Γιώργος Τσαγκόζης
Το catcalling είναι μια από τις πιο διαδεδομένες, αλλά ταυτόχρονα και πιο υποτιμημένες μορφές παρενόχλησης στον δημόσιο χώρο. Πρόκειται για λεκτικά σχόλια, σφυρίγματα, κορναρίσματα, προσβολές ή σεξουαλικά υπονοούμενα που απευθύνονται —σχεδόν πάντα— σε γυναίκες από αγνώστους στον δρόμο, σε μέσα μεταφοράς, πλατείες ή άλλους δημόσιους χώρους.
Παρά το γεγονός ότι αρκετοί εξακολουθούν να το χαρακτηρίζουν ως «φλερτ» ή «καλοπροαίρετο σχόλιο», στην πραγματικότητα το catcalling συνιστά μια παρεμβατική, ενοχλητική και πολλές φορές τραυματική εμπειρία για τα άτομα που την υφίστανται. Δεν πρόκειται για έκφραση θαυμασμού, αλλά για παραβίαση προσωπικών ορίων και δημόσια έκθεση σε σεξιστική συμπεριφορά.
Σχόλια όπως «κούκλα είσαι» ή «αν ήμουν στη θέση του αγοριού σου…», συνοδευόμενα από σφυρίγματα, κορναρίσματα ή χειρονομίες, δεν είναι τίποτε άλλο παρά εκδηλώσεις ενός τύπου αντρικής εξουσίας που θεωρεί θεμιτό το δικαίωμα να σχολιάζει, να διακόπτει και να εισβάλλει στον προσωπικό χώρο ενός ανθρώπου — χωρίς τη συγκατάθεσή του. Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ενόχληση που προκαλεί το στιγμιαίο γεγονός, αλλά η κουλτούρα που το γεννά και το συντηρεί: μια κουλτούρα που βλέπει τις γυναίκες ως δημόσιο θέαμα, και τα σώματά τους ως αντικείμενα σχολιασμού.
Μια Νορβηγίδα που ζει στην Αθήνα περιέγραψε μια από τις πιο έντονες εμπειρίες λεκτικής παρενόχλησης που έχει βιώσει, κατά τη διάρκεια μιας απλής βόλτας στη λαϊκή αγορά.
«Δε μου έχει ξανασυμβεί τέτοια λεκτική παρενόχληση στη ζωή μου. Χρειάστηκε μια βόλτα στη λαϊκή. Ήταν τρελό, ήταν η πιο άβολη βόλτα της ζωής μου».
Όπως περιγράφει, δεν ήταν μόνο τα σχόλια. Ήταν η επιθετικότητα, η ένταση, η παραβίαση, που έφτανε στα όρια του κινδύνου.
«Δεν ξέρω τι συνέβη. Προχωρούσα προς τη λαϊκή και τύποι πάνω σε μηχανάκια, τύποι σε αυτοκίνητα, φορτηγατζήδες, ακόμα και οδηγοί λεωφορείων, μου κορνάρανε και μου φώναζαν χυδαία πράγματα καθώς με προσπερνούσαν. Ρίσκαραν τη ζωή τους στην κίνηση μόνο και μόνο για να γυρίσουν το κεφάλι τους και να με κοιτάξουν, να με φωνάξουν, να κάνουν κινήσεις σαν να θέλουν να με αγγίξουν».
Και όλα αυτά ενώ εκείνη έκανε απλώς κάτι καθημερινό: περπατούσε στον δρόμο.
«Εγώ απλά περπατούσα. Θα πρέπει να ντρέπονται που ρισκάρουν έτσι τη ζωή τους —και τη ζωή των πεζών— μόνο και μόνο για να πουν βρωμόλογα σε μια γυναίκα».
Σε μια στιγμή αμφισβήτησε και τον εαυτό της, όπως συχνά κάνουν τα θύματα παρενόχλησης.
«Για μια στιγμή ένιωσα ότι ίσως εγώ να έκανα κάτι λάθος. Κοίταξα τα ρούχα μου και σκέφτηκα: “Μήπως φοράω κάτι ακατάλληλο;”. Και τότε κατάλαβα πόσο λάθος είναι αυτός ο τρόπος σκέψης. Δεν φταις εσύ —ό,τι κι αν φοράς».
Η ίδια δεν ισχυρίζεται πως η συμπεριφορά αυτή αφορά αποκλειστικά την Ελλάδα —το αντίθετο.
«Δεν προσπαθώ να πω ότι η λεκτική σεξουαλική παρενόχληση είναι ελληνικό φαινόμενο. Μου το έχουν κάνει σε πολλές χώρες. Αλλά πάντα, μα πάντα, το πρόβλημα είναι ίδιο: είναι οι άντρες που το προκαλούν».
Το catcalling δεν είναι αστείο, δεν είναι φλερτ, δεν είναι αυθόρμητο. Είναι μια μορφή παρενόχλησης, ριζωμένη βαθιά σε μια κουλτούρα ανισότητας. Και όσο η κοινωνία συνεχίζει να το αποδέχεται ή να το σχετικοποιεί, θα συνεχίζει να κάνει τις γυναίκες να φοβούνται να περπατήσουν μόνες στον δρόμο.
@delilaelk Any greek words I can shout back are more than welcome😇 #athens #catcallingisnotokay #streetharassmentawareness ♬ growth – Gede Yudis
