Άρης Δημοκίδης
Καλή ακρόαση!
Η σκληρή αλήθεια για την Λιλιπούπολη (updated)
Ένα ηχητικό ντοκιμαντέρ του Άρη Δημοκίδη για τη θρυλική ραδιοφωνική σειρά και την περιπετειώδη ιστορία της, μέσα απ’ τα μάτια των συντελεστών της
Και στα Apple Podcasts, εδώ.
***
ΕΓΓΡΑΦΕΙΤΕ ΣΤΑ ΜΙΚΡΟΠΡΑΓΜΑΤΑ για να μη χάνετε τα νέα επεισόδια:
**Ακολουθήστε το podcast «Μικροπράγματα» στην Αpple, ή το Spotify
«Εδώ Λιλιπούπολη» μας λέει στο σημερινό ηχητικό του ντοκιμαντέρ ο Άρης Δημοκίδης και μας μεταφέρει σε στον μαγικό κόσμο της ραδιοφωνικής σειράς, που ενώ κράτησε μόνο τρία χρόνια, υπάρχει ακόμη στη βιωματική μνήμη της χώρας, παρά τις τέσσερις και πλέον δεκαετίες που έχουν περάσει από το τελευταίο της επεισόδιο. Είναι σημείο αναφοράς που δεν ξεπεράστηκε και ο τίτλος της είναι γνωστός ακόμη και σε όσους δεν γνωρίζουν σε τι αναφέρεται.
Η «Λιλιπούπολη», όπως έμεινε στην ιστορία, ήταν παιδική ραδιοφωνική σειρά που ξεκίνησε τον Δεκέμβριο του 1977 και κράτησε μέχρι τον Μάιο του 1980. Ακουγόταν στο Τρίτο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, τη χρυσή εποχή του Μάνου Χατζιδάκι. Το «παιδική», βέβαια, είναι μια τυπική κατάταξη, μια και δεν την άκουγαν μόνο παιδιά, αλλά και μεγάλοι, και θεωρείται θρυλική για την πρωτοτυπία, την ποιότητα και τη διαχρονική επίδρασή της στη σύνθεση παιδικών τραγουδιών. Ο τίτλος προέρχεται από τα «Ταξίδια του Γκιούλιβερ», το μυθιστόρημα του Ιρλανδού Τζόναθαν Σουίφτ, όπου απαντούν οι Λιλιπούτιοι, μικρόσωμοι κάτοικοι του νησιού Λίλιπουτ.
Το ξεκίνημα έγινε το 1975, όταν ο Μάνος Χατζιδάκις ανέλαβε τη διεύθυνση του Τρίτου Προγράμματος και ανέθεσε στη Ρεγγίνα Καπετανάκη τη δημιουργία μιας παιδικής εκπομπής. Εκείνη συνεργάστηκε με την παιδοψυχολόγο Ελένη Βλάχου, και ο Χατζιδάκις ενθουσιάστηκε με την ιδέα που του παρουσίασαν. Η εκπομπή ήταν καθημερινή και είχε πρωτότυπα τραγούδια με ευφάνταστους στίχους. Στιχουργός ήταν η Μαριανίνα Κριεζή και μουσικές έγραφαν οι νέοι τότε Δημήτρης Μαραγκόπουλος, Λένα Πλάτωνος, Νίκος Κυπουργός και Νίκος Χριστοδούλου. Τα τραγούδησαν οι Σπύρος Σακκάς, Σαβίνα Γιαννάτου, Αντώνης Κοντογεωργίου, Μαριέλλη Σφακιανάκη, Νένα Βενετσάνου, η Λένα Πλάτωνος και κάποιοι ηθοποιοί: Βασίλης Μπουγιουκλάκης (Χαρχούδας), Άννα Παναγιωτοπούλου (Χιονάτη), Σταμάτης Φασουλής (Μπιξ-Μπιξ), Μηνάς Χατζησάββας και Λευτέρης Βογιατζής (πρίγκιπας), Σαπφώ Νοταρά (μάγισσα Μπρουνχίλντα), Αλέκα Παΐζη (μητέρα του πρίγκιπα της Χιονάτης), Μίρκα Παπακωνσταντίνου (Μπομπίλα), Ράνια Οικονομίδου (Πιπινέζα), Πέπη Οικονομοπούλου και Λυδία Κονιόρδου (Όφη-Σόφη), Θόδωρος Μπογιατζής (Δυστροπόπιγκας), Νίκος Τσιλούνης (δημοσιογράφος Μπρίνης, δρ Δρακατώρ), Σταύρος Μερμήγκης, Λάμπρος Τσάγκας (παπαγάλος της Πιπινέζας, Γλυκόσαυρος) και Μίμης Χρυσομάλλης (ποιητής Κουκουτούζ).
Στην έναρξή της χαρακτηρίστηκε αποτυχία. Το κοινό του Τρίτου την έκρινε αρνητικά και η ακροαματικότητα ήταν χαμηλή. Όμως ο Χατζιδάκις επέμεινε, στηρίζοντάς την οικονομικά και ουσιαστικά. Το καλοκαίρι του 1978 στη συγγραφική ομάδα της σειράς προστέθηκε η Άννα Παναγιωτοπούλου· αμέσως ανέβηκε η ακροαματικότητα και το κοινό διευρύνθηκε, φτάνοντας σε μεγαλύτερες ηλικίες. Ταυτόχρονα, απέκτησε χαρακτηριστικά πολιτικού σχολιασμού. Η Μαριανίνα Κριεζή είπε σε συνέντευξή της στον Ευθύνη Φιλίππου: «Kι ύστερα ήρθε η “Λιλιπούπολη”. Τελείως ερασιτεχνικά και απρόσμενα. Για έναν χρόνο δουλεύαμε ασταμάτητα και τζάμπα. Μετά αρχίσαμε να πληρωνόμαστε, κι έτσι είχαμε λεφτά για ένα τσιγάρο στα τέσσερα. Παράλληλα, κάναμε και όλη τη λάντζα του Τρίτου. Το κρατάγαμε όλο μόνοι μας. Και κάναμε ό,τι θέλαμε, παίζαμε ό,τι θέλαμε, μας δώσανε δική μας ορχήστρα. Ξέρεις, το μόνο πράγμα που δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει στον Χατζιδάκι είναι τα παράθυρα που άνοιγε σε νέους ανθρώπους. Ήταν ταμένος σ’ αυτό το πράγμα». (LiFO, 2011)
Η «Λιλιπούπολη» μπορεί να πολεμήθηκε γιατί κάποιοι τη θεώρησαν αιρετική σύμφωνα με τα συντηρητικά κριτήριά τους ή ίσως επειδή έκανε κριτική χωρίς διακρίσεις σε πρόσωπα και θεσμούς, αλλά οι κάτοικοι και τα τραγούδια της αγαπήθηκαν τόσο πολύ από μικρούς και μεγάλους που όλα αυτά έσβησαν. Τα τραγούδια της ακούγονται ακόμη, διαγράφοντας τη δική τους ανεξάρτητη πορεία στη μουσική ιστορία της Ελλάδας.
Στο βιβλίο «Στον καιρό της Λιλιπούπολης» του Γιώργου Αλλαμανή διαβάζουμε για ένα από τα πιο γνωστά τραγούδια: «Το “Ρόζα Ροζαλία” είναι ίσως η κορυφαία τραγουδιστική στιγμή της “Λιλιπούπολης” (…) Η υπόθεση: Ξημερώνει στη Λιλιπούπολη. Μαζί με τις αποχρώσεις της ροζ ανατολής απλώνεται στους αιθέρες μια εξαίσια μελωδία. Ο Δόκτωρ Δρακατώρ (τον υποδυόταν ο ηθοποιός Νίκος Τσιλούνης) καταλαβαίνει ότι προέρχεται από τη ροζ λατέρνα των αρχαίων Λιλιπούα, φτιαγμένη από τον πολύτιμο λίθο οπάλιο. Είναι θαμμένη στα σύννεφα που σκεπάζουν την αρχαία Παπουαλίλη. Σηκώνει ένα αερόστατο από ροζ ροδοπέταλο. Παρέα με τον Μπιξ Μπιξ (Σταμάτης Φασουλής), τη Χιονάτη (Άννα Παναγιωτοπούλου) και τον Πρίγκιπα (Λευτέρης Βογιατζής) ακολουθούν το παλιό τραγούδι “Ρόζα Ροζαλία”, που η αρχαία λατέρνα το έπαιζε κάθε ξημέρωμα στην Λεωφόρο των Παγωνιών. Εντοπίζουν το ανεκτίμητο κειμήλιο και τo μεταφέρουν συγκινημένοι στη Λιλιπούπολη. Ο σοφός Δόκτωρ αποφασίζει να μη φυλακίσει στο Μουσείο την οπάλινη λατέρνα. Οι τέσσερίς τους θα βγαίνουν βόλτα κάθε χάραμα και θα ξυπνάνε γλυκά τους άλλους Λιλιπουπολίτες, παίζοντας το πιο τριανταφυλλένιο τραγούδι που έγινε ποτέ». (απόσπασμα κεφαλαίου που προδημοσιεύθηκε σε επιμέλεια Χρήστου Παρίδη στη LiFO το 2022).
Συνεργάτις περιεχομένου: Ελένη Καλέση
Μουσική επένδυση: Nalyssa Green / Pan Pan / New*Deal / Teo x3 / Petros Satrazanis / Epidemic Sound / Βασίλης Κωστάκης/Armagos/ METAMAN
*Τα αποσπάσματα απ’ την ΕΡΤ προέρχονται απ’ το Αρχείο της ΕΡΤ, το οποίο ευχαριστούμε θερμά για την άδεια χρήσης