Άρης Δημοκίδης
“Για να διορισθείτε… σύμφωνα με τον υπαλληλικό κώδικα πρέπει να είστε χριστιανή ορθόδοξος”.
Υπουργείο Εθν. Παιδείας & Θρησκευμάτων
Διεύθυνση Προσ/κού Πρωτ/θμιας Εκπ/σης
14/11/1986
Η εικόνα από:
Από το Facebook του εκπαιδευτικού Πέτρου Σαπουντζάκη:
Αυτή η αδιανόητη για δυτικό κράτος απάντηση δεν δόθηκε κάποιες “αρχαίες εποχές”, πριν πολλούς αιώνες ή δεγκζερωγώ, τότε που δεν είχε αναπτυχθεί ο ανώτερος φλοιός του εγκεφάλου μας, τότε που πετούσαν δράκοι και ως ορθόδοξοι κυνηγούσαμε τους Παυλικιανούς και άλλους αιρετικούς να τους κάψουμε. Ούτε έστω αφορούσε το Ανώτερο Παρθεναγωγείο Βόλου του 1911 και τον Δελμούζο. Δόθηκε το 1986, τη χρονιά που η Madonna τραγουδούσε το Papa Don’t Preach, εγώ ήμουν
15χρονος με ακμή και το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας φιλοξενούσε το Holiday on ice.
Να το πω απλά, η φρίκη του βαθέος κράτους και του φασισμού ΔΕΝ είναι κάτι παλιό και ξεχασμένο στην πολιτεία μας. Είναι πολύ πρόσφατη ιστορικά.
Και να που τέσσερις δεκαετίες μετά αυτό το φάντασμα έρχεται ξανά στην επιφάνεια. Τι θα γίνει φέτος με το νέο κατηχητικό μάθημα των θρησκευτικών που εισάγεται; Ποια άτομα και με τι διαπιστευτήρια θα το διδάξουμε αφού εδώ και 35 σχεδόν χρόνια ΔΕΝ θεωρείται προαπαιτούμενο ή δεδομένο ότι οι εκπαιδευτικοί θρησκεύουμε, ότι είμαστε πιστά άτομα και μάλιστα ορθόδοξα; Θα πληρωνόμαστε να διδάσκουμε κατηχητικό και πράγματα που μέσα μας δεν πιστεύουμε; Να κάνουμε μία δουλειά που σε κανένα σύγχρονο σύνταγμα δεν θεωρείται έργο του κράτους; Σε τέτοια κατάντια βρίσκεται η εκκλησία που δεν έχει τα δικά της μέσα; (Ας δείξω ενσυναίσθηση γιατί νοιάζομαι και γι’ αυτήν)
Εγώ ξέρω πως ακόμα και για να διδάξεις ως κατηχητής σε μία περιφερειακή ενορία πρέπει να έχεις διοριστήριο από την τοπική μητρόπολη. Να σε ξέρουν, να εκκλησιάζεσαι, να εξομολογείσαι, να κοινωνάς. Μπιν δερ, νταν δατ…
Στην εκπαίδευση και όχι στις ενορίες; Μήπως κάτι μας διαφεύγει και δεν το έχουμε μάθει ακόμα; Μήπως ανοίγει δρόμος για άλλες αποφάσεις παποκαισαρισμού; Θα μας καλεί ο οικείος μητροπολίτης να μας πιστοποιεί;
Το διάταγμα που απαγόρευε τον διορισμό στην δημόσια εκπαίδευση ατόμων που δεν είναι χριστιανές/οί ορθόδοξοι ίσχυε μέχρι που τόλμησε να το καταργήσει ο Τρίτσης το 1987. Με πολύ μεγάλο κόστος και σε πολύ επαναστατική περίοδο. Μέχρι τότε, ΟΛΕΣ και ΟΛΟΙ οι εκπαιδευτικοί στο Ελληνικό Δημόσιο έπρεπε να είναι ορθόδοξοι. Παράλληλα αυτη η διάκριση είχε οδηγήσει αναγκαστικά (λόγω της συνταγματικής αρχής της ισότητας) στην απόφαση να έχουν την δυνατότητα οι οικείες θρησκευτικές κοινότητες να προτείνουν δικά τους πρόσωπα για την διδασκαλία του οικείου δόγματος σε ετερόδοξους/ες ή αλλόθρησκους/ες μαθητές/τριες –ιδίως του καθολικού δόγματος ή της εβραϊκής θρησκείας ή της μουσουλμανικής μειονότητας της Δυτικής Θράκης. Αυτά ισχύουν ακόμα και σήμερα σε κοινότητες με μεγάλο αριθμό ετερόδοξων/αλλόθρησκων.
Όλα όμως αυτά τα χρόνια και μέχρι σήμερα, ο σταδιακός αποχρωματισμός του μαθήματος των θρησκευτικών από ένα μάθημα δεισιδαιμονίας με αποκλειστικά ορθόδοξο προσανατολισμό σε ένα μάθημα με περιεχόμενο όλο και περισσότερο θρησκειολογικό, ιστορικό, κοινωνιολογικό και λαογραφικό, απάλυνε τις θρησκευτικές εντάσεις. Άλλωστε κάθε χρόνο αυξάνεται ο αριθμός των παιδιών σε κάθε τάξη που είτε δεν ενδιαφέρονται για κάποια θρησκεία, είτε δεν ακολουθούν την κυρίαρχη ορθόδοξη και τις περισσότερες φορές οι ώρες του μαθήματος είναι μία καλή ευκαιρία τύπου ευέλικτη ζώνη.
Προσωπικά ως εκπαιδευτικός μέχρι και την προηγούμενη σχολική χρονιά ζητούσα από τους γονείς να μην διαλύουμε την τάξη μας με απαλλαγές και τους διαβεβαίωνα ότι η διδασκαλία του μαθήματος θα έχει τον σωστό χαρακτήρα, γιατί από τη μία είναι σημαντικό στο σχολείο τα παιδιά να μαθαίνουν για την παράδοση του τόπου, τις εορτές, την ιστορία, αλλά από την άλλη δεν έχει κανένα νόημα να διδάσκονται μυθολογίες ως Απόλυτες Αλήθειες. Αυτό δεν είναι δουλειά του σχολείου. Και πάντα είχα τους γονείς μαζί μου σε αυτή την κατεύθυνση. Γιατί οι γονείς είναι λογικά όντα, αγαπούν τα παιδάκια τους και δεν θέλουν τον σεπαρατισμό ή τον φανατισμό. Θέλουν την ένταξη των παιδιών τους σε κοινωνίες πλουραλιστικές και ανοιχτές.
Είχα μάλιστα την εξαιρετική εμπειρία όλα αυτά τα χρόνια να ζήσω πόσο σημαντική είναι για την αντίληψη των παιδιών η διδασκαλία ενός μαθήματος των θρησκειών (δεν είναι μόνο οι “ξένες”, είναι και οι δικές μας οι προηγούμενες) πάνω σε σωστή ιστορική και θρησκειολογική βάση. Χωρίς αυτήν θεωρώ ότι δεν μπορούμε σήμερα να διαμορφώσουμε σωστούς πολίτες, ειδικά αν η έλλειψή της συμπληρώνεται από την κατήχηση σε συγκεκριμένο δόγμα.
Τώρα τι θα γίνεται;
Πώς θα διδάξουμε ένα αντικείμενο όταν δεν θα μπορούμε να απαντήσουμε στην απλή ερώτηση μιας μαθήτριας: “Εσείς κυρία/κύριε τα πιστεύετε αυτά;”
Δυστυχώς μετά την πρόσφατη απόφαση του ΣτΕ το 2019 (υπ’ αριθμ. 1749/2019 ολομ. ΣτΕ) ερμηνεύτηκε για πρώτη φορά ότι το μάθημα των θρησκευτικών αφορά ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ τους μαθητές οι οποίοι ασπάζονται το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα και πρέπει να έχει ομολογιακό (κατηχητικό) χαρακτήρα. Αδιανόητο, αλλά συνέβη.
Με βάση αυτή την απόφαση άλλαξαν από φέτος (2020-21) τα βιβλία θρησκευτικών και προετοιμάζεται η αλλαγή των αναλυτικών προγραμμάτων, και τα δύο προς την κατεύθυνση της ορθόδοξης ομολογιακής κατήχησης, απομακρυνόμενα από την επιστημονική ιστορική/θρησκειολογική κατεύθυνση.
Οπότε μέχρι τη στιγμή που μιλάμε:
– νέα βιβλία τσεκ,
– νέα αναλυτικά προγράμματα οσονούπω τσεκ,
– εκπαιδευτικοί…;
Με εμάς τι θα γίνει; Ποιος θα κάνει την βρόμικη δουλειά, την κατήχηση; Εγώ ο άθεος; Αυτή η αδιάφορη περί τα θρησκευτικά; Εκείνος ο ανεξομολόγητος και ακοινώνητος; Είναι επιλογή μας; Μας υποχρεώνουν; Μήπως μας βάλουν να εξομολογηθούμε τις πεποιθήσεις μας και μας το απαγορεύσουν. Μήπως εισάγουν πιστοποιημένα πιστά άτομα, όπως θα ήταν το δογματικά σωστό; Μήπως, όπως συνήθως γίνεται στο κράτος της φαιδράς πορτοκαλέας, κυριαρχήσει το “Τι θες και ασχολείσαι, μη δίνεις σημασία” και κάνουμε ένα γερό καμ μπακ στο “ό,τι να ‘ναι”;
Τι απ’ όλα;
Η επίμαχη απόφαση του ΣτΕ δεν ήταν επιθυμητή ΟΥΤΕ από την Πολιτεία, ΟΥΤΕ όμως και από την εκκλησία, γιατί και οι δύο κατανοούν ότι πέρα από τα πολλά προβλήματα εφαρμογής, θα έχει ολέθριες επιπτώσεις σε βάθος χρόνου. Δεν αναλύω τώρα, αφορά τα αποτελέσματα του σεπαρατισμού και του θρησκευτικού ραντικαλισμού σε μία κοινωνία και τις αρνητικές επιπτώσεις που έχει αυτός στην κοινωνικοποίηση και τον σχηματισμό ταυτοτήτων μεταξύ των διαφορετικών ομάδων. Συγκρούσεις στην βάση δεν θέλουν, νέα “ευαγγελικά” ή “αθεϊκά” τύπου αρχών 1900. Αλλά το ΣτΕ επέλεξε δρόμο Ερντογάν και όχι σύγχρονου κράτους…
Η απόφαση αυτή λοιπόν ΔΕΝ ήταν πολιτική. Πάρθηκε μετά από προσφυγή και μαγείρεμα ακραίων παραεκκλησιαστικών και στηρίχθηκε πάνω στις γνωστές συνταγματικές κακοδαιμονίες μας καθώς και σε κακά προηγούμενα. Οπότε αντί να διορθωθούν τα στρεβλά, στράβωσε και ό,τι πήγαινε να φτιάξει προς την σωστή πολιτειακά κατεύθυνση. Για μία φορά ακόμα η πολιτεία είναι αιχμάλωτη μίας ακραίας μειοψηφίας που διατηρεί τον τρόπο να επηρεάζει…
Δυστυχώς δεν είναι αστεία ούτε αδιάφορα όλα αυτά, ούτε θα ξεφουσκώσουν μόνα τους. Αν δεν αντιστρέψουμε σύντομα αυτή την πορεία, όλα αυτά θα μας απασχολούν για χρόνια, με όλο και αυξανόμενη ένταση. Όπως απασχολούν άλλες κοινωνίες που επέτρεψαν στον θρησκευτικό σεπαρατισμό να βάλει πόδι στην εκπαίδευση.