Γιώργος Τσαγκόζης
Μιλήσαμε με τον εικαστικό γκραφιτά Βασίλη «Bilos» Μανθόπουλο που μεγάλωσε στην Πάτρα ζει και εργάζεται στη Σόφια, Βουλγαρία. Ο Bilos με βασικό όχημα του το γκράφιτι,εξερευνά τα όρια μεταξύ εικονογράφησης και αφαίρεσης σπάζοντας την αστική γκρι μιζέρια με χρώμα και σχήματα.
View this post on Instagram
Ο Bilos έχει εκθέσει διεθνώς σε χώρες όπως η Γαλλία, η Αγγλία, η Αυστρία, η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Γερμανία, η Νότια Αφρική, η Βουλγαρία και η Ελλάδα.
-Τι σε ενέπνευσε να ξεκινήσεις το γκράφιτι και τι δυσκολίες αντιμετώπισες στην αρχή;
Τα πρώτα βήματα έγιναν με μαρκαδόρους και ταγκιές στη γειτονιά μου, το πρώτο κομμάτι με σπρέι το έκανα με φίλους το 2001 στην Πάτρα.
Μόνες δυσκολίες ήταν ίσως τα θέματα με γείτονες που απ’ ότι φαίνεται είχαν καταλάβει ποιοι έγραφαν στους τοίχους. Αυτό γενικά με έκανε πολύ διστακτικό σε σχέση με άλλους στο να είμαι ενεργός στο bombing για παράδειγμα.
Δεν αργήσαμε όμως να βρούμε legal spots η γενικότερα abandoned όπου δε θα ενοχλούσε κανέναν.
-Ποιες είναι οι κυριότερες επιρροές σου από τον χώρο της τέχνης του δρόμου και γενικότερα π.χ μουσική που σε εμπνέει να δημιουργήσεις;
Ξεκινώντας, στα 13-14, οι επιρροές μου ήταν κυρίως ότι έβλεπα στους δρόμους της Πάτρας αλλά και βιβλία, περιοδικά (Το χρώμα της πόλης, Carpe Diem, ΒΕΠ,) και sites όπως το graffiti.org, thafourelements.
Ελληνικά Crews όπως Heroes, FSB, SKIDS, SGB, LIFO, OFK, Hit, UDK, FIX, OSK, Amigos μου έδιναν πάντα έμπνευση σε διαφορετικές χρονικές περιόδους και αξίζει να αναφερθούν καθώς ακολουθώντας τις δικές τους δουλειές έκανα κ εγώ τα πρώτα μου βήματα στο χώρο.
Αργότερα βέβαια επηρεάστηκα ακόμα περισσότερο από τη διεθνή σκηνή αλλά και καλλιτέχνες και ρεύματα όπως ο σουρεαλισμός, dada, pop art, psychedelic art κλπ.
Η μουσική παίζει σίγουρα ρόλο, Radiohead, Interpol, Strokes, Tame Impala, Offspring, Muse πιστεύω παίζουν αρκετά συχνά ακόμα και στο μυαλό μου.
View this post on Instagram
-Πώς περιγράφεις το στυλ σου στο γκράφιτι;
Τα τελευταία χρόνια έχω στραφεί προς μια πολύ πιο abstract κατεύθυνση. Τα γράμματα έχουν πλέον ‘αλλοιωθεί’ η και μεταμορφωθεί σε φόρμες και συνθέσεις αυτών. Σπάνια επιστρέφω σε κομμάτια με γράμματα και το κάνω μόνο για μένα. Σε μεγάλα πρότζεκτς κ murals με εκφράζουν πολύ περισσότερο τα abstract έργα.
Αυτό βέβαια σημαίνει πως εξ ορισμού δε μιλάμε πλέον για ‘graffiti’ αφού δεν υπάρχουν γράμματα στα έργα μου.
-Ποιο είναι το αγαπημένο σου κομμάτι που έχεις δημιουργήσει και γιατί;
Αν πρέπει να διαλέξω ένα τότε σαφώς και θα είναι το πρώτο μου κομμάτι.
Οκτώβριος 2001 με φίλους από το σχολείο, ανάμνηση που δε θα σβήσει ποτέ και δεν μπορεί να συγκριθεί με κάτι άλλο.
R.I.P EZOR
-Ποια είναι η διαδικασία σου όταν σχεδιάζεις ένα νέο κομμάτι;
Όταν πρόκειται για κάτι που κάνω για μένα είναι σχεδόν πάντα freestyle. Το διασκεδάζω περισσότερο και αυτό είναι και το όλο νόημα. Αφιερώνω πολύ χρόνο στα sketchbooks, ψάχνω νέες φόρμες, συνδυασμούς και τρόπους να δείξω αυτό που θέλω. Στον τοίχο όμως προτεραιότητα έχει τη στιγμή εκείνη πως θα νιώσω, τι μου βγάζει το μέρος, ο τοίχος, αν βάφω π.χ με κάποιον άλλον, πόσο χρόνο έχω αλλά και τί budget.
Σε μεγάλα προτζεκτς και τοιχογραφίες κατά παραγγελία υπάρχει πολύ πιο συγκεκριμένη διαδικασία.
Αρχικά η επικοινωνία και το brief, προσχέδια, επαναλήψεις και διορθώσεις μέχρι το τελικό ΟΚ.
Ακόμα και στα projects αυτά προσπαθώ να μείνω όσο το δυνατόν πιο κοντά στο δικό μου στυλ. Πολύ συχνά κάτι αρκετά εμπορικό απαιτεί και κάποιους συμβιβασμούς σε μικρότερο η μεγαλύτερο βαθμό.
View this post on Instagram
-Έχεις αντιμετωπίσει ποτέ προβλήματα με τον νόμο λόγω της τέχνης σου; Αν ναι, πώς το χειρίστηκες;
Όχι, ιδιαίτερά, δε θα το έλεγα. Tags, και οτιδήποτε street σταμάτησε πολύ νωρίς για μένα οπότε πάντα επέλεγα safe spots.
-Πώς βλέπεις την εξέλιξη της κουλτούρας του γκράφιτι στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια;
Σαφώς και υπάρχει εξέλιξη. Σίγουρα από άποψη ποσότητας αλλά και ποιότητας. Street αλλά και murals υπάρχουν σε πολύ μεγαλύτερους αριθμούς από ποτέ, είτε από καλλιτέχνες που ζουν μόνιμα στην Ελλάδα είτε από επισκέπτες. Τη βλέπω θετικά όπως και να έχει.
-Ποια είναι η άποψή σου για την αναγνώριση του γκράφιτι ως μορφή τέχνης από όλο και περισσότερο κόσμο;
Αν και έχει ξεκινήσει ως υποκουλτούρα και (λογικά) πάντοτε θα έχει το χαρακτήρα αυτό, η αναγνώριση φέρνει καλως ή κακώς και την αφομοίωση. Ήταν θέμα χρόνου να αναγνωριστει βέβαια και δεν νομίζω πως κανείς εκπλήσσεται.
Υπάρχουν workshops ακόμα και βιβλία και πηγές online που σου δείχνουν βήμα βήμα πώς να κάνεις γκραφ. Δεν είμαι έναντια σε όλα αυτά, κάπως πρέπει να ξεκινήσει κάποιος που δεν έχει άλλο τρόπο.
Εγώ πχ έμαθα για το γκράφιτι επειδή κάποιος φίλος στα αγγλικά είχε φέρει μια μέρα μαρκαδόρους Posca κ έτσι ξεκίνησα να κάνω ταγκς κλπ κλπ
Όλοι ουσιαστικά μαθαίναμε από τους μεγαλύτερους. Με την πρόσβαση στην πληροφορία που έχει ο καθένας πλέον έχουν προφανώς αλλάξει τα δεδομένα.
-Υπάρχουν άλλοι γκραφιτάδες στην Ελλάδα ή το εξωτερικό που θαυμάζεις;
Όχι, να θαυμάζω ακριβώς αλλά ίσως και εκατοντάδες, υπάρχει πάρα πολύ ταλέντο εκεί έξω.
Από Ελλάδα φυσικά τα crews που ανέφερα νωρίτερα αλλά και σήμερα Monos Sotos, Silver Formz, Vasilis Markosian, Taxis, Ozone, Insane51, Pupet, Gera
R.I.P BIZARE
Από το εξωτερικό Os Gemeos, Aryz, Horfé, Roids, Erosie, Riots, Finsta, Ruin, Skirl, Taleggio
Αναφέρω απλά τους πρώτους που σκέφτηκα σε τυχαία σειρά. Σίγουρα ξεχνάω κάποιους
-Πώς πιστεύεις ότι μπορεί το γκράφιτι να επηρεάσει την κοινωνία και την καθημερινή ζωή των ανθρώπων;
Έχω πει πολλές φορές πως είμαι υπέρ κάθε μορφής τέχνης στο δημόσιο χώρο. Ο καθένας μας θα πρέπει να έχει πρόσβαση στην τέχνη, ειναι θέμα ισότητας και παιδείας.
Το γκράφιτι με τη στενή έννοια του όρου σίγουρα θα ενοχλεί τους περισσότερους, δεν παύει όμως να είναι μια μορφή έκφρασης στο δημόσιο χώρο. Είτε αυτό είναι tags, bombs κλπ Πολλές φορές βελτιώνει ή υποβαθμίζει κάποια περιοχή, ανάλογα με την οπτική γωνία αυτού που το κρίνει.
Η street art και οι τοιχογραφίες από την άλλη, ναι μεν διακοσμούν, βελτιώνουν η έχουν και κάθε είδους μηνύματα (κοινωνικά, πολιτικά κλπ), μπορούν δηλαδή να δώσουν φωνή σε μειονότητες, να φέρουν στο φως του δημόσιου χώρου θέματα που ίσως πολλοί να μη γνωρίζουν. Συνήθως γίνονται όχι μόνο με άδεια αλλά και χρηματοδότηση. Γκράφιτι και street art είναι δύο εντελώς διαφορετικά πράγματα.
Δεν ονειρεύομαι κάποιον κόσμο όπου κάθε κτήριο είναι βαμμένο. Έτσι χάνει και το νόημα του η διαφορά που κάνει μια τοιχογραφία η ένα κομμάτι.
Ένας κενός τοίχος πάντα θα αποτελεί και χώρο για έμπνευση, ονειροπόληση. Τι θα βάλουμε στον επόμενο τοίχο, ποιος θα τον βάψει (αν τον βάψει).
View this post on Instagram
-Ποιες οι διαφορές όταν έκανες γκραφίτι στις αρχές του 00 με το τώρα;
Πιστεύω πως οι κυριότερες διαφορές είναι ο υπερκορεσμός και ο τρόπος ζωής. Όμως κατά την ταπεινή μου γνώμη, πάντα θα υπάρχουν άτομα που το πάνε ένα βήμα παραπέρα.
Υπερκορεσμός διότι το γκραφίτι ξεκίνησε εδώ και αρκετές δεκαετίες, υπό συγκεκριμένες συνθήκες. Πλέον, όλοι μας, έχουμε πρόσβαση σε τεράστιο όγκο πληροφοριών καθημερινά και κατά συνέπεια όλα έχουν επιταχυνθεί.
Και τι εννοώ με Αυτό. Στις αρχές του 00, εγώ ως 13χρονος που μόλις είχε ξεκινήσει να βάφει και μεγάλωνε στην Πάτρα, περίμενα πως και πως να έρθει το επόμενο τεύχος του Carpe Diem στο Fifty Fifty, είχα μάθει απ’ έξω κάθε κομμάτι από τα βιβλία Χρώμα Της Πόλης, και έβγαινα στο δρόμο με τη φωτογραφική μου μηχανή ψάχνοντας για κομμάτια.
Τα υλικά επίσης ήταν περιορισμένα, spray Cosmos Lac ‘Graffiti Art’ και σιγα σιγά τα πρώτα Montana. Κάθε ταξίδι προς Αθήνα κυρίως αλλά και άλλες πόλεις ήταν ευκαιρία να δω νέα κ καλύτερα κομμάτια, murals κ να αγοράσω άλλα βιβλία κ περιοδικά.
Αν ήμουν σήμερα 13 ετών στην Πάτρα θα είχα πολύ περισσότερα ερεθίσματα και τρόπους να βάψω αλλά και να συνδεθώ με άλλους writers. Ακούγεται κλισέ, αλλά ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα. Φαντάσου πως έχουν περάσει μόλις 20 χρόνια (κ κάτι ψιλά) και ίσως ακούγομαι σαν κάποιος παππούς χαχα.
Πλέον σχεδόν κάθε πόλη έχει και ένα mural festival, η Πάτρα νομίζω έχει ήδη τα περισσότερα murals (αναλογικά) από κάθε άλλη πόλη στην Ελλάδα κυρίως λόγω του ArtWalk. Η πρώτη μεγάλης κλίμακας τοιχογραφία που είδα εγώ ήταν λόγω του Χρωμοπολις (2002). Οπότε το τι βλέπει πλέον κάποιος 13χρονος που ξεκινάει το βάψιμο είναι πολύ πολύ διαφορετικο.
Και αν βάλουμε και το internet, social media κλπ στην εξίσωση τότε πάμε τελείως άλλου. Όλοι μπορούν να συνδεθούν, να δείξουν τη δουλειά τους, να εξελιχθούν πολύ πιο γρήγορα ανεξάρτητα από το αν βρίσκονται στην πρωτεύουσα, την επαρχία κ.ο.κ
Όμως αυτό σημαίνει επίσης και πως ο ανταγωνισμός είναι πολύ μεγαλύτερος. Είναι πολύ πιο δύσκολο να κάνεις κάτι διαφορετικό πλέον η να εντυπωσιάσεις με έναν μεγάλο τοίχο. So what.. κάποιος θα δει δεκάδες νέες τοιχογραφίες με ένα απλό scroll σε μερικά λεπτά.
View this post on Instagram
Ποια είναι τα μελλοντικά σου σχέδια;
Προτζεκτς μέχρι ώρας για φέτος περιλαμβάνουν την έκδοση του επόμενου βιβλίου μου που θα επικεντρωθεί στα sketchbooks μου, ακόμα κάποιες μεταξοτυπίες, και ταξίδια για τοιχογραφίες.
Αν με ρωτάς τι θα ήθελα να καταφέρω κάποια στιγμή τότε σίγουρα μια σόλο έκθεση στην Ελλάδα, αυτό ακόμα δεν έχει συμβεί!
Τι συμβουλή θα έδινες σε κάποιον που θέλει να ξεκινήσει με το γκράφιτι;
Κυρίως να το απολαύσει. Το γκράφιτι έχει το φοβερό θετικό και απελευθερωτικό ότι δεν μπορεί κανείς να σε βάλει μέσα σε όρια.
Κανένας καθηγητής ή ειδικός.
Αν ξεκινάει κάποιος τώρα θα τον παρότρυνα να δοκιμάσει να βάψει με σπρέι, πινελα, ρολλα και να δει τι τον εκφράζει στον τοίχο.
Με την εξάσκηση έρχονται και τα skills, είναι θέμα χρόνου.
Επίσης, να δει σε βιβλία και ονλαιν τι έχουν κάνει άλλοι ως τώρα και τι δημιουργούν οι σύγχρονοι καλλιτέχνες. Και σιγά σιγά μπορεί να βρει ο καθένας το στυλ του, τα στοιχεία τον κάνει αυτό που είναι και πως μπορεί να το βγάλει στα έργα του.
Και τέλος, να μην κλειστεί κάνεις μόνο μέσα στο γκραφ αυτό καθεαυτό, αλλά να το συνδυάσει με οτιδήποτε άλλο τον εμπνέει, άλλες τέχνες, γεγονότα η και την ίδια του τη ζωή. Αυτες οι ‘υβριδικες’ προσεγγίσεις οδηγούν κατ’εμέ στα πιο ενδιαφέροντα αποτελέσματα.
Πχ γκραφ και γλυπτική, γκραφ και μουσική, γκραφ και κόμιξ, γκραφ και ψηφιακές τέχνες γκραφ και μαγειρική κ.ο.κ
Σ’ ευχαριστώ πάρα πολύ για την πρόσκληση
Εγώ ευχαριστώ, τα λέμε στους δρόμους!
