Δημήτρης Καβατζικλής
Παρά το γεγονός ότι είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι η έκθεση στον ήλιο συνδέεται με τον καρκίνο του δέρματος, οι κακές συμβουλές στα social media δίνουν και παίρνουν- και δυστυχώς υπάρχουν πολλοί που τις πιστεύουν. Οι νέοι έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες να πιστεύουν σε παραπλανητικά μηνύματα σχετικά με την έκθεση στον ήλιο, καθώς πολλοί ειδικοί επισημαίνουν το TikTok ως την βασική πηγή παραπληροφόρησης σχετικά με τα αντηλιακά, ενώ οι οικοδεσπότες podcast Joe Rogan και Andrew Huberman έχουν επίσης το μερίδιο που τους αναλογεί στη διάδοση ανακριβών πληροφοριών, αναφέρει το Vox.
Η παραπληροφόρηση σχετικά με την ασφάλεια στον ήλιο υπάρχει εδώ και δεκαετίες, αλλά ενισχύθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια μετά από μια σειρά συγκεχυμένων δηλώσεων σχετικά με τα αντηλιακά από την Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ. Πέρυσι, διαπιστώθηκε ότι πολλά προϊόντα αεροζόλ, συμπεριλαμβανομένων μερικών αντηλιακών, ήταν μολυσμένα από βενζόλιο – γνωστό καρκινογόνο – γεγονός που οδήγησε σε απόσυρση τους. Επιπλέον, έχουν κυκλοφορήσει πολλές μελέτες που λένε ότι υπάρχουν οφέλη από την έκθεση στον ήλιο. Δεν είναι περίεργο λοιπόν που πολλοί άνθρωποι μπερδεύονται σχετικά με το τι είναι αλήθεια και τι όχι.
Τέσσερα πράγματα που πρέπει να γνωρίζετε για τα αντηλιακά:
1. Η έκθεση στον ήλιο προκαλεί καρκίνο του δέρματος — και το αντηλιακό τον αποτρέπει
Η Michelle Wong, χημικός από το Σίδνεϊ της Αυστραλίας, διορθώνει εδώ και χρόνια τις εσφαλμένες αντιλήψεις για τα αντηλιακά στο κανάλι της στο YouTube, Lab Muffin Beauty Science. Μια από τις πιο διαδεδομένες είναι ότι: «Το αντηλιακό είναι χειρότερο από τον καρκίνο του δέρματος, ή ότι το αντηλιακό προκαλεί καρκίνο του δέρματος», λέει.
Οι άνθρωποι που κάνουν αυτόν τον ψευδή ισχυρισμό αναφέρουν συχνά δεδομένα που δείχνουν τριπλάσια αύξηση των ποσοστών του μελανώματος του καρκίνου του δέρματος στις ΗΠΑ μεταξύ του 1975 και του 2018, μια περίοδο κατά την οποία η τεχνολογία των αντηλιακών εξελίχθηκε σημαντικά.
Ένα βασικό δεδομένο που δεν αναφέρουν όμως είναι ότι το μελάνωμα δεν αυξάνεται παντού. Στην Αυστραλία για παράδειγμα, όπου η ενημέρωση είναι ίσως μεγαλύτερη από οποιαδήποτε άλλη χώρα, το μελάνωμα βρίσκεται σε ύφεση από το 2005. Το 2021, το 70 – 80% των Αυστραλών δήλωσαν ότι χρησιμοποιούσαν αντηλιακό αρκετά συχνά. Επιπλέον, πολλές μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση στον ήλιο με διάφορους καρκίνους του δέρματος, ενώ πολλές άλλες δείχνουν ότι το αντηλιακό προλαμβάνει πολλούς τύπους καρκίνου του δέρματος.
2. Τα χημικά και τα μεταλλικά αντηλιακά είναι και τα δύο ασφαλή. Τα χημικά είναι ίσως πιο αποτελεσματικά
Υπάρχουν δύο κατηγορίες αντηλιακών. Τα μεταλλικά, που αποτελούνται από κηλίδες ορυκτών και αντανακλούν φυσικά τις ακτίνες του ήλιου και τα χημικά που περιέχουν ουσίες που απορροφά το δέρμα, οι οποίες απορροφούν την ακτινοβολία του ήλιου.
Το 2019, όταν ο FDA προχώρησε στην ενημέρωση των κατευθυντήριων γραμμών του για τα αντηλιακά, καθόρισε ένα όριο πέρα από το οποίο αυτά τα συστατικά θα έπρεπε να μελετηθούν περαιτέρω για να καθοριστεί εάν η απορρόφησή τους είχε κάποια επίδραση. Τα δεδομένα που δημοσίευσε ο FDA το επόμενο έτος έδειξαν ότι όλες οι χημικές ουσίες που δοκιμάστηκαν ξεπέρασαν αυτό το όριο. Αυτά τα ευρήματα δεν ακύρωναν τα δεδομένα ασφάλειας που είχε ήδη ο FDA για αυτά τα προϊόντα, απλώς έδειχναν ότι ο οργανισμός χρειαζόταν περισσότερες μελέτες για να καταλάβει εάν η απορρόφηση αυτών των χημικών στην κυκλοφορία του αίματος ήταν σημαντική.
Μέχρι στιγμής, οι μελέτες που προσπαθούσαν να συνδέσουν τα χημικά συστατικά του αντηλιακού με προβλήματα στην υγεία ήταν πολύ χαμηλής ποιότητας για να ληφθούν υπόψη. Εν τω μεταξύ, γνωρίζουμε με βεβαιότητα ότι το αντηλιακό έχει τεράστια οφέλη στη μείωση του κινδύνου για καρκίνο.
Ποια από τα δύο είναι καλύτερα; Η Wong προτιμά τα χημικά αντηλιακά, «ακριβώς επειδή υπάρχουν τόσοι πολλοί περιορισμοί με τα μεταλλικά». Είναι δύσκολο να παρασκευαστούν μεταλλικά αντηλιακά έτσι ώστε τα σωματίδια τους να κατανέμονται ομοιόμορφα στο δέρμα, επομένως συχνά δεν λειτουργούν το ίδιο καλά.
3. Μπορείτε να απολαμβάνετε τα οφέλη της περιστασιακής έκθεσης στον ήλιο, ακόμα και με αντηλιακό
Υπάρχουν πολλές μελέτες που αποδεικνύουν τα οφέλη της υπεριώδους ακτινοβολίας στην υγεία των οστών, τη διάθεση, τον ρυθμό της καρδιάς και την όραση. Μπορεί επίσης να υπάρχει και κάποιο όφελος για το ανοσοποιητικό σύστημα, αν και τα στοιχεία που υποστηρίζουν κάτι τέτοιο είναι λιγότερο σαφή.
Η χρήση αντηλιακού δεν εμποδίζει αυτά τα οφέλη, λέει η Wong. Αν και είναι ξεκάθαρο ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης D σχετίζεται με την αποφυγή του ήλιου και τη χρήση ολόσωμων ρούχων που μπλοκάρουν τις ακτίνες του ήλιου, η έρευνα δεν συνδέει τέτοιες ανεπάρκειες με τη χρήση αντηλιακού.
4. Το SPF 50+ είναι καλύτερο από το SPF 50
Η ελλιπής εφαρμογή του αντηλιακού είναι ο λόγος για τον οποίο τα αντηλιακά με υψηλό δείκτη προστασίας —ακόμα και πάνω από 50— είναι στην πραγματικότητα καλύτερα από το SPF 50. Στα μέρη όπου η εφαρμογή του αντηλιακού φτάνει στο μισό, ένα ατελώς απλωμένο SPF 100 θα εξακολουθεί να προσφέρει κάποια προστασία, ενώ ένα SPF 50 στο ίδιο σενάριο προσφέρει λιγότερη κάλυψη.
Το 2007, ο FDA ανακοίνωσε ότι δεν θα επέτρεπε τα αντηλιακά να επισημαίνονται με SPF υψηλότερα από 50, λόγω ανησυχίας ότι ο ισχυρισμός είναι παραπλανητικός. Ωστόσο, οι έρευνες έχουν δείξει ότι οι υψηλότεροι SPF μεταφράζονται σε περισσότερη προστασία: Σε μια μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2017, περίπου 200 άτομα στο Vail του Κολοράντο έβαλαν αντηλιακό SPF 50 στη μία πλευρά του προσώπου τους και SPF 100 στην άλλη. Την επόμενη μέρα, το 41% από αυτούς υπέστη ηλιακό έγκαυμα στην πλευρά με δείκτη προστασίας SPF 50, σε σύγκριση με το 14% στην πλευρά με δείκτη προστασίας SPF 100.
Γιατί υπάρχει τόση παραπληροφόρηση σχετικά με το αντηλιακό;
Η Kathleen Jamieson, ερευνήτρια παραπληροφόρησης στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, λέει ότι αυτό μπορεί να σχετίζεται με την έμφυτη καχυποψία πολλών ανθρώπων για τις συνθετικές χημικές ουσίες. Σε γενικές γραμμές, το κοινό δεν γνωρίζει «σχεδόν τίποτα» για τη δημόσια υγεία, λέει η Jamieson.
Ο καρκίνος του δέρματος αποτελεί μικρότερο πρόβλημα στις ΗΠΑ από ό,τι στην Αυστραλία, που εμφανίζει τα υψηλότερα ποσοστά παγκοσμίως. Επειδή η Αυστραλία έχει μερικά από τα υψηλότερα επίπεδα υπεριώδους ακτινοβολίας στον κόσμο, περίπου το 66% των Αυστραλών θα νοσήσουν από καρκίνο του δέρματος στη διάρκεια της ζωής τους, σε σύγκριση με μόλις το 20% των Αμερικανών. «Ο τρόπος με τον οποίο οικοδομείται εμπιστοσύνη είναι να γίνεται σχετικά σαφές ότι οι άνθρωποι που ακολούθησαν τις οδηγίες ωφελήθηκαν», λέει η Jamieson. Ίσως επειδή ο καρκίνος του δέρματος δεν είναι τόσο συνηθισμένος στις ΗΠΑ – τουλάχιστον προς το παρόν – είναι λιγότερο πιθανό οι Αμερικανοί να αισθάνονται ότι πρέπει ακολουθήσουν τις οδηγίες για την πρόληψή του.
Ωστόσο, παρά τις ενημερώσεις της αυστραλιανής κυβέρνησης για την ασφάλεια από τον ήλιο, οι παρανοήσεις σχετικά με το αντηλιακό είναι διάχυτες και στο αυστραλιανό κοινό. Το 2017, σχεδόν οι μισοί Αυστραλοί ενήλικες δεν γνώριζαν ότι η καθημερινή χρήση αντηλιακού ήταν ασφαλής, γεγονός που δείχνει ότι δεν ευθύνεται μόνο το TikTok για την παραπληροφόρηση.
