Γιώργος Τσαγκόζης
Ένα από τα δημοφιλέστερα παιδικά καρτούν όλων των εποχών, είναι το βρετανικό “Ο Τόμας το Τρενάκι”. Μία σειρά που ο πρωταγωνιστής ο Τόμας, μία ανθρωπόμορφη μηχανή τρένου, έμπλεκε σε διάφορες περιπέτειες, κάποιες από τις οποίες ήταν λίγο… σκοτεινές για παιδική σειρά, αλλά στο 1989 που βγήκε η σειρά, οι γονείς δεν πολυέδιναν και πολλή μεγάλη σημασία σε αυτά. Ψάξαμε στο New Yorker και στο Tumblr για να ανακαλύψουμε, τι κρύβεται πίσω από το χαρούμενο προσωπείο του Θωμά.
Υπάρχει ένα συγκεκριμένο επεισόδιο το οποίο έχει γίνει viral στο διαδίκτυο για το σαδιστικό του σενάριο. Το επεισόδιο, αρχίζει μια μέρα με ψιλόβροχο στο Sodor, το φανταστικό νησί στη θάλασσα της Ιρλανδίας που αποτελεί το σκηνικό της σειράς. Ο Χένρι, το κατσούφικο τρένο, φοβάται να βγει από το τούνελ του, γιατί “η βροχή θα καταστρέψει το υπέροχο πράσινο χρώμα και τις κόκκινες ρίγες μου”. Τότε καταφθάνει στη σκηνή ο Sir Topham Hatt, ο διευθυντής των σιδηροδρόμων, ο οποίος είναι επίσης γνωστός ως ο Χοντρός Ελεγκτής. (Μοιάζει με τον πλούσιο θείο Pennybags της Monopoly, αλλά με μάτια που σχεδόν σίγουρα έχουν γίνει μάρτυρες δολοφονίας). Ο Χοντρός Ελεγκτής διατάζει τους επιβάτες να τραβήξουν τον Χένρι έξω με ένα σχοινί, αλλά ο Χένρι δεν κουνιέται. Τον σπρώχνουν από την άλλη κατεύθυνση, χωρίς αποτέλεσμα. (Ο Χοντρός Ελεγκτής αρνείται να συμμετάσχει σωματικά σε αυτή την προσπάθεια, επικαλούμενος “εντολές του γιατρού”). Οι επιβάτες λένε τότε στον Χένρι ότι δε βρέχει ο Χένρι, ίσως παρατηρώντας ότι όλοι έχουν ακόμα τις ομπρέλες τους έξω, αρνείται να μετακινηθεί.
Συνειδητοποιώντας ότι η ροή εργασιών της ημέρας έχει διαταραχθεί ανεπανόρθωτα, ο Χοντρός Ελεγκτής αποφασίζει ότι ο Χένρι πρέπει να τιμωρηθεί – για μια ζωή. “Θα σου πάρουμε τις ράγες και θα σε αφήσουμε εδώ για πάντα και για πάντα”, λέει στον Χένρι. Καθώς το πρόσωπο του Χένρι στρεβλώνεται σε αγωνία και η μουσική υπόκρουση παίζει μια σειρά από μακάβριους ρυθμούς, οι υπάλληλοι των σιδηροδρόμων χτίζουν μια φυλακή από τούβλα γύρω από τον Χένρι, αφήνοντας μόνο το μισό του πρόσωπό του ορατό. Οι φίλοι του από το τρένο περνούν: ένας τον σνομπάρει και ένας άλλος σφυρίζει “γεια”. Ο Χένρι δεν έχει πια ατμό για να σφυρίξει πίσω. Περνάει τις μέρες του μόνος, γεμάτος αιθάλη, αναρωτώμενος αν θα του επιτραπεί ποτέ να επιστρέψει στη δουλειά του. Η τελευταία ατάκα του αποσπάσματος είναι η φράση του αφηγητή: “Νομίζω ότι άξιζε την τιμωρία του, εσύ δεν νομίζεις;”. Στην αμερικανική έκδοση, αυτή η φωνή έχει τροποποιηθεί έτσι ώστε η μοίρα του Χένρι να φαίνεται προσωρινή. Αλλά η αρχική εκδοχή υπάρχει ακόμα στο YouTube, και είναι κωμικά ζοφερή. Όπως γράφει ένας σχολιαστής, “Τι ηθικό μάθημα υποτίθεται ότι θα πάρουν τα παιδιά από αυτό; Κάνε ό,τι σου λένε αλλιώς θα ενταφιαστείς για πάντα στο σκοτάδι για να πεθάνεις;”
Είναι σαφές από τη σειρά ότι ο συγγραφέας του Τόμας, ο αγγλικανός πάστορας Wiblert Awdry αντιπαθούσε τις αλλαγές, λάτρευε την τάξη και επιθυμούσε την επιβολή ποινών. Σε ένα άλλο επεισόδιο, ένας διευθυντής λέει σε μια επιδειξιομανής μηχανή με το όνομα Smudger ότι θα τον κάνει “επιτέλους χρήσιμο” και στη συνέχεια μετατρέπει τον Smudger σε γεννήτρια, χωρίς να κινηθεί ποτέ ξανά. (Στο YouTube υπάρχουν αρκετά βίντεο-αφιέρωμα στο “R.I.P. Smudger”.)Υπάρχει ένα επεισόδιο που ένα διώροφο λεωφορείο με το όνομα Bulgy έρχεται στον σταθμό και μιλάει για επανάσταση – “Ελευθερώστε τους δρόμους από την τυραννία των σιδηροδρόμων!” φωνάζει. Γρήγορα χαρακτηρίζεται ως “κόκκινος απατεώνας”, παγιδεύεται κάτω από μια γέφυρα και μετατρέπεται σε κοτέτσι. Μια επαναλαμβανόμενη ιστορία αφορά τα “ενοχλητικά φορτηγά”, τα οποία πειθαρχούν σε φοβερή υπακοή μέσω δημόσιων, συμβολικών τιμωριών. Ο επικεφαλής τους, ο S. C. Ruffey, τραβιέται προς δύο διαφορετικές κατευθύνσεις μέχρι να σπάσει σε κομμάτια – “Υποθέτω ότι το μάθημα είναι ότι αν κάποιος σε εκφοβίζει, σκότωσέ τον;” γράφει ένας σχολιαστής στο YouTube- και, σε ένα άλλο επεισόδιο, ένα “μοχθηρό” βαγόνι συνθλίβεται σε κομμάτια.
Σε μία ανάρτηση στο Tumblr που χει γίνει viral ο χρήστης frog-and-toad-are-friends γράφει:
Το αγαπημένο μου πράγμα σχετικά με τον Thomas the Tank Engine είναι ότι κανονικά λαμβάνει χώρα σε μια μετα-αποκάλυψη του τρένου, όπου το νησί Sodor είναι η μόνη ασφαλής ζώνη σε μια ολοκληρωτική δυστοπία στην οποία τα ατμοκίνητα τρένα σκοτώνονται συστηματικά και τα μέρη του σώματός τους πωλούνται ή κανιβαλίζονται για επισκευή.
Αν νομίζετε ότι αστειεύομαι πρέπει να διαβάσετε τα πρωτότυπα βιβλία
Τρομακτικές είναι και οι εικονογραφήσεις των βιβλίων και όπως πρόσεξε ένας αναγνώστης..
“ΓΑΜΩΤΟ, ΚΟΙΤΑ ΑΥΤΟ ΣΤΟ ΦΟΝΤΟ, ΤΟΥ ΠΗΡΑΝ ΤΟ ΓΑΜΗΜΕΝΟ ΤΟΥ ΠΡΟΣΩΠΟ!”
Δε ξέρουμε αν ο συγγραφέας του Τόμας του τρένου είχε εξαρχής την επιθυμία να περιγράψει μία σκληρή, απολυταρχική ιστορία που λαμβάνει χώρα σε μία δυστοπία, αλλά η ανάλυση πολλών από τα γραπτά του δείχνει, ότι ο Θωμάς και τα άλλα, ανθρωπόμορφα τρένα, δεν περνούσαν καθόλου καλά σε αυτόν τον κόσμο.