Γιώργος Τσαγκόζης
Χάζευα κάποια από τα εκατοντάδες περιοδικά Έψιλον που έχω κρατήσει — το ένθετο της Κυριακάτικης Ελευθεροτυπίας (R.I.P.) — και έπεσα σε μια σελίδα που έκανε ακριβώς αυτό που κάνουμε κι εμείς συχνά σήμερα: σύγκρινε τις τιμές σε ορισμένα δημοφιλή προϊόντα σε βάθος 20ετίας. Πόσο κόστιζε, για παράδειγμα, το σουβλάκι όταν ήρθε η αντιπολίτευση και πόσο το 1997, εποχή δηλαδή που αρκετοί μιλλένιαλς και οι παλαιότεροι που την έζησαν, την περιγράφουν κάπως σαν παράδεισο σε σχέση με το τώρα όσον αφορά την οικονομική κατάσταση της χώρας.
Αν μετατρέψουμε εκείνες τις τιμές σε σημερινά ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τον πληθωρισμό των τελευταίων σχεδόν 30 ετών, προκύπτει μια εικόνα που εξηγεί γιατί, παρότι «όλα ακρίβυναν», η αγοραστική δύναμη δεν ακολούθησε τον ίδιο ρυθμό.
Οι τιμές το 1997
-
Εφημερίδα: 200 δρχ.
-
Nescafé (50 γρ.): 433 δρχ.
-
Μίκυ Μάους (περιοδικό): 350 δρχ.
-
Σοκολάτα ΙΟΝ αμυγδάλου (70 γρ.): 220 δρχ.
-
Στυλό Bic: 50 δρχ.
-
Στήλη ΠΡΟ-ΠΟ: 30 δρχ.
-
Κουλούρι: 50 δρχ.
-
Εισιτήριο κινηματογράφου: 1.700 δρχ.
-
Βασικός μισθός (μικτά): 133.962 δρχ.
-
Coca-Cola (μπουκάλι): 96 δρχ.
-
Σουβλάκι: 200 δρχ.
-
Εισιτήριο λεωφορείου: 75 δρχ.
-
1 κιλό ψωμί: 220 δρχ.
-
Μισθός φαντάρου: 980 δρχ.
-
Ασπιρίνη: 170 δρχ.
-
Λίτρο βενζίνης σούπερ: 234,9 δρχ.
-
Κλήση για παράνομη στάθμευση: 15.000 δρχ.
-
Κασέτα ΑΣΣΟΣ: 450 δρχ.
Το 1997, ένα κουλούρι κόστιζε 50 δραχμές. Σε σημερινά λεφτά, με βάση τον πληθωρισμό, αυτή η τιμή αντιστοιχεί περίπου σε 0,30 ευρώ. Σήμερα, μπορεί κανείς να βρει κουλούρι με 0,60 ευρώ. Δηλαδή, περίπου διπλάσια τιμή από αυτή που θα «δικαιολογούσε» ο πληθωρισμός.
Το ίδιο ισχύει και για το καλαμάκι. Το 1997 κόστιζε 200 δραχμές, ποσό που σε σημερινή αξία αντιστοιχεί σε περίπου 1,10–1,20 ευρώ. Σήμερα, η μέση τιμή του είναι γύρω στα 2,50 ευρώ. Όχι υπερβολή, αλλά σταθερή απόκλιση προς τα πάνω.
Στους μισθούς, αντίθετα, η εικόνα είναι σχεδόν στάσιμη. Ο βασικός μισθός του 1997, προσαρμοσμένος στον πληθωρισμό, αντιστοιχεί σήμερα σε περίπου 700–780 ευρώ. Ο σημερινός κατώτατος μισθός, καθαρά, κινείται περίπου στο ίδιο επίπεδο. Δηλαδή, μέσα σε σχεδόν τρεις δεκαετίες, η αγοραστική δύναμη του κατώτατου μισθού δεν βελτιώθηκε.
Η διαφορά είναι ότι το 1997 ο μισθός αυτός κάλυπτε περισσότερες καθημερινές ανάγκες. Το εισιτήριο του κινηματογράφου, σε σημερινή αξία, θα έπρεπε να βρίσκεται γύρω στα 5–6 ευρώ. Σήμερα ξεκινά από τα 8 και φτάνει τα 12. Το εισιτήριο του λεωφορείου, που τότε αντιστοιχούσε σε λιγότερο από μισό ευρώ, σήμερα κοστίζει 1,20 ευρώ.
Ακόμη και εκεί όπου οι τιμές φαίνονται «λογικές», το πρόβλημα είναι σωρευτικό. Όταν σχεδόν όλα τα καθημερινά έξοδα κινούνται λίγο πάνω από τον πληθωρισμό, και ο μισθός μένει σταθερός, στο τέλος του μήνα το άθροισμα δεν βγαίνει.
Γι’ αυτό και η αίσθηση ότι σήμερα «δεν φτάνουν τα λεφτά» δεν είναι υπερβολή. Είναι το αποτέλεσμα μιας απλής αριθμητικής:
οι τιμές κινήθηκαν προς τα πάνω, οι μισθοί όχι. Και αυτή η μικρή, σταθερή απόσταση είναι που κάνει τη διαφορά στην καθημερινότητα.
