Βάνα Κράβαρη
Υπάρχει ένα ρεπορτάζ στο οποίο μάλλον αξίζει να ανατρέχουμε κάθε φορά που εκ του ασφαλούς θέλουμε να πιστεύουμε πως αυτή η κοινωνία δεν έχει δείξει σημάδια προόδου. Πρόκειται για ένα συχνό παράπονο που γράφεται και λέγεται συχνά στο άκουσμα ειδήσεων με βασικό πυρήνα την έμφυλη ανισότητα και την πατριαρχία που καλά κρατεί. Δεν αναιρεί το ένα το άλλο. Αλλά αλήθεια, Millennials και Gen Z, έχετε ιδέα πόσα από τα σημερινά αυτονόητα και κεκτημένα στα όχι δα και τόσο μακρινά ‘80s ακούγονταν ακραία;
Βρήκαμε στο Twitter ένα βίντεο (ορισμό του ρετρό) στο οποίο ένας συμπαθέστατος -κατά τα άλλα- κύριος από το εντελώς ελληνικό 1980 απαντούσε σε μικρόφωνα και κάμερες σε μια πολύ απλή ερώτηση: «νιώθετε πως έχετε το δικαίωμα να απαγορεύετε στη γυναίκα σας ή στη φίλη σας δικαιώματα που έχετε εσείς;». Και η αλήθεια είναι πως με την άνεση του μουσταρδί του κοστουμιού, με το γιλέκο του και τα όλα του, το ξεκινάει πολύ καλά. Λέει πως προφανώς και όχι. Δεν τον ενοχλεί. Κάθε άλλο. Βέβαια.
— μόγλης (@moglis__) September 17, 2023
«Για ποιο λόγο να τα απαγορεύω; Δεν είναι άνθρωπος αυτή; Οπωσδήποτε όχι. Με καμία δύναμη», τονίζει αρχικά για να χαρίσει έναν σχεδόν μονόλεπτο ορισμό του “that escalated quickly”.
“Μητέρες, δούλες, σκλάβες μας”
«Η γυναίκα πλέον, με τον καινούργιο νόμο, κρατά το επώνυμό της. Σας ενοχλεί αυτό;», τον ρωτά η δημοσιογράφος. Και απαντάει ο κύριος: «Καθόλου. Κάθε άλλο. Θα ήταν εγωιστικό. Ήμασταν λιγάκι εγωιστές παλιότερα. Νομίζω τώρα ότι ο άνθρωπος όσο μορφώνεται κάπως προσγειώνεται λιγάκι και πρέπει να καταλαβαίνουμε ότι όλοι έχουμε τα ίδια δικαιώματα», αναφέρει. Και συνεχίζει:
«Ανθρώπινα όντα είναι και οι γυναίκες. Έτσι δεν είναι; Μητέρες, δούλες, σκλάβες μας. Κι άμα είσαι και καλός μαζί της δηλαδή τι έγινε; Της δίνεις ένα δικαίωμα να ζει κι αυτή σαν άνθρωπος κατά κάποιο τρόπο. Είναι ωραίο. Πολύ ωραίο. Και ο νόμος βέβαια ήταν κάτι πολύ εύστοχο».
Είναι και αυτή η χρονική απόσταση που δίνει άτυπα το ελεύθερο να γελάσεις με το ξαφνικό χαστούκι λέξεων και φράσεων όπως «δούλες», «σκλάβες», «σαν άνθρωπος» και «κατά κάποιο τρόπο» που εκστομίζονται χωρίς καμία προειδοποίηση. Ωστόσο, τα 50 αυτά δευτερόλεπτα δεν είναι κάποιου είδους δυστοπική σφήνα σε ένα κατά τα άλλα προοδευτικό ρεπορτάζ δρόμου. Και το λέμε με απόλυτη σιγουριά, γιατί το βρήκαμε.
“Έτσι έχουμε μάθει οι Έλληνες”
Το ρεπορτάζ πιθανότατα είναι του 1983, όταν το Άρθρο 15 – Νόμος 1329/1983 θέσπισε πως «με τον γάμο δεν μεταβάλλεται το επώνυμο των συζύγων, ως προς τις έννομες σχέσεις τους. Τα παιδιά παίρνουν το επώνυμο που έχουν αποφασίσει οι γονείς στη ληξιαρχική πράξη γάμου από το επώνυμο του πατέρα, της μητέρας ή και τα δυο, με τον περιορισμό σε ένα ή δυο επώνυμα».
Ρεπόρτερ (γυναίκα) βγήκε στους δρόμους της Αθήνας καταγράφοντας αντιδράσεις και απόψεις για τον νόμο που επιτρέπει στις γυναίκες να διατηρούν το επώνυμό τους, ανοίγοντας αυτομάτως και τη συζήτηση για τα δικαιώματα των γυναικών γενικότερα. Το ζήτημα της γυναικείας εργασίας συζητιέται επίσης, κάνοντας σαφές πως δεν ήταν καθόλου μα καθόλου δεδομένο.
Το ενδιαφέρον είναι πως εκτός από απόψεις από «άνδρες παλιάς κοπής» που αναρωτιούνται ποιος θα προσέχει την άρρωστη γιαγιά αν η γυναίκα τους δουλεύει, ακούγονται και οι γυναίκες δεν πάνε πίσω στην υπονόμευσης της ίδιας τους της ποιότητας ζωής. «Γιατί την παντρεύομαι αυτή τη γυναίκα; Για να φέρει το όνομά μου. Αν δεν έχει το όνομά μου τι να την κάνω;», ακούγεται ένας έξαλλος κύριος στην έναρξη του βίντεο. Σε άλλο σημείο, αναφέρει «τι γυναίκα μου θέλω να την αγαπάω εγώ. Έτσι έχουμε μάθει εμείς οι Έλληνες. Να αγαπάμε. Να την έχουμε δικιά μας τη γυναίκα», υπονοώντας ή βασικά, συνδέοντας ευθέως έννοιες όπως αγάπη, κτητικότητα και επώνυμο με έναν βαθιά ελληνικό, 80s τρόπο. Πότε επιτρέπεται, σύμφωνα με τον κύριο, να δουλεύει μια γυναίκα; Όταν δεν τα καταφέρνει οικονομικά εκείνος. Τελεία. Παύλα. Παράγραφος.
«Τα δικαιώματα που αποκτήσατε από τους νέους νόμους τα εφαρμόζετε στη ζωή σας;», ρωτάει η ρεπόρτερ μια νεαρή γυναίκα, για να πάει την εξής απάντηση: «Είμαι εντελώς απληροφόρητη, συγγνώμη». Άλλη γυναίκα απάντησε κοφτά: «ο άνδρας μου δεν μου το επιτρέπει». Τι δεν της επιτρέπει; Να εφαρμόσει τα νέα της δικαιώματα. Συνέβαινε.
Αφήνουμε το βίντεο παρακάτω, με την πεποίθηση πως λειτουργεί ως ένα από εκείνα τα σπάνια θετικά reality checks:
Εννοείται πως είμαι από αυτούς που πιστεύουν πως η κοινωνία έχει εξελιχθεί και χαίρομαι πολύ γι’ αυτό. Δεν μπορώ όμως να μην θλίβομαι αφάνταστα όταν βλέπω νέους ανθρώπους να έχουν τέτοιες αντιλήψεις. Ισχύει ακόμη ο μεσαίωνας για κάποιους ανθρώπους. Έχω μια συγκρατημένη αισιοδοξία για τη σύγχρονη και μελλοντική κοινωνία που όμως γίνεται κάθε μέρα και πιο εύθραυστη αυτή η αισιοδοξία μου. Δηλαδή αν αρχίσω και ποστάρω θέματα του ειδησεογραφικού δελτίου ή όσα ακούω σε συζητήσεις που γίνονται μπροστά μου ή σε κάποιες που λαμβάνω μέρος κι εγώ τότε φοβάμαι ότι θα αρχίσει να ραγίζει η αισιοδοξία μου. Ωστόσο το ξαναλέω… Διαβάστε περισσότερα »