Βάνα Κράβαρη
Δεν υπάρχει πιο εκνευριστικό πράγμα από τα να έχεις δεχτεί σοκαρισμένος και κάπως παθητικός μια προσβολή και η τέλεια απάντηση σε αυτή να σου έρχεται δυο ώρες μετά. ΟΚ, δεν μπορούμε να είμαστε προετοιμασμένοι για κάθε αγενή τύπο που δεν έχει κατακτήσει την υποτιμημένη -από ό,τι φαίνεται- τέχνη του να σκεφτεί πριν μιλήσει.
Ψυχοθεραπευτές και ειδικοί σε θέματα επικοινωνίας μοιράστηκαν με το TIME μερικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί κανείς να απαντήσει σε μια προσβολή, χωρίς να φαίνεται θιγμένος ή βαθιά προσβεβλημένος. Κοινό στοιχείο όλων: η περιέργεια. Ξέρεις, αυτή η αγνή απορία του “πώς γίνεται να το είπες αυτό; Έπεσε το iq σου;”. Κάπως έτσι.
Δες τους παρακάτω, φτιάξε την εργαλειοθήκη σου:
«Ευχαριστώ, αλλά δεν δέχομαι ανεπιθύμητα σχόλια»
Η Ajita Robinson είναι πεπεισμένη πως δεν έχεις καμία όρεξη να ακούσεις τα ανεπιθύμητα σχόλια ενός συγγενή για το μέγεθος του παντελονιού σου, τις αναπαραγωγικές σου επιλογές ή την ερωτική σου ζωή. Δίκαιο. Βέβαια, αυτό δεν σημαίνει πως δεν τις εκφράσει ούτως ή άλλως. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η θεραπεύτρια προτείνει ως απάντηση το εξής: «ευχαριστώ, αλλά δεν δέχομαι ανεπιθύμητα σχόλια». Το λες πιο ευγενικό από το «ΟΚ, αλλά πότε σε ρώτησα» που έχουμε απαντήσει όλοι κατά καιρούς σε passive aggressive διάθεση.
«Οι άνθρωποι εκπλήσσονται όταν ακούνε κάποιον να αντιδρά», λέει στο TIME. «Τους θυμίζει ότι ακόμα κι αν μπορεί να έχουν καλές προθέσεις, [τα σχόλια] εξακολουθούν να είναι ανεπιθύμητα». Επιπλέον προσθέτει πως απαντώντας έτσι δεν δείχνεις έλλειψη σεβασμού. Όχι. απλώς υπερασπίζεσαι τον εαυτό σου.
«Είσαι καλά;»
Αυτές οι τρεις λέξεις έχουν μεγάλη σημασία, σύμφωνα με τη Melanie Williams, ψυχοθεραπεύτρια στη Βαλτιμόρη. «Υπάρχουν τόσα πολλά που χωράνε σε αυτή τη σύντομη απάντηση», λέει. Και φαντάσου έναν συνάδελφο να κάνει ένα σεξιστικό σχόλιο. Και φαντάσου να τον ρωτάς με ειλικρινή απορία: «είσαι καλά;». Λογικά θα σε κοιτάξει περίεργα και θα απαντήσει καταφατικά. Τότε μπορείς να του πεις: «ΟΚ, απλώς τσεκάρω, γιατί αυτό ήταν εντελώς ανάρμοστο».
«Μπορείς να επαναλάβεις; Δεν νομίζω ότι άκουσα σωστά»
Αυτή είναι η ιδανική ατάκα για κάτι περιπτώσεις που κάποιος πιστεύει πως θα μουρμουρίσει κάτι ανάρμοστο στον διπλανό του και απλώς θα περάσει έτσι. «Πολλές φορές όταν οι άνθρωποι λένε κάτι αγενές, είναι πραγματικά παρορμητικό και δεν σκέφτονται αν είναι το πιο σοφό πράγμα που μπορούν να πουν σε αυτή την κατάσταση», λέει η Amanda Stemen, θεραπεύτρια με έδρα το Λος Άντζελες, που διδάσκει δεξιότητες επικοινωνίας. Ζητώντας τους να επαναλάβουν -ακόμα και αν άκουσες μια χαρά- τους δίνεις την ευκαιρία να ξανασκεφτούν και να επαναδιατυπώσουν αυτό που είπαν. «Συχνά, θα συνειδητοποιήσουν ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι γύρω τους και δεν θέλουν να το πουν πιο δυνατά, γιατί θα ντραπούν. Αυτό αποκλιμακώνει την κατάσταση».
«Αυτό είναι πολύ άγριο για να το λες έτσι δυνατά»
Ακούς κάτι μισαλλόδοξο; Ρατσιστικό; Γεμάτο προκαταλήψεις; Απάντα σοκαρισμένος, «τι τρελό πράγμα να το λες δυνατά. Ουάου». Προφανώς ο άλλος δεν είδε αυτή την αντίδραση να έρχεται, ξαφνιάζεται και εν τέλει αμφισβητεί τη χοντράδα που μόλις είπε. Ουσιαστικά, του κάνεις και καλό.
«Ποια ήταν η πρόθεσή σου με αυτό το σχόλιο;»
Η ψυχοθεραπεύτρια Jessica Good θεωρεί αυτή την απάντηση τόσο αποτελεσματική όσο και θεραπευτική. Προτείνει να χρησιμοποιείται σε ανθρώπους που προσβάλλουν ένα άλλο άτομο. Στις καλές περιπτώσεις, σχολιάζοντας «ποια ήταν η πρόθεσή σου με αυτό το σχόλιο», ο άλλος θα σκεφτεί στα αλήθεια τη εκστόμισε μόλις, και κυρίως γιατί. Η θεραπεύτρια συνιστά η ερώτηση αυτή να γίνεται με ήρεμη φωνή και τόνο που να υποδηλώνει αγνή περιέργεια, πάντα με οπτική επαφή.
«Ξέρω ότι πιθανότατα απειλήστε από μια μορφωμένη γυναίκα, αλλά…»
Η Kaytee Gillis, ψυχοθεραπεύτρια, χρησιμοποίησε αυτή την ανταπάντηση κατά τη διάρκεια μιας γιορτινής συγκέντρωσης, όταν ένας άνδρας συγγενής προσπάθησε να της εξηγήσει μια συγκεκριμένη διάγνωση ψυχικής υγείας, παρά το γεγονός ότι εκείνη είχε πολύ περισσότερες γνώσεις από εκείνον. Να την πούμε «αντίδοτο» στο mansplaining; Να την πούμε. Το κομμάτι «μορφωμένη» είναι μπαλαντέρ. Μπορείς να το αντικαταστήσεις με οτιδήποτε βολεύει το επιχείρημα και την εκάστοτε συζήτηση.
«Αναρωτιέμαι πώς γίνεται να νιώθεις την άνεση να μου το πεις αυτό»
Αν κάποιος κάνει ένα ανάρμοστο σχόλιο για μια ομάδα ανθρώπων -ίσως είναι ρατσιστικό, ομοφοβικό, μισογυνιστικό- χρησιμοποίησε αυτή τη φράση για να του απαντήσεις, συμβουλεύει η Kristen Suleman.
Καθιστά σαφές ότι δεν συμμετέχεις στη συζήτηση με τον τρόπο που περίμενε”, λέει η ίδια. “Είναι αποτελεσματική επειδή είναι άμεση, με σεβασμό και αντικειμενική”. Πιθανότατα νιώθεις ούτως ή άλλως αγνή περιέργεια για το γιατί ο συνομιλητής σου έκανε μια τόσο αδαή δήλωση- εδώ είναι μια ευκαιρία να ερευνήσεις το γιατί και να ενθαρρύνεις τον αναστοχασμό και την κριτική σκέψη. Προσπάθησε να μιλάς με ήρεμο τόνο φωνής, που να υποδηλώνει περιέργεια, προτείνει ο Suleman.
«Θα έπρεπε να κυκλοφορείς με προειδοποιητική ετικέτα»
Ένα οικογενειακό μέλος κάνει συνεχώς πολιτική συζήτηση, ανάβοντας τα αίματα, όχι με την καλύτερη των εννοιών; Κάποιος πιστεύει πως η ομοφοβία «περνάει» αν εκφράζεται με χιούμορ; Το αποτέλεσμα είναι άβολο και επίσης κάποιος πρέπει να ενημερώσει αυτούς τους τύπους πως τα σχόλιά τους είναι ανάρμοστα. Αν πρόκειται να είσαι εσύ αυτός ο κάποιος, ορίστε η ατάκα σου: «θα έπρεπε να κυκλοφορείς με προειδοποιητική ετικέτα». Και passive aggressive δεν γίνεσαι και δεν προσβάλλεις. Βασικά ο άλλος θα γελάσει και θα κάνει μια αυτοκριτική ταυτόχρονα.
«Δεν το πιάνω. Μπορείς να μου εξηγήσεις το αστείο;»
Ένα αστείο μπορεί και να ενοχλήσει. Αν θες να κάνεις κάτι παραπάνω από σαφή τον λόγο για τον οποίο το αστείο δεν ήταν και τόσο αστείο, κάνε απλώς μια ερώτηση: «Δεν το έπιασα. Μπορείς να μου το εξηγήσεις;». Αυτός που το έκανε θα το σκεφτεί δυο φορές την επόμενη φορά. Plus, θα παίζαμε και ένα στοίχημα πως η «εξήγηση» θα ξεκινά με μια απολογία.
Ο στόχος προφανώς δεν είναι να ταπεινώσεις το άλλο άτομο ή να φανείς ο πιο σωστός τύπος στο δωμάτιο. Αυτό το λέμε για να συντονίσεις το ύφος σου αναλόγως. Δεν θα έχει πλάκα να χάσεις το δίκιο σου.
Μην υποτιμάμε τη σιωπή, παιδιά
Αυτό το κλισέ, που θέλει τη σιωπή να μιλάει περισσότερο από τις λέξεις, είναι κλισέ για κάποιο λόγο: ισχύει. Δεν είναι ανάγκη να απαντάμε σε όλα. Σε κάθε ηλιθιότητα ή χοντράδα που ακούμε. Η μη απάντηση, συχνά είναι η πιο πιο απάντηση από όλες. Γίνεται λίγο πιο spicy, αν οι μύες του προσώπου σου μπορούν να κάνουν αυτή τη μικρή, θαυματουργή «άσκηση»: να σηκώσουν το φρύδι. Ανεκτίμητο!
________
Με πληροφορίες από TIME
πέρα απο το “συγγνώμη. δεν άκουσα” που είναι καλό, ο μονος καλός τρόπος είανι ο εξής: δεν απαντάς τίποτα και σκέφτεσαι: πώς επιλέγω να απαν΄τησω; ναι φέρεται άσχημα αλλά το πως θα επιλέξω να το πάρω είανι δική μου ευθύνη. Τι με αφορά αυτό που λέει; Τι δηλώνει αυτό για εκείνον που το λέει και τι δηλώνει για εμένα το ότι με ενοχλεί; Δεν θα μπορώ ποτε να ελέχγω το τι θα λέει ο καθένας. Μπορώ να ελέγξω μόνο τη δική μου αντίδραση. Και επιλέγω να το αγνοήσω.