Βάνα Κράβαρη
Οι απόψεις για το Oppenheimer διίστανται. Τι έκπληξη. Άνθρωποι αγαπούν να μισούν τον Christopher Nolan; Πέφτουμε από τα σύννεφα. Η τρίωρη ταινία του Αμερικανού «Προμηθέα» ενδέχεται να είναι το magnum opus του Βρετανού σκηνοθέτη που ο Cillian Murphy χαρακτήρισε με την εμφανή αμηχανία της φρέσκιας συνειδητοποίησης «ιδιοφυΐα». Και ενδεχομένως η καλύτερη ταινία που έχουμε δει εδώ και καιρό. Αλλά αυτό είναι η δική μας άποψη, βασισμένη σε ένα τσιτάτο που μόλις σκεφτήκαμε και δεν έχει ιδιαίτερη αξία: ταινία που σε κάνει να ανατριχιάζεις στην πρώτη σκηνή, είναι μια καλή ταινία. Ωστόσο, υπήρξε ένα θέμα με το καθηλωτικό τρίωρο στα ελληνικά σινεμά και αυτό αφορούσε τους υπότιτλους.
Βλέποντας το Oppenheimer με ελληνικούς υπότιτλους, έχεις να επιλέξεις ανάμεσα σε δυο προβλήματα: αν δεν ξέρεις αγγλικά, έχεις καταλάβει κάποια πράγματα πολύ λάθος. Αν ξέρεις αγγλικά, εντοπίζοντας το πρώτο λάθος, χάνεις την εμπιστοσύνη σου στους υπότιτλους και το πρόβλημα αρχίζει να σε αποσπά από την ίδια την ταινία, για την οποία το «χρειάζεται την απόλυτη προσοχή σου» είναι understatement, αν σκεφτείς πως πρόκειται για (αριστουργηματικά) μονταρισμένους καταιγιστικούς διαλόγους, ορολογίες κβαντικής φυσικής και πυρηνικής ενέργειας.
Όσο εξελίσσεται η ταινία, τα λάθη στη μετάφραση σε κάνουν να αναρωτιέσαι αν η δύσκολη αυτή δουλειά αφέθηκε στην τεχνητή νοημοσύνη. Και αν αφέθηκε, μάλλον δεν πήγε καλά αυτό.
Προφανώς, το ενδεχόμενο ανθρώπινου λάθους πάνω σε ένα δύσκολο λάθος αφέθηκε πίσω σαν ενδεχόμενο (και δικαιολογία) με το τη μετάφραση του “the defeat of Japan is sure” σε «η νίκη της Ιαπωνίας είναι σίγουρη». Σε άλλες σκηνές, η λέξη “abstract” που χρησιμοποίησε ο Oppenheimer για να περιγράψει τη δουλειά του, αποδόθηκε ως «θεωρητική», η ερώτησή του στηJean Tatlock
(Florence Pugh) για το αν εκείνη επιλέγει να πηγαίνει με το “party line”, δηλαδή με τη «γραμμή του κόμματος» μεταφράστηκε σε «με τον σταυρό στο χέρι» (!). Η λέξη “trial”, δηλαδή «δίκη» αποδόθηκε ως «δοκιμή». Το ρήμα “invent” ως «ανακαλύπτω» και όχι ως «εφευρίσκω».
Σε άλλο σημείο, ο Oppenheimer, αναφερόμενος στον αδερφό του, λέει στον στρατηγό Leslie Groves: «Nothing, he’s just a shitty brother», με τους ελληνικούς υπότιτλους να γράφουν «τίποτα, απλά είναι καλός αδερφός». Στο σημείο που ο Oppenheimer χρησιμοποιεί μια μεταφορά με δυο σκορπιούς σε ένα δοχείο, για να παραλληλίσει την πολικοστρατηγική δυναμική που δημιουργεί η δημιουργία της ατομικής βόμβας, λέει πως “two scorpions in a bottle, each capable of killing the other, but only at the risk of his own life.”, με τη μετάφραση να αποδίδει «αλληλοσκοτωθούν».
Στο σινεφίλ γκρουπ «ΒΙΝΤΕΟ ΚΛΑΜΠ» έγινε αντίστοιχη ανάρτηση και μάλλον η μοναδική ως τώρα, για το θέμα των υπότιτλων, από τον Γιώργο Τσαγκόζη (ναι, τον δικό μας), που κατέληξε να συγκεντρώνει αρκετά reactions και σχόλια με άτομα των οποίων η προβολή κατέληξε δυσκολότερη από το αναμενόμενο εξαιτίας των υπότιτλων.
Ενδεικτικά, κάποια σχόλια κάτω από την ανάρτηση:
