπους, ενίοτε τα ίδια περιστατικά και διαλόγους… Ακριβώς εδώ έγκειται το μυστικό του μεγαλείου της σειράς! Είναι διασκεδαστικά αναχρονιστική, εκτός πραγματικότητας, απόλυτα προβλέψιμη σε βαθμό αστειότητας!” Fantastic 80s

1) Απαίτηση δια αντιπροσώπου

Έχει γίνει δεκάδες φορές: Η ανιψιά της Κατερίνας θέλει κάτι. Ψήνει την τελείως ανόρεχτη γιαγιά να το απαιτήσει αυτή, τόσο που τελικά η γιαγιά πορώνεται περισσότερο κι απ’ την ανιψιά. Αυτό το καταφέρνει με το να κάνει τη γιαγιά να νιώσει αδικημένη («σε έχει σκλάβα», «μέχρι κι η κουτσή Μαρία έχει πάει στο Λονδίνο» κλπ) ίσως και να την ποτίσει με λίγο ουίσκι για να νιώσει γενναία. Όταν η Κατερίνα γυρίζει πεινασμένη σπίτι η απελευθερωμένη γιαγιά αρχίζει τα «Κοίταξε να δεις Κατερίνα μου, πρέπει να…».

Η Κατερίνα (που συνέχεια λέει «Το φαΐ μου! Πού είναι τα μπιφτέκια μου;») αναγκαστικά εκρήγνυται. Επαναλαμβάνει δύο φορές την τελική φράση του επεισοδίου (την δεύτερη με περισσότερη έμφαση) και, καθώς παγώνει η εικόνα, ακούγεται το χαρακτηριστικό «♪♪♪ Τίρι τιρί τι τι ♪♪♪» της μουσικής τέλους.

2) Η αμοιβαία ζήλια

Ο ήρωας (ο Χρήστος ο φαρμακοποιός ή ο Ιάσων συνήθως) βάλλεται από δύο απαιτητικές μεριές. Η μία τον ψήνει με χίλια ζόρια να δώσει τα πολύτιμα λεφτά του για κάτι, αλλά μόλις το μαθαίνει η άλλη πλευρά θέλει ακριβώς τα ίδια. Έξτρα πόντους για όταν ακούγονται ατάκες όπως «αυτή σε τύλιξε στο βρακί της και όλα της τα δίνεις ενώ σε μας, που είμαστε αίμα σου ποτέ δε δίνεις ούτε μία δραχμή!».

3) Ταξίδι στο εξωτερικό

Όποτε κάποιος πηγαίνει στο εξωτερικό, την προηγούμενη εμφανίζονται απρόσκλητοι στο σπίτι του φίλοι και συγγενείς με παραγγελίες – χωρίς να του δίνουν όμως λεφτά. Λίστες με δερμάτινα μπουφάν, κρέμες νυκτός, κλπ. Ο ήρωας τα δέχεται όλα αυτά ενώ από μέσα του βράζει. «Θες κι εσύ;» λέει σε όλους, «θα σου φέρω κι εσένα».

Κι έτσι, ενώ σε κάποια στιγμή θα μπορούσε να είχε αρνηθεί να πάρει άλλες παραγγελίες, σαν από μαζοχισμό, τις δέχεται όλες, ξεσπώντας μόνο στον τελευταίο.

Στο τέλος ο ήρωάς μας τους πετάει όλους έξω, ακυρώνοντας το ταξίδι στο Λονδίνο, ρίχνοντας λοξές ματιές σε όποιον του είχε προτείνει να κάνει το ταξίδι και φωνάζοντας: “Μαμα, άδειασε τις βαλίτσες. Άμα είναι έτσι, δεν πάω πουθενά! Δεν πά-ω που-θε-νά!”

(♪♪♪ Τίρι τιρί τι τι! ♪♪♪)

4) Τηλεφωνικά προβλήματα

Ενοχλητικός συγγενής φιλοξενείται με το ζόρι στο σπίτι κι αρχίζει να τηλεφωνεί στην Αμερική μιλώντας με το πάσο του. Η Κατερίνα κρατιέται με νύχια και με δόντια για δυο-τρία λεπτά. Τελικά, σε έξαλλη κατάσταση, κόβει το καλώδιο του τηλεφώνου και πετάει (με verbal abuse) το άτομο έξω απ’ το σπίτι. / Επίσης με τηλέφωνο, στο γραφείο: Από τη στιγμή που η Χαρούλα θα σηκώσει το τηλέφωνο (με το χαρακτηριστικό «Κόσμοςλεγεταιπαρακαλώ») θα εμπλακεί σε καβγά με όποιον την κάλεσε, εκτοξεύοντας ειρωνείες μεγατόνων. / Τέλος, αν κάποιος κάνει φάρσα στον ήρωά μας, αυτός θα εξοργιστεί και θα βρίσει την τρίτη φορά που θα χτυπήσει το τηλέφωνο, μόνο που κατά σύμπτωση δε θα βρίσει τον φαρσέρ αλλά το αφεντικό του που έχει πάρει ανύποπτο.

5) Η Κατερίνα διώχνει κόσμο απ’ το σπίτι της

Η κυρία Σοφία, μετά από ώρες ταπεινωτικής κουβέντας, έχει πείσει την Κατερίνα να δεχτεί να έρθουν στο σπίτι όλοι οι γείτονες-κομπάρσοι, για να παίξουν χαρτιά ή να κάνουν επίδειξη τάπερ ή οτιδήποτε τέτοιο.

Η Κατερίνα βράζει από μέσα της αλλά κλείνεται στην κουζίνα για να φάει απερίσπαστη. Σύντομα οι καλεσμένοι θα κάνουν κάτι που θα την ταράξει (και θα της καταστρέψει την ιερή γι’ αυτήν στιγμή του φαγητού) και θα ξεσπάσει πάνω τους λέγοντας με έμφαση: «Βρε έξω απ’ το σπίτι μου, είπα, έ-ξω απ’ το σπί-τι μου!!”

(♪♪♪ Τίρι τιρί τι τι! ♪♪♪)

[Στην περίπτωση χαρτοπαιξίας καλεί και την αστυνομία.]

ΥΓ. Εδώ ας σημειώσω κάτι που δεν είναι τόσο κλισέ, όσο νευρικό τικ. Όποτε χτυπά η πόρτα ή το κουδούνι σε οποιοδήποτε σπίτι της σειράς θα γίνει θέμα. Ποτέ δε θα πάει απλά κάποιος να ανοίξει. Θα πρέπει να του φωνάξει κάποιος άλλος «Καλά δεν ακούς την πόρτα; Πήγαινε να ανοίξεις», ή κάποιος θα πει «Ανοίγω εγώ την πόρτα», ή «Είμαι στην κουζίνα μπορείς να ανοίξεις εσύ την πόρτα;». Προσέξτε το όταν ξαναδείτε Ρετιρέ. Ποτέ δεν είναι απλό πράγμα το άνοιγμα μιας πόρτας, πρέπει να προηγηθεί συζήτηση.

6) Έξοδος σε ταβέρνα:

(Έχει συμβεί με όλους τους ήρωες, ας πάρουμε την Κατερίνα.) Την έχει πείσει η μητέρα της ότι «Είναι Παρασκευή βράδυ, μέχρι κι η κουτσή Μαρία βγαίνει, εμείς ποτέ δεν βγαίνουμε κλπ κλπ» και όλοι μαζί κατευθύνονται σε ταβέρνα: Όλα όμως πάνε στραβά, λες κι επίτηδες για να δικαιώσουν την Κατερίνα που δεν ήθελε να βγει.

Αρχικά δεν υπάρχει τραπέζι κι ο σερβιτόρος είναι αγενέστατος. Η ζοχαδιασμένη Κατερίνα υπομένει – με συγκρατημένη γκρίνια (“Πάμε να φύγουμε είπα!”). Τελικά κάθονται, όμως ο σερβιτόρος αργεί να πάρει την παραγγελία – η Κατερίνα πλέον βράζει και προτείνει να γυρίσουν σπίτι. Κατά σατανική σύμπτωση όλα τα φαγητά που θέλει έχουν τελειώσει – νιώθει ήδη κάπως δικαιωμένη.

Αρχίζει να επαναλαμβάνει με νόημα και ειρωνεία: «Ταβέρνα δεν θέλατε;» Κάποτε έρχονται τα φαγητά αλλά είναι φριχτά. Η μαμά της Κατερίνας, που επέμενε να έρθουν, αηδιάζει με το απαίσιο φαγητό και δεν μπορεί να το φάει…

ΕΚΡΗΞΗ!!!

Η Κατερίνα, πλήρως δικαιωμένη, αρπάζει το κουτάλι της μαμάς της και, καθώς νιώθει ότι πλησιάζει το τέλος του επεισοδίου, αρχίζει να μπουκώνει την κυρία Σοφία με το ζόρι. Αυτή αντιστέκεται αλλά η Κατερίνα συνεχίζει λέγοντας: “Θα το φααας… Ταβέρνα δεν ήθελες; Τώρα θα το φααας!”

[♪♪♪ Τίρι τιρί τι τι! ♪♪♪]

7) Εξαπάτηση

Απατεωνίσκος που πουλάει μαϊμού προϊόντα πηγαίνει στο σπίτι ήρωα και προσπαθεί να του πουλήσει ρολόγια ή οτιδήποτε άλλο, ενώ άλλοι ήρωες συμφωνούν πως είναι σούπερ προσφορά.

Ο ήρωας είτε την πατάει και το συνειδητοποιεί σύντομα, ή αναγνωρίζει την απάτη και πετά τον τύπο έξω απ’ το σπίτι. Έλα όμως που κάποιος άλλος ήρωας την έχει ήδη πατήσει και μπαίνει σπίτι χαρούμενος για το κελεπούρι που αγόρασε, χαρούμενος μέχρι να συναντήσει τον πρώτο ήρωα. Εναλλακτικά ο ήρωας μαθαίνει πως κάποιος πάει να δώσει τα λεφτά του αυτή τη στιγμής (ενδεχομένως ταχυδρομώντας φάκελο) και τρέχει για να τον προλάβει. Ποτέ δεν τον προλαβαίνει.

Επίσης υπάρχει και το εξής: χάνεται κάτι. Είτε σε σπίτι είτε στο γραφείο. Οι μισοί υποστηρίζουν ότι εκλάπη οι άλλοι ότι απλά χάθηκε και πρέπει να ψάξουμε καλύτερα. Κάποιοι λένε να ψαχτούμε μεταξύ μας και να καλέσουμε την αστυνομία, κάποιοι προσβάλλονται και δεν δέχονται, αρχίζουν να μαλώνουν μεταξύ τους – η καχυποψία φωλιάζει στις καρδιές όλων μας.

Τελικά η τσάντα / το κόσμημα / το πορτοφόλι / το λαχείο βρίσκεται κάπου παραπεταμένο. Κάποιοι ντρέπονται κάποιοι νιώθουν δικαιωμένοι. [Αν μιλάμε για νικηφόρο λαχείο θα αποδειχτεί πως είχαν κάνει λάθος, ή ήταν παλιότερο ή αυτοί είχαν το Λαϊκό αλλά τα νούμερα που κέρδιζαν ήταν του Εθνικού. (Αυτό πρέπει όμως να αποκαλυφθεί μόνο αφού το λαχείο χαθεί και –πανηγυρικά- ξαναβρεθεί).

8) Όταν ένας ήρωας κάνει πάρτι

Αρχικά, όλοι θα λένε πως δεν πεινάνε και πως έφαγαν, αλλά όταν έρθει η ώρα θα νοιάζονται μόνο για το μπουφέ.

Έπειτά, όλοι οι καλεσμένοι, χωρίς να έχουν συνεννοηθεί, θα του φέρουν το ίδιο δώρο. Στην πέμπτη καφετιέρα που θα λάβει, ο ήρωας θα πρέπει να εκραγεί.

Εναλλακτικές παγαποντιές με δώρα: Καλεσμένοι πηγαίνουν ως δώρο ένα πακέτο που είχαν λάβει οι ίδιοι κάποτε χωρίς να το ανοίξουν. Η γκάφα τους αποκαλύπτεται όταν ο εορτάζων ανοίγει το δώρο και βλέπει πως επρόκειτο για δώρο που είχε κάνει ο ίδιος στον καλεσμένο! Ή, εναλλακτικά, το καταλαβαίνει επειδή υπάρχει κάρτα που γράφει Χρόνια Πολλά με ημερομηνία που έχει ήδη περάσει…

Επίσης αυτός που καλεί κόσμο στο σπίτι του για επίσκεψη πολλές φορές νιώθει παραγκωνισμένος: Ο κόσμος αρχίζει να βλέπει ελληνική ταινία ή ματς και αγνοεί τον οικοδεσπότη. Αυτός/η πηγαίνει από φίλο σε φίλο και προσπαθεί να πιάσει κουβέντα αλλά όλοι τον αποδιώχνουν. Η αντίδρασή του είναι η αναμενόμενη…

9) Επίσκεψη στην εφορία / στο ΙΚΑ κ.α.

Ακόμα και η απλούστερη περίπτωση γραφειοκρατίας θα καταλήξει Οδύσσεια, με τα γνωστά αποτελέσματα της τελικής έκρηξης.

10) Passive Aggressive κόλπα

Τα κάνουν η Ξυνή, η κυρία Θάλεια, και πιο σπάνια η κυρία Σοφία, όταν ακούν κάτι που δεν τους αρέσει.

Υπάρχει η εκδοχή της καρδιάς: «Θα πάτε διακοπές χωρίς εμένα; Αχ,αχ, αχ η καρδία μου».

Υπάρχει και η πιο μεγαλόψυχη version: «Πηγαίνετε, παιδιά μου, στην έκθεση επίπλων για τη νέα κρεβατοκάμαρά σας, τι δουλειά έχω εγώ η γριά μαζί σας;… Να, θα καθίσω εδώ πέρα ολομόναχη, που έχω και την καρδιά μου… Πηγαίνετε, πηγαίνετε εσείς…».

Επίσης, κυκλοθυμικές είναι οι σκηνές όπου οι ήρωες κάνουν τα ίδια και χειρότερα απ’ αυτά που καταγγέλουν.

Ας πούμε: Η Κατερίνα περιμένει στην ουρά του περιπτέρου για να τηλεφωνήσει και όλοι αργούν και μιλούν με τις ώρες κι αυτή τους βρίζει, αλλά όταν έρχεται η σειρά της αργεί περισσότερο απ’ όλους.

11) Ήσυχες, μοναχικές διακοπές

Μετά από άπειρα προβλήματα, οι ήρωες κατορθώνουν να πάνε καλοκαιρινές διακοπές μόνοι στην ησυχία τους, σε ένα ενοικιαζόμενο δωμάτιο.

Μαντεύετε τη συνέχεια: εμφανίζεται ο Φοίβος, για να κατσικωθεί. Ορκίζεται ότι δεν το έχει πει σε κανέναν – αυτό είναι το cue για να μπει η κυρία Ζαχαροπούλου λέγοντας «Ααα, ωραία είστε εδώ!» Ακολουθεί και το υπόλοιπο καστ της σειράς (ένας-ένας) λέγοντας «Ααα, ωραία είστε εδώ.» Ο ήρωας, ας πούμε ο Ιάσων με αυταπάρνηση θα τους δεχτεί όλους -και θα του φάνε και όλους τους κεφτέδες του- μέχρι που δεν θα αντέξει άλλο.

Όταν στο πρώην ήσυχο εξοχικό θα μπει και ο τελευταίος κομπάρσος του Ρετιρέ, λέγοντας «ενοχλώ; Δεν ενοχλώ» ή «Ααα, ωραία είστε εδώ!» ο Ιάσων μαζεύει την Ελένη και τους αφήνει όλους σύξυλους ουρλίαζοντας: «Καλύτερα στην πόλη. Καλύ-τε-ρα στην πό-λη!!»

[♪♪♪ Τίρι τιρί τι τι! ♪♪♪ – σφυρίχτρα! – μουσική τίτλων τέλους…]

***

ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

«Ένα σηριαλάκι ήταν!» – Γιατί δεν πήγε η Κατερίνα Γιουλάκη στο επετειακό reunion του Ρετιρέ