Γιώργος Τσαγκόζης
Μιλήσαμε με τον κομίστα Ηλία Κυριαζή για το τελευταίο του κόμικ «Όσα επιθυμήσαμε», τη woke κουλτούρα, το πως δούλεψε το νέο του πόνημα για τον χαοτικό χώρο των κόμικς που υπηρετεί για πάνω από 25 χρόνια και πολλά άλλα.
-Καλησπέρα Ηλία, πες μας για το πώς προέκυψε η ιδέα για το νέο σου κόμικ.
Είναι όλα αλήθεια! Οκ, σχεδόν. Από παιδί συνέχεια φαντασιωνόμουν τι θα ήθελα να έχω, τι θα ήθελα να μου συμβεί… Έχτιζα πάνω σε αυτές τις φαντασιώσεις και προσέθετα λεπτομέρειες και διασαφηνίσεις. Για το ιδανικό μου σπίτι, π.χ., έχω πια ξεκάθαρο διάγραμμα στο κεφάλι μου. Στα πλαίσια της φαντασίωσης είχα την οπτικοποίηση ότι είναι -πες- ένα αστέρι που ταξιδεύει στο διάστημα και όταν φτάσει στη Γη, τότε οι επιθυμίες μου θα γίνονταν πραγματικότητα. Αρκεί να διανύσει την απόσταση μέχρι εδώ. Όπου να ʼναι. Να, έρχεται. Κάποια στιγμή θα φτάσει. Τώρα σε λίγο σου λέω… Ε, κάποια στιγμή προέκυψε η ιδέα τι θα γινόταν αν αυτές τις φαντασιώσεις δεν τις ανανέωνα με τα χρόνια αλλά είχαν κλειδώσει στις αρχικές, παιδικές επιθυμίες μου.
-Πώς δούλεψες τεχνικά το κόμικ και ποιες προκλήσεις αντιμετώπισες;
Είναι ένα πολύ περίπλοκο σεναριακά κόμικ με τη μεγαλύτερη πρόκληση να είναι πώς θα ισορροπήσουν οι ιστορίες των διαφόρων χαρακτήρων. Άλλα δε τρέχει τίποτα. Το «Όσα επιθυμήσαμε» θα ήταν πρώτο κόμικ σε σχέδιο και σενάριο δικό εδώ και δέκα χρόνια (από το Elysium Online). Ο ενθουσιασμός μου ήταν τέτοιος και βούτηξα με τέτοια ορμή στη δουλειά που δε μπορώ να τις βλέπω ως «δυσκολίες»… «διασκεδαστικές προκλησούλες» να τις πούμε καλύτερα. Ήταν μια δύσκολη περίοδος της ζωής μου τότε αλλά ό,τι είχε να κάνει με το κόμικ ήταν καθαρή απόλαυση. Αυτό θέλω να κάνω στη ζωή μου μόνο.
View this post on Instagram
-Το debate για τη woke κουλτούρα κυριάρχησε στις φετινές εκλογές των Η.Π.Α. και κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια και στα social media. Στο κόμικ σου έδειξες τη δική σου οπτική πάνω στο ζήτημα. Θες να μας την αναλύσεις και να μας πεις πώς βλέπεις να εξελίσσεται αυτή η σύγκρουση μεταξύ woke και antiwoke;
Νομίζω ότι κάθε κουβέντα περί του θέματος θα έπρεπε να ξεκινάει με έναν σαφή ορισμό του τι είναι «woke» και γιατί υποτίθεται ότι είναι «επικίνδυνο». Που ορισμό τόσα χρόνια δεν έχει βρεθεί ένας από τους πολέμιους του να δώσει, οπότε τι να λέμε; Πρόκειται για ένα κατασκευασμένο θέμα για ψάρεμα χρήματος και πολιτικής δύναμης. Μου λες για τις Η.Π.Α… τα είδες: μιλάμε για το κράτος που καθορίζει την τύχη του πλανήτη όσο κανένα άλλο και οι εκλογές του να έχουν να κάνουν με το σε ποιες τουαλέτες θα πηγαίνει ο καθένας. Δεν ξέρω πού θα οδηγήσει αυτό αλλά ξέρω ότι δε θα έπρεπε να συμβαίνει.
-Στο «Όσα επιθυμήσαμε» έχεις ομοφυλόφιλους χαρακτήρες, μαύρους ήρωες, άτομα με αναπηρία και μία αλλαγή φύλου. Πιστεύεις ότι η συμπερίληψη στην τέχνη, όταν δεν εντάσσεται οργανικά στο αποτέλεσμα και γίνεται για λόγους εντυπώσεων, μπορεί να λειτουργήσει αρνητικά όσον αφορά την ενδυνάμωση των μειονοτήτων;
Στην τέχνη ποτέ δε βγαίνει καλό αποτέλεσμα όταν κάτι «γίνεται για να γίνεται». Νομίζεις ότι εγώ κάνοντας το κόμικ ξεκίνησα με καμία λίστα και ήμουν: «μαύρο έχω; Τσεκ! Ανάπηρο έχω; Τσεκ!»; Πόσο γελοίο θα ήταν κάτι τέτοιο! Γι’ αυτό σου λέω ότι πρόκειται για ένα κατασκευασμένο θέμα. Έχουμε φτάσει στο σημείο που το να απεικονίσει ο καλλιτέχνης στο έργο του εθνικότητες ή σεξουαλικότητες ή εκφράσεις φύλου που μια χαρά υπάρχουν στην πραγματική ζωή να είναι κάποιου είδους φοβερή πολιτική δήλωση! Μάλιστα να προκαλεί και αντιδράσεις αυτό, αν είναι δυνατόν. Ούτε αντιδράσεις, ούτε επαίνους αξίζει το πολύ απλό γεγονός ότι ο καλλιτέχνης έχει μάτια και βλέπει τον κόσμο γύρω του. Νομίζω ότι θα βοηθήσει αν ξεχωρίσουμε δυο πολύ διαφορετικά πράγματα. Η συμπερίληψη που ξεκινάει από το δημιουργό; Είτε ως συνειδητή επιλογή είτε όχι; Αδιαμφισβήτητα καλό πράγμα. Μας δίνει τέχνη που αντανακλά πιστότερα την ποικιλομορφία που υπάρχει γύρω μας.
View this post on Instagram
Η προσπάθεια για συμπερίληψη ως εταιρική εντολή ΚΑΙ (το τονίζω) οι αντιδράσεις για το «wokeness»; Ένα τσίρκουλο με μοναδικό στόχο το κέρδος, ανάξιο να το πάρει κανείς στα σοβαρά. Εταιρίες που κοιτάνε να μεγιστοποιήσουν το κέρδος τους, καιροσκόποι που εκμεταλλεύονται τις ανασφάλειες ανόητων πουλώντας τους -για likes και views και ψήφους- το ψέμα ότι ο Χ μαύρος ή ΛΟΑΤΚΙ χαρακτήρας είναι κάποιου είδους απειλή… αυτά είναι πράγματα που κακώς τα μπλέκει ο κόσμος με την καλλιτεχνική δημιουργία. Είμαι πολύ κουρασμένος από όλη αυτή τη σαχλαμάρα και περιμένω υπομονετικά να πάμε παραπέρα ως κοινωνία. Δεν υπάρχει βεβιασμένη ή μη συμπερίληψη, υπάρχει μόνο καλό ή κακό γράψιμο.
-Ο Βίκτωρας στο Μανιφέστο δε θέλει να γίνει σαν τους “άλλους”· θέλει να παραμείνει φρικιό. Στο κόμικ βλέπουμε κάποιους ήρωες κοντά στα 50 τους να έχουν γίνει αυτό που ήθελαν και κάποιους άλλους να επιθυμούν να αλλάξουν αυτό που έγιναν. Αποτελεί αυτό κάπως μια απάντηση στον Βίκτωρα των early 00s, ότι πρέπει να προχωράμε μπροστά ακόμα και αν τα πράγματα είναι απρόβλεπτα και να μη φοβόμαστε να εξελιχθούμε;
Κοίτα, ο ίδιος άνθρωπος τα έχει γράψει και τα δύο, αναπόφευκτα θα υπάρχουν απόηχοι του Manifesto. Με τα 20 χρόνια που χωρίζουν τις δύο δουλειές βέβαια να κάνουν όλη τη διαφορά. Και ωριμότερος ηλικιακά δημιουργός αλλά και ωριμότεροι χαρακτήρες. Τον εικοσάρη Ηλία τον βλέπω με συμπάθεια αλλά δε θα μπορούσα να κάτσω τώρα να μιλήσω για τη ζωή μαζί του.
-Εσύ τι ευχή θα έκανες όταν ήσουν στην ηλικία των πρωταγωνιστών που έκαναν τις δικές τους;
Δε θα είχαμε καλό αποτέλεσμα. Μικρότερο παιδάκι το μόνο που ήθελα ήταν παιχνίδια – ό,τι στρουμφάκι και λέγκο υπήρχε. Με το που άρχισα να πλησιάζω την εφηβεία όμως, στα τέλη του Δημοτικού, η μόνη μου σκέψη ήταν το σεξ. Ό,τι τέλος πάντων καταλάβαινα από αυτό… (αυτό που τρίβονται δεν είναι;) Για καλό είναι που αυτός ο μικρός Ηλίας δεν είχε πρόσβαση σε μαγικές ευχές.
-25 χρόνια ενεργός στη σκηνή των κόμικς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Τι έχεις αποκομίσει, τι έχεις μετανιώσει και τι θα έκανες διαφορετικά;
Τα κόμικς είναι ένας χαοτικός χώρος, γεμάτος σκαμπανεβάσματα. Τα έχω αγαπήσει και τα έχω μισήσει. Μετανιώνω για δουλειές που έκανα μόνο για τα λεφτά, αλλά δε θα ήμουν εδώ χωρίς αυτές.
Το feedback στο εξωτερικό;
Μόλις έμαθα ότι το «Όσα επιθυμήσαμε» μπήκε στη λίστα του Polygon με τα «Καλύτερα κόμικς της χρονιάς»! Θέλω το έργο μου να φτάσει σε αναγνώστες πέρα από το παραδοσιακό κομιξικό κοινό.
To «Όσα επιθυμήσαμε» κυκλοφορεί ήδη σε βιβλιοπωλεία, κομιξάδικα και άλλα σημεία πώλησης!
