Δημήτρης Καβατζικλής
Είναι γεγονός ότι πολλοί Gen Z ανησυχούν ότι μπορεί να μην αποκτήσουν ποτέ σπίτια, να αποταμιεύσουν χρήματα ή ακόμα και να συνταξιοδοτηθούν. Στα social media, οι Gen Z δημιουργοί περιεχομένου εκφράζουν ανοιχτά την απογοήτευση και τον μηδενισμό τους στο TikTok για αυτούς που αποκαλούν ανέφικτους οικονομικούς στόχους. Αλλά οι ειδικοί λένε ότι δεν λένε όλη την ιστορία, γράφει το BBC.
Ο μηδενισμός κυβερνά τον αλγόριθμο
Η Ajla Brama, μια 26χρονη δημιουργός περιεχομένου, γεννημένη στην Αλβανία, χρησιμοποιεί το TikTok για να ξεσκεπάσει τις οικονομικές παγίδες και τις «απάτες» που αντιμετωπίζει η Gen Z στις ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένης της πτώσης των μισθών και της αγοράς ακινήτων. «Θέλουμε να μπορούμε να αντέξουμε οικονομικά μια αξιοπρεπή διαβίωση, αλλά δεν μπορούμε καν να φύγουμε από το σπίτι των γονιών μας», λέει η ίδια. «Βαρέθηκα να ακούω «αν έκανες λίγη περισσότερη οικονομία, αν επένδυες λίγο περισσότερο… Όχι, ο κόσμος είναι στα άκρα. Δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να ζήσουν, να φάνε, να βάλουν βενζίνη στα αυτοκίνητά τους», προσθέτει.
Αυτός είναι εν μέρει ο λόγος που πλέον μοιράζει τον χρόνο της μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρώπης, όπου πιστεύει ότι η ποιότητα ζωής είναι καλύτερη για τους νέους. «Οι άνθρωποι στις ΗΠΑ βλέπουν χώρες όπως η Αλβανία όπου οι μισθοί είναι χαμηλότεροι και λένε «δεν θα έμενα ποτέ εκεί». Είναι αλήθεια ότι, στην Αλβανία, μπορεί να βγάζεις πολύ λιγότερα, αλλά επίσης δεν έχεις χρέη και έχεις υγειονομική περίθαλψη», λέει.
Οι μεγαλύτεροι Gen Z-ers βρίσκονται εν μέσω οικονομικών αντιξοοτήτων. Σύμφωνα με ανακοίνωση που δημοσιεύτηκε από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, «η τάση για τον παγκόσμιο αποπληθωρισμό επιβραδύνεται». Έχοντας αυτό κατά νου, η οικονομική αρνητικότητα δεν είναι μόνο πρόβλημα της Gen Z. Η έρευνα Wellness Barometer της εταιρείας χρηματοοικονομικής ευεξίας Brightplan σε 1.400 εργαζομένους με έδρα τις ΗΠΑ σε παγκόσμιες εταιρείες διαπίστωσε ότι η πλειοψηφία, ανεξαρτήτως ηλικίας, αναφέρει ότι αισθάνεται άγχος για την οικονομική τους κατάσταση, αναφέροντας τον υψηλό πληθωρισμό, την αύξηση των επιτοκίων και την αστάθεια της αγοράς ως βασικούς παράγοντες.
Ο 25χρονος Andrew Roth υποστηρίζει ότι δεν είναι όλοι οι οι Gen Z-ers απογοητευμένοι από τα οικονομικά – απλώς προσεγγίζουν τα παραδοσιακά ορόσημα λίγο πιο σκεπτικιστικά. «Για τη Gen Z, η εμπιστοσύνη στους θεσμούς είναι στο χαμηλότερο επίπεδο όλων των εποχών», λέει. «Στις ΗΠΑ, οι νέοι αισθάνονται ότι η κυβέρνησή δεν έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη τους. Οι παλαιότερες γενιές δεν έχουν κερδίσει την εμπιστοσύνη τους, είτε αυτό αφορά το κλίμα, τη μεταρρύθμιση των νόμων για τα όπλα, τη μεταρρύθμιση της αστυνομίας – οι νέοι αισθάνονται ότι δεν τους ακούνε».
Μια έρευνα του 2023 από το Gallup και το Ίδρυμα Walton το υποστηρίζει, διαπιστώνοντας ότι λιγότεροι από έναν στους πέντε ανθρώπους ηλικίας 18 έως 26 ετών ανέφεραν ότι έχουν «μεγάλη» εμπιστοσύνη σε θεσμούς, συμπεριλαμβανομένου του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης, του Ανώτατου Δικαστηρίου, την προεδρία, τις μεγάλες εταιρείες τεχνολογίας και τα μίντια.
Είναι δύσπιστοι για την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου ένα έτος πανεπιστημίου κοστίζει κατά μέσο όρο 10.000 ευρώ, τα πρόσφατα δεδομένα διαπίστωσαν ότι το χάσμα στις δυνατότητες κερδών μεταξύ πτυχιούχων και μη πτυχιούχων συρρικνώνεται, προκαλώντας το ερώτημα εάν ένα πτυχίο «αξίζει τον κόπο». Στις ΗΠΑ, τα δίδακτρα ανέρχονται κατά μέσο όρο στα 17.500 ευρώ ετησίως – ένα κόστος που έχει υπερδιπλασιαστεί τον 21ο αιώνα – και τα πρόσφατα στοιχεία του PEW έδειξαν ότι μόνο το 22% των ενηλίκων των Η.Π.Α. αναφέρουν ότι το κόστος του κολεγίου αξίζει τον κόπο. Μόνο ένας στους τέσσερις είπε ότι είναι εξαιρετικά ή πολύ σημαντικό να έχεις τετραετές πτυχίο κολεγίου για να βρεις μια καλά αμειβόμενη δουλειά στη σημερινή οικονομία.
Το ποσοστό των αποφοίτων γυμνασίου των ΗΠΑ που εγγράφονται στο κολέγιο μειώθηκε από 70% το 2009, σε 62% το 2022, σύμφωνα με τα στοιχεία του Εθνικού Κέντρου Εκπαιδευτικών Στατιστικών.
Η παιχνιδοποίηση των προσωπικών οικονομικών
Ο Roth λέει ότι η «παιχνιδοποίηση» των προσωπικών οικονομικών με γνώμονα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης – όπως η άνοδος των παράλογων μετοχών meme – τροφοδοτεί μια φαινομενική μηδενιστική προσέγγιση του χρήματος. Σε όλες τις περιπτώσεις, το μήνυμα φαίνεται να είναι ότι τα χρήματα δεν είναι αληθινά.
«Με όλη την παιχνιδοποίηση, η πραγματική σημασία της προσωπικής χρηματοδότησης χάνεται. Αυτό που κάποιοι αντιλαμβάνονται ως τεμπελιά ή μηδενισμό μπορεί στην πραγματικότητα να είναι περισσότερο παράλυση επειδή υπάρχουν τόσες πολλές επιλογές», λέει.
«Η νεότερη γενιά θέλει να πετύχει», λέει ο Mark Beal, επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Rutgers και συγγραφέας του ZEO: Introducing Gen Z – The New Generation Of Leaders. «Η Gen Z έχει οικονομικούς στόχους, κερδίζουν χρήματα, εξοικονομούν χρήματα, επενδύουν χρήματα. Μερικοί έχουν ήδη αγοράσει σπίτια. Απλώς προσεγγίζουν τους στόχους διαφορετικά. Δεν είναι τόσο δομημένοι και άκαμπτοι όσο στις προηγούμενες γενιές».
Λίγο περισσότερο από το ένα τέταρτο (26,3%) των ενηλίκων μελών της Gen Z είχαν δικό τους σπίτι το 2023, σύμφωνα με έκθεση της αμερικανικής εταιρείας ακινήτων Redfin. Εν τω μεταξύ, μια έκθεση του 2024 από το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών της Βρετανίας διαπίστωσε ότι το 81% των Gen Z θα αγόραζε ένα σπίτι αν μπορούσαν.
Ενώ, μια πρόσφατη έρευνα της Consumer Pulse με 3.000 ενήλικες που αντιπροσωπεύουν το γενικό πληθυσμό των ΗΠΑ, διαπίστωσε ότι η Gen Z «φαινόταν να είναι η πιο σταθερή από οποιαδήποτε γενιά» το δεύτερο τρίμηνο του 2024, με το 65% των ερωτηθέντων Gen Z να δηλώνουν ότι αισθάνονται αισιόδοξοι για την ικανότητά τους να διαχειριστούν τα έξοδα του νοικοκυριού τους τον επόμενο χρόνο, σε σύγκριση με λιγότερο από το 50% των baby boomers και Gen X-ers.
