Γιώργος Τσαγκόζης
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Τι θα πει βρικόλακας;… Σύμφωνα με το «Χρηστικό Λεξικό της Νεοελληνικής Γλώσσας της Ακαδημίας Αθηνών», βρικόλακας (σύμφωνα με τη Λαογραφία), είναι ο νεκρός που σηκώνεται τα βράδια από τον τάφο του και πίνει το αίμα των ζωντανών ή γενικότερα τους βλάπτει.
Η λέξη βρικόλακας (η ΟΡΘΗ ΓΡΑΦΗ είναι βρι-, η γραφή βρυκόλακας δεν έχει ετυμολογική βάση) (και βουρκόλακας και βουλκόλακας) είναι μεσαιωνική. Προέρχεται από το βουλγαρικό valkolak/ virkolak, που ανάγεται σε παλαιό σλαβικό vulku = λύκος. (ΕΤΥΜΟΛΟΓΙΚΟ ΛΕΞΙΚΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ, Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ).
Και θα μου πείτε, οκ έχουμε δει και τον Δράκουλα του Κόπολα, αλλά που κολλάνε όλα αυτά, με τη Λέσβο της δεκαετίας του 1990, αφού, σύμφωνα με όλες τις ταινίες, ο Δράκουλας, δηλαδή το πιο διάσημο βαμπίρ, ελληνιστί βρυκόλακας, ζούσε στη μακρινή Τρανσυλβανία ;
Κολλάνε γιατί στη Λέσβο πίστευαν τόσο στην ύπαρξη των βρικολάκων, που μέχρι και πριν 200 χρόνια, τους νεκρούς που πίστευαν ότι θα βρικολακιάσουν τους κάρφωναν με τεράστια 20ποντα καρφιά στους τάφους τους.
Όπως διαβάζουμε στη λεσβιακή ενημερωτική ιστοσελίδα Το Νησί:
“ Στις αρχές της δεκαετίας του 1990 ήταν που οι αρχαιολογικές ανασκαφές στο οικόπεδο της οδού Νικομηδείας, στην Επάνω Σκάλα έφεραν στο φως έναν… Τούρκο βρικόλακα!”
“Σύμφωνα με τον καθηγητή Hector Williams του University of British Columbia επικεφαλής της Καναδικής Αρχαιολογικής Σχολής που διεξήγαγε την έρευνα βρέθηκε μέσα σε μια κρύπτη, στο πάνω στρώμα του οικοπέδου που συναποτελούσε το οθωμανικό νεκροταφείο της πόλης. Ο λαιμός, η λεκάνη και οι αστράγαλοι του άνδρα, είχαν τρυπηθεί με καρφιά 20 εκατοστών. Το λείψανο βρέθηκε θαμμένο σε βαρύ ξύλινο φέρετρο, σε αντίθεση με τα λευκά σεντόνια που περιέβαλλαν τις υπόλοιπες σορούς. Επρόκειτο για μια σαφή ένδειξη πως αυτοί που σκότωσαν τον άνθρωπο αυτόν, ήθελαν να βεβαιωθούν πως δε θα επιστρέψει ποτέ στον κόσμο των ζωντανών.
Το γεγονός δεν κρίθηκε σαν κάτι το σπουδαίο αρχαιολογικά, έδειξε όμως κάτι σημαντικό λαογραφικά. Το ότι οι μουσουλμάνοι είχαν αποδεχτεί το έθιμο αφού οι ίδιοι δεν πίστευαν στους βρικόλακες.
Σήμερα στο οικόπεδο της οδού Νικομηδείας, τον σημαντικό αυτό αρχαιολογικό χώρο μεταξύ των οδών Νικομηδείας και Δικελί ο επισκέπτης μπορεί να δει το τι βρέθηκε κάτω από το οθωμανικό νεκροταφείο. Μια ρωμαϊκή οικία με τμήμα του αρχαιότερου τείχους της πόλης, στην οδό Νικομηδείας. Επισκεφτείτε και γνωρίστε την άγνωστη Μυτιλήνη που βρίσκετε δίπλα μας. Δεν έχει βρικόλακες…”
Σύμφωνα με την σελίδα Αρχείον Πολιτισμού:
“Oι αρχαιολογικές ανασκαφές στην Λέσβο έχουν αποκαλύψει δύο ταφές βρικολάκων σε πρώιμα νεκροταφεία. Και οι δύο ήταν μεσήλικες άνδρες θαμμένοι σε ειδικές κρύπτες, με αιχμές 20 εκατοστών στον λαιμό, την βουβωνική χώρα και τους αστραγάλους – μια τυπική μέθοδος σε όλα τα Βαλκάνια, αντιμετώπισης ενός υπόπτου βρικόλακα. Ο δε Βρετανός αντιπρόξενος Τσαρλς Νεύτων στα «Ταξίδια και Ανακαλύψεις στο Λεβάντε» αναφέρει ένα νησί, στα ανοικτά της Λέσβου, στο οποίο οι Έλληνες της εποχής του (δεκαετία 1850) έθαβαν τους βρικόλακές τους.”
Οπότε αν επισκεφτείτε τη Λέσβο, πάρτε μαζί σας και κανά σκόρδο, αν δεν πετύχετε βρικόλακα, θα σας χρησιμεύσει σε κάποια συνταγή μαζί με τις σαρδέλες Καλλονής.
