Άρης Δημοκίδης
Όταν ήμουν μικρός διάβαζα μετά μανίας τα βιβλία της Ζωρζ Σαρή και της Άλκης Ζέη. Ο εκδοτικός οίκος Κέδρος που είχε και τις δύο συγγραφείς ήταν ο αγαπημένος μου.
Γνώρισα κάποτε την Άλκη Ζέη, στο βιβλιοπωλείο Πυξίδα, όταν είχα την τιμή (ως συγγραφέας παιδικών βιβλίων, της νεότερης γενιάς) να την προλογίσω και να κουβεντιάσω μαζί της σε μια παρουσίαση. Μια φίλη μου έστειλε και μια φωτογραφία από τότε…
Σ’ αυτήν την εκδήλωση είχε δώσει την καλύτερη συμβουλή σε όσους θέλουν να γίνουν συγγραφείς:
«Για να γίνει κάποιος συγγραφέας χρειάζονται τρία πράγματα: Διάβασμα, διάβασμα και διάβασμα.»
Είναι ωραίο να συναντάς μια αγαπημένη σου συγγραφέα (επηρέασε με διάφορους τρόπους τα παιδικά βιβλία που έχω γράψει), όμως ακόμα πιο ωραίο είναι να τη διαβάζεις.
Να 5 απ’ τα βιβλία της που αξίζει να διαβάσει κάθε παιδί (μικρό ή μεγάλο)
Το καπλάνι της βιτρίνας (1963)
ΕΥ-ΠΟ; ΛΥ-ΠΟ; είναι η συνθηματική ερώτηση που ανταλλάσσουν μεταξύ τους η Μέλια και η Μυρτώ λίγο πριν κοιμηθούν. Δυο μικρές αδερφές που ζουν το 1936 σ’ ένα νησί του Αιγαίου, ακούνε τον παππού τους να τούς διηγιέται, αντί για παραμύθια, μύθους και θρύλους για τους αρχαίους Έλληνες. Ο ξάδελφός τους ο Νίκος, φοιτητής από την Αθήνα, τις μαγεύει με την ιστορία ενός τίγρη –το καπλάνι, όπως το λένε στο νησί- που βρίσκεται βαλσαμωμένο μέσα σε μια βιτρίνα στη μεγάλη σάλα του σπιτιού τους. Λίγο λίγο μπλέκονται στο παιχνίδι του καπλανιού της βιτρίνας μικροί μεγάλοι ύστερα από κάτι που συνέβηκε μια ζεστή μέρα του καλοκαιριού, στις αρχές του Αυγούστου.
Ο μεγάλος περίπατος του Πέτρου (1971)
27 Οκτωβρίου 1940: θα τη θυμάται αυτή τη μέρα ο Πέτρος που πέθανε το τριζόνι του. Θα τη θυμάται γιατί την επομένη ακούει τη φωνή της μητέρας του να του λέει: «Σήκω…, έγινε πόλεμος. Δεν ακούς τις σειρήνες;»
Όταν ο πόλεμος έφτασε στο κατώφλι της Ελλάδας, ο Πέτρος ήταν εννιά χρονών, είχε μια χελώνα για κατοικίδιο, αγαπούσε με πάθος τις αμερικάνικες ταινίες και γνώριζε τον πόλεμο μόνο μέσα από τα βιβλία του. Τώρα όμως τον βιώνει κάθε μέρα, μαζί με τους γονείς του, τον παππού του και τη μεγαλύτερη αδελφή του, την Αντιγόνη, αρχίζοντας έναν μεγάλο περίπατο, μια βόλτα στην Αθήνα της Κατοχής, στα δύσκολα εκείνα χρόνια της πείνας, των συσσιτίων, του φόβου, των διωγμών, με την ελπίδα να σιγοκαίει κάπου στο βάθος.
Με οδηγό τους αγαπημένους του ήρωες από την ελληνική ιστορία και την εφηβεία προ των πυλών ο Πέτρος, με την αδελφή του και τους φίλους τους, δε διστάζει να πάρει μέρος στην Αντίσταση, σαμποτάροντας γερμανικά οχήματα, γράφοντας συνθήματα «ΠΕΙΝΑΜΕ! ΔΩΣΤΕ ΜΑΣ ΝΑ ΦΑΜΕ» στους τοίχους και έχοντας πάντα για σύνθημα ένα τραγούδι που φλογίζει τις καρδιές τους: Πάντα μπροστά μας, για μια καινούρια ζωή…
Αρβυλάκια και γόβες (1975)
Αρβυλάκια, λουστρινένιες γόβες, καλοκαιρινά πέδιλα, μια παρέα φοιτητών και συνάμα παπουτσιών, μας σεργιανίζουν στα σκληρά χρόνια της Κατοχής και της Αντίστασης. Και τότε ένας δυνατός έρωτας ξεσπάει. Είκοσι χρόνια μετά τόσο έντονες κοινές εμπειρίες είναι σχεδόν ακατόρθωτο να τις σβήσει ο χρόνος.
Αντρόγυνα οδηγούνται στον χωρισμό και ο καθένας ξεκινά μια καινούργια ζωή, πολιτικοί πρόσφυγες, και ένα αγόρι που ονειρεύεται να γίνει ακροβάτης και είναι αποφασισμένο να δει την παράσταση του τσίρκου που έχει επισκεφτεί την πόλη του, έστω κι αν χρειαστεί να θυσιάσει τη γάτα του στα λιοντάρια, είναι οι πρωταγωνιστές σε αυτές τις βαθιά ανθρώπινες και συγκινητικές ιστορίες όπου κυριαρχούν η ξενιτιά, η νοσταλγία της πατρίδας και η λαχτάρα για επιστροφή.
Ο Ψεύτης Παππούς (2007)
Ένας αλλιώτικος παππούς κι ένας δεκάχρονος εγγονός, ο Αντώνης. Ο παππούς, συνταξιούχος ηθοποιός, γύρω στα ογδόντα, πληθωρικός σε συναισθήματα, γνώσεις κι εμπειρίες και με ιδιαίτερες συνήθειες, εξάπτει τη φαντασία του Αντώνη με τις ιστορίες που του αφηγείται από τη ζωή του. Όλα αυτά του Αντώνη του φαίνονται τόσο υπερβολικά και απίστευτα που αναρωτιέται: αλήθεια, ψέματα;
Μια τρυφερή σχέση παππού και εγγονού, όπου μέσα από τα γεγονότα αναδεικνύεται η προσπάθεια του αγοριού να κατανοήσει τον παππού και να τον κάνει να νιώθει περήφανος για κείνον.
Στο μυθιστόρημα αυτό κυριαρχεί η σχέση ενηλίκων-ανηλίκων και πιο συγκεκριμένα παππού και εγγονού. Ο ανατρεπτικός παππούς ξαφνιάζει το μικρό εγγονό. Η περιπετειώδης ζωή του, που δίνει αφορμή στη συγγραφέα να αναφερθεί φευγαλέα και σε ιστορικά γεγονότα (απελευθέρωση, επτάχρονη δικτατορία, Μάης του ’68), φαντάζει πλασματική. Ο μικρός Αντώνης ξαφνιάζεται, όχι δυσάρεστα, από τα απίθανα περιστατικά της ζωής του παππού, που δεν μπορεί να τα πιστέψει για αληθινά. Μέσα από την τρυφερή τους σχέση ο μικρός ήρωας του βιβλίου ωριμάζει και ευαισθητοποιείται σε θέματα δύσκολα για την ηλικία του, όπως ο έρωτας, ο ρατσισμός, η τέχνη.
Ένα παιδί από το πουθενά (2019)
Η Άλκη Ζέη γράφει με τη φωνή ενός παιδιού και αφηγείται την περιπέτεια του να μεγαλώνεις σήμερα. Μπορεί η λύση που αναζητά ο μικρός της ήρωας να κρύβεται από απλούστερα πράγματα; Μπορεί ο κόσμος να εξημερωθεί;
Με λένε Ίκαρο Λαμπρίδη και μένω στο Παγκράτι στην οδό Δικαιάρχου με την οικογένειά μου. Η οικογένειά μου είναι η θεία μου, η Ελένη-Ιοκάστη Καποδίστρια, το Αγόρι κι εγώ. Είμαι δέκα χρονών. Την ιστορία της οικογένειάς μου τη μαθαίνω κάθε Πέμπτη, όταν έρχονται οι φίλες της Ελένης-Ιοκάστης να παίξουν μπιρίμπα. Κάθονται στο καθιστικό γύρω από ένα στρογγυλό τραπέζι και παίζουν μιλώντας ασταμάτητα. Ακούω τη θεία μου να λέει στις φίλες της: «Από πού βρέθηκαν αυτά τα ξανθά μαλλιά; Κανείς στο σόι μας δεν είχε. Θαρρείς κι αυτό το παιδί ήρθε από το πουθενά». Ώρες ώρες το πιστεύω κι εγώ πως ήρθα από το πουθενά.