Γιώργος Τσαγκόζης
Ξέρετε πώς ακούγονταν τα αρχαία ελληνικά και η αρχαία ελληνική μουσική στην αρχαιότητα; Όχι, κανείς δεν ξέρει ακριβώς, γιατί δεν υπήρχαν social media — κι έτσι οι αρχαίοι δεν είχαν τρόπο να ανεβάσουν shorts βιντεάκια. Οπότε, μόνο να υποθέσουμε μπορούμε.
Κάποιοι συμπολίτες μας όμως, επειδή έκαναν αρχαία στο σχολείο, θεωρούν πως ξέρουν· και για αυτό επιτίθενται σε έναν Βρετανό που ανέβασε ένα βίντεο (το οποίο έχει γίνει και viral), όπου, σε κάποια παμπ, μαζί με δύο μουσικούς, τραγουδά την Ιλιάδα του Ομήρου.
View this post on Instagram
Κάποια από τα σχόλια των θιγμένων Νεοελλήνων:
Παρακαλώ μην ντροπιάσετε ξανά με αυτόν τον τρόπο την πιο όμορφη γλώσσα στον κόσμο. Ευχαριστώ!!!
Είναι κάπως χαριτωμένο που όλοι εσείς που επιτίθεστε στους Έλληνες (με ανησυχητικό πάθος), ξεχνάτε ότι εμείς κάναμε αρχαία ελληνικά στο σχολείο για 6 χρόνια. Και φυσικά η φωνητική έχει αλλάξει, οι περισσότεροι καθηγητές μας μάς το έλεγαν αυτό. Επίσης, οι άνθρωποι συχνά προφέρουν ακόμη και τα νέα ελληνικά τελείως λάθος — τι σας κάνει να πιστεύετε ότι είστε πιο κοντά στην ορθή προφορά των αρχαίων ελληνικών από τους σύγχρονους Έλληνες; Αν πείτε “το πτυχίο μου”, έχετε ήδη χάσει. Απλώς συνεχίζετε να αγνοείτε τι έχει κλέψει η “δυτική κουλτούρα” από τις επιμέρους κουλτούρες που τη συγκροτούν. Τέλος πάντων, το βίντεο μοιάζει να είναι μια ωραία συνάντηση και είναι προφανές ότι ο δημιουργός το έκανε με φροντίδα. Αυτό το σχόλιο δεν είναι για εκείνον, αλλά για όσους δεν καταλαβαίνουν ότι η ακαδημαϊκή κοινότητα — όσο γοητευτική κι αν είναι — έχει τα όριά της.
Ξέρετε, πολλές αρχαίες ελληνικές λέξεις έχουν ενσωματωθεί στη σύγχρονη καθομιλουμένη. Έχουν μεταφερθεί μέσα στους αιώνες, και οι Έλληνες ξέρουν πώς προφέρονται.
Αν και τα Αρχαία Ελληνικά είναι μία από τις πιο μελετημένες γλώσσες της Ιστορίας, το πώς ακριβώς ακούγονταν παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διαφωνίας.
Η Ερασμιανή προφορά, που χρησιμοποιείται κυρίως στη Δύση, αποδίδει κάθε φωνήεν ξεχωριστά και βασίζεται σε θεωρίες του Έρασμου από τον 16ο αιώνα. Στην Ελλάδα, η προφορά των Αρχαίων Ελληνικών συχνά προσεγγίζεται μέσα από τη συνεχή γραμμή της γλώσσας — με βάση τη νεοελληνική φωνητική.
Ωστόσο, πολλοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η αρχαία προφορά είχε μελωδικό τόνο (pitch accent) και όχι δυναμικό, γεγονός που την καθιστούσε πιο κοντά στο τραγούδι παρά στον απλό λόγο. Η ανασύνθεση αρχαίων οργάνων και επιγραφών, όπως ο Επιτάφιος του Σείκιλου, έχει δώσει επιπλέον στοιχεία για τη μουσικότητα της προφοράς.
Σήμερα, πανεπιστήμια όπως η Οξφόρδη, αλλά και ανεξάρτητοι μουσικολόγοι και φωνητικοί επιστήμονες, προσπαθούν να αναβιώσουν τη φωνή του παρελθόντος — όχι μόνο ως γλώσσα, αλλά ως ήχο.
