Γιώργος Τσαγκόζης
Κάθε χρόνο, το Μεγάλο Σάββατο, η τελετή του Αγίου Φωτός στον Πανάγιο Τάφο στην Ιερουσαλήμ συγκεντρώνει το παγκόσμιο ενδιαφέρον. Μαζί όμως με τις εικόνες κατάνυξης, δεν λείπουν και στιγμές έντασης, ακόμη και συμπλοκές μεταξύ ιερέων διαφορετικών δογμάτων. Το φαινόμενο μπορεί στους αδαείς με τα κουμάντα του Αγίου Τάφου να προκαλεί απορία, αλλά στην πραγματικότητα έχει βαθιές ρίζες.
Ο Ναός της Αναστάσεως δεν ανήκει σε μία Εκκλησία. Αντίθετα, μοιράζεται μεταξύ Ορθοδόξων, Αρμενίων, Καθολικών και άλλων χριστιανικών κοινοτήτων, με ένα αυστηρό σύστημα κανόνων που καθορίζει ποιος ελέγχει κάθε χώρο και κάθε τελετουργία. Το λεγόμενο «Status Quo» ρυθμίζει ακόμη και τις πιο μικρές λεπτομέρειες όπως π.χ, από το ποιος καθαρίζει ένα σημείο μέχρι το ποιος στέκεται πού.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η τελετή του Αγίου Φωτός αποτελεί το πιο «ευαίσθητο» σημείο. Πρόκειται για την κορύφωση του ορθόδοξου Πάσχα, με τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων να εισέρχεται στον Πανάγιο Τάφο και να εξέρχεται με το Άγιο Φως. Ωστόσο, διαχρονικά υπάρχουν διαφωνίες για το ποιος έχει δικαίωμα συμμετοχής και με ποιον τρόπο, για παράδειγμα, αν και πώς συμμετέχει ο Αρμένιος κλήρος.
Οι εντάσεις αυτές δεν είναι καινούργιες. Καταγράφονται εδώ και αιώνες, καθώς κάθε κοινότητα προσπαθεί να διατηρήσει τα προνόμιά της στον χώρο. Σε ένα τόσο φορτισμένο περιβάλλον, με χιλιάδες πιστούς, περιορισμένο χώρο και υψηλή συμβολική σημασία, ακόμη και μικρές κινήσεις μπορεί να παρερμηνευθούν και να οδηγήσουν σε επεισόδια.
Στην πράξη, λοιπόν, οι εικόνες έντασης δεν σχετίζονται με το ίδιο το Άγιο Φως, αλλά με τον έλεγχο του χώρου, τη συμμετοχή στην τελετή και τις παλιές αντιπαλότητες μεταξύ των δογμάτων. Ένας ιερός τόπος, όπου η συνύπαρξη είναι διαρκώς ισορροπία — και μερικές φορές, αυτή η ισορροπία δοκιμάζεται.
