Γιώργος Τσαγκόζης
Το 2004 ο ζωγράφος και ακαδημαϊκός Δημήτρης Μυταράς, αποφάσισε και αγιογράφησε ένα μικρό εκκλησάκι που βρίσκεται στον Όρμο Καταφυγή στην Παλαιά Φώκαια (στο (58ο χιλιόμετρο Αθηνών-Σουνίου) το εκκλησάκι της Παναγία Καταφυγιώτισσας. Το 2024, ο Μητροπολίτης Μεσογαίας Νικόλαος, αφαίρεσε την άδεια λειτουργίας της μικρής αυτής εκκλησίας γιατί αποφάσισε ότι δεν του άρεσαν οι αγιογραφίες του Μυταρά που τις βρίσκει «τερατουργήματα» όπως διαβάζουμε στο site Ekklisia online.
Ο Δημήτρης Μυταράς που απεβίωσε το 2017 είχε πει για τις ιδιαίτερες αγιογραφίες του στο εκκλησάκι:
«Αγιογράφος δεν είμαι. Το έφτιαξα όπως το ένιωσα εκείνη τη στιγμή. Έβαλα ένα μάτι που βλέπει ο Θεός και ζωγράφισα τον Χριστό και την Παναγία. Και τεράστιους αγγέλους. Μπήκε ένας δεσπότης στο εκκλησάκι και μου είπε: “κ. Μυταρά, είστε καλά; Τι κάνετε; Πού είναι το τέμπλο; Οι άγιοί μας;”. Ήταν τόσο φοβισμένος, σαν να είχε δει τον διάβολο! Εγώ έτσι είδα τον Θεό. Τον Θεό τον βλέπω γύρω μου στη φύση! Ο Θεός καταγράφεται στον χώρο! Όταν προσφέρθηκα να εικονογραφήσω το εκκλησάκι, είπα ότι δεν θέλω χρήματα, όχι για να πάω στον παράδεισο, αλλά για να μη μου επιβάλουν οι άλλοι τις απόψεις τους. Το αποτέλεσμα μπορεί να ξενίζει, να μοιάζει προκλητικό, όμως το εκκλησάκι αυτό είναι μια προσευχή που πάντα χρωστούσα. Δεν είμαι φανατικά Χριστιανός, είμαι βαθύτατα Χριστιανός».
«…Ζωγράφισα το εσωτερικό μιας εκκλησίας κοντά στο σπίτι μου στο Σούνιο – βρίσκεται επάνω σε μια μικρή χερσόνησο όπου η θάλασσα περιβάλλει το χώρο. Πιστεύω αν υπάρχει Θεός, βρίσκεται εκεί. Η φύση είναι ζωντανή γεμάτη σκίνα και άγρια λουλούδια. Οι άνεμοι είναι καθημερινά γύρω σου και αισθάνεσαι την παρουσία τους.
Τα πουλιά γεμίζουν τον ουρανό, χελιδόνια, γλάροι, κότσυφες και σπουργίτια. ¨Όλα αυτά ζωγράφισα μέσα στο εκκλησάκι. Οι προσωποποιημένοι άνεμοι με τα ονόματά τους, δέντρα, καράβια και πουλιά, όλα εκεί.
Και στη μέση, ο Χριστός και η Παναγία.
Για μένα, ο Χριστός είναι η δυνατή Παρουσία ενός αληθινού επαναστάτη γεμάτου φλόγα που μίλησε συγκλονιστικά και πλήρωσε ακριβά γι’ αυτό. Μάταια προσπαθούμε να κάνουμε πράξη το Λόγο Του. Το εκκλησάκι αυτό είναι μια προσευχή που πάντα χρωστούσα. Όταν σταθείς εκεί, θα αισθανθείς την επαφή του Θεού καθώς φυσούν οι άνεμοι …»
Παλι καλα που δεν το εβαψαν απο πανω να λεμε!
Μυταρακι ή όπως θέλετε αλλιώς πείτε το. Εκκλησάκι, έτσι, δεν είναι πάντως.
Κατά τα άλλα και εγώ παιδιά μαγειρική δεν ξέρω, μπαρίστα είμαι, αλλά σας έφτιαξα μια σαλατουλα ντομάτα με εσπρέσσο γιατί έτσι το ένιωσα… Φάτε το και πείτε και ευχαριστώ.
Αδυναμία κατανόησης ο,τιδηποτε εμπίπτει έξω από τον κανόνα, άγνοια για την τέχνη, επιφύλαξη έως μίσος για κάθε τι καινούργιο, καθήλωση στο μεσαίωνα, απέχθεια για ο,τιδηποτε φωτεινό… φως φανάρι ότι είσαι Χριστιανός.
Κρίμα για το έργο του Μυταρά. Αλλά εκεί που το έκανε, τι περίμενε;
Είπα κάτι απολύτως απλό: όποιος (κατά δήλωση του) δεν ξέρει/ενδιαφέρεται για την αγιογραφία στις εκκλησίες, δεν αγιογραφεί σε εκκλησίες.
Όσο για το «μίσος κατά της τέχνης», κατανοώ εκείνο που κατανόησε μία χαρά ένας Κόντογλου, ένας Τσαρούχης ή ένας Κόρδης ( «φως φανάρι» η άγνοια σας, ευκαιρία να τους γκλουράρετε, ποτέ δεν είναι αργά!)
Ο Ελύτης έφτιαχνε κάτι ωραία κολλάζ με βυζαντινούς αγγέλους, το Αιγαίο και λουόμενες.
Σε εκκλησία, εξ όσων γνωρίζω, δεν τα έβαλε.
Για μένα (που δεν μου άρεσε αισθητικά αυτό που έκανε ο Μυταράς, αλλά φυσικά δεν θα ήθελα πχ. να σβηστεί με τίποτα), περισσότερο μου κάνει εντύπωση ότι είχε άδεια να λειτουργεί ως εκκλησάκι παρά το ότι την αφαίρεσαν μετά από τόσο καιρό.
Ναι, και εμένα.
Τι ακούω εδώ μέσα. Οκ ο Τσαρούχης, αλλά οι άλλοι δυο τι; Ότι ο Κόντογλου και ο Κόρδης είναι καλλιτέχνες που έχουν έχουν προσφέρει κάτι ιδιαίτερο; Ή απλά αναφέρονται γιατί πρέπει σώνει και καλά να έχουμε και εκπρόσωπο από θρησκευτική τέχνη ασχέτως της αξίας τους; Πόση πλύση εγκεφάλου έχει φάει αυτός ο λαός με τον Κόντογλου.
Και ναι, το ίδιο λέω κι εγώ. Εκεί που πήγε και ζωγράφισε ο Μυταράς, τι περίμενε ότι θα γίνει; Εικονοκλάστες από πάππου προς πάππου οι ρασοφόροι.
Το εικαστικό σχόλιο του Κόρδη στην σύγχρονη έκδοση της «Νηπενθής» του Καρυωτάκη προωπικά το θεωρώ «κάτι ιδιαίτερο» στα πολιτιστικά του τόπου.
Ο Μυταράς ποτέ δεν μου άρεσε σε σχέση πχ με τον Μώραλη
Περί ορέξεως θα μου πείτε.
Νομίζω όμως πως το θέμα σας δεν ήταν ποτέ η τέχνη και οι ορέξεις του καθενός.
Πάντως, υπάρχει φώτο με τον εικονοκλάστη Τσαρούχη Ρασοφόρο