Μικροπράγματα
ΑΠΟ ΤΗΝ ΔΑΝΑΗ ΘΕΟΔΩΡΙΔΟΥ
*Η Δανάη Θεοδωρίδου είναι μέλος της Σύμπραξης- Όλη η ΔΕΘ ένα Πάρκο, σκηνοθέτρια, ακαδημαϊκός και ερευνήτρια των σύγχρονων παραστατικών τεχνών
Μια σημαντική αλλαγή διακυβεύεται αυτή τη στιγμή για τη Θεσσαλονίκη. Η αλλαγή αφορά στον τρόπο που θα διαμορφωθεί μελλοντικά ο χώρος της ΔΕΘ στο ανατολικό όριο του κέντρου της πόλης, μια έκταση περίπου 175 στρεμμάτων. Κοινή διαπίστωση αποτελεί το γεγονός ότι ο υπάρχων χώρος δεν μπορεί να παραμείνει ως έχει, καθώς οι μεγάλες ή μικρότερες προσθήκες που έγιναν σταδιακά και χωρίς σχεδιασμό σε αυτόν αλλοίωσαν πλήρως τον αρχικό του χαρακτήρα θυμίζοντας συχνά παραγκούπολη. Η διαφωνία, ωστόσο, έγκειται στο είδος της παρέμβασης που πρέπει να γίνει.
Από τη μια μεριά, οι διοικήσεις της ΔΕΘ και του Υπερταμείου, μαζί με τη δημοτική αρχή της πόλης, επιθυμούν την κατεδάφιση των κτιρίων της ΔΕΘ (συμπεριλαμβανομένων ιστορικής και αρχιτεκτονικής σημασίας εκθεσιακά περίπτερα) και την ανέγερση πέντε νέων τεράστιων κτιρίων που θα στεγάζουν εκθεσιακά περίπτερα, εμπορικό κέντρο, γραφεία, ένα δεκαόροφο ξενοδοχείο πολυτελείας κ.α. και θα καλύπτουν περίπου το μισό της έκτασης του χώρου. Το υπόλοιπο θα καλύπτεται από δρόμους, πεζοδρόμια και αλέες γύρω από τα νέα κτίρια, ενώ μόνο 13 περίπου στρέμματα θα αποτελούν χώρο ενιαίου πρασίνου που στην περίπτωση αυτή χαρακτηρίζονται ως «μητροπολιτικό πάρκο». Το κόστος του εν λόγω σχεδίου ξεκίνησε από 124 (σύμφωνα με την πρώτη εκτίμηση) και έφτασε στα 370 εκατομμύρια ευρώ (σύμφωνα με πρόσφατες δηλώσεις του Υπερταμείου). Ανεξαρτήτως του τελικού κόστους του έργου, αυτό θα καλυφθεί κατά τα 2/3 από άμεση ή έμμεση δημόσια χρηματοδότηση και μόλις κατά το 1/3 από ιδιώτη επενδυτή ο οποίος θα μπορεί να εκμεταλλεύεται για μεγάλο χρονικό διάστημα τις νέες εγκαταστάσεις και, πιθανότατα, και μέρος της εκθεσιακής δραστηριότητας. Το όφελος αυτού του σχεδίου; Σύμφωνα με τα όσα έχουν ακουστεί τον τελευταίο καιρό, η εγκαθίδρυση μιας κερδοφόρας (τουλάχιστον για τον επενδυτή) επιχείρησης στο κέντρο της πόλης, η κάλυψη της ανάγκης για περισσότερες θέσεις στάθμευσης (στις νέες κατασκευές περιλαμβάνεται και ιδιωτικό υπόγειο πάρκινγκ 1600 θέσεων), η δημιουργία ενός περιορισμένου ενιαίου νέου χώρου πρασίνου.
Την ίδια στιγμή, δεκάδες φορείς και οργανώσεις της πόλης διεκδικούν, στο πλαίσιο της Σύμπραξης – Όλη η ΔΕΘ ένα Πάρκο, την ακύρωση του παραπάνω σχεδίου, στη θέση του οποίου προτείνουν τη δημιουργία ενός μεγάλου μητροπολιτικού πάρκου υψηλού πρασίνου, πολιτισμού και άθλησης στο οποίο θα παραμείνουν και θα αποκατασταθούν στην αρχική τους μορφή πέντε κτίρια ιστορικής και αρχιτεκτονικής σημασίας της ΔΕΘ για να φιλοξενούν, μεταξύ άλλων, ελαφριές εκθέσεις όπως είναι οι εκθέσεις βιβλίου, κοσμήματος κ.α. Για τις υπόλοιπες, πιο βαριές και οχληρές εκθέσεις, προτείνεται η μετεγκατάστασή τους σε δημόσια έκταση στην περιοχή της Σίνδου, μοιράζοντας έτσι τη δραστηριότητά της ΔΕΘ σε δύο μέρη ενώνοντας διαφορετικές περιοχές της πόλης. Η πρόταση αυτή δεν αποτελεί νέα ιδέα αλλά συζητιέται ήδη από τη δεκαετία του 1970 και είχε εγκαταλειφθεί το 2013 με αφορμή την οικονομική κρίση. Τα οφέλη της; Η δημιουργία ενός ζωτικού πνεύμονα στην πόλη με το λιγότερο πράσινο στην Ευρώπη και με σοβαρότατα προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης και υπερθέρμανσης το καλοκαίρι, η διαφύλαξη της ιστορικής μνήμης της ΔΕΘ, η δημιουργία ενός ζωντανού δημόσιου χώρου άθλησης και πολιτισμού που θα λειτουργεί ως πόλος έλξης για κατοίκους και επισκέπτες της πόλης όλο τον χρόνο. Με άλλα λόγια, το αίτημα αφορά κάτι που υπάρχει εδώ και δεκαετίες σε όλες τις μεγάλες πόλεις του κόσμου, σε μια πόλη που ξεπερνά σε πληθυσμό αρκετές ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Το ποιο από τα δύο σχέδια είναι πιο ωφέλιμο για την πόλη εξαρτάται από τις προτεραιότητες του καθενός και της καθεμιάς. Το βέβαιο είναι ότι και στις δυο περιπτώσεις η αναδιαμόρφωση της ΔΕΘ θα έχει μεγάλο αντίκτυπο στους κατοίκους της πόλης, είτε θετικό είτε αρνητικό, ανάλογα με τις προτεραιότητες αυτές. Αν και προσωπικά, ως μέλος της Σύμπραξης, έχω ταχθεί σαφώς υπέρ του δεύτερου σχεδίου, δεν θα ήθελα εδώ να επικεντρωθώ τόσο σε αυτό ή στην υποστήριξη των θέσεών μας, τις οποίες μπορεί να βρει κανείς εμπεριστατωμένα στις σελίδες της Σύμπραξης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.[1] Αυτό που θα ήθελα να υποστηρίξω, όμως, είναι ότι η μορφή που παίρνει αυτή τη στιγμή η διεκδίκηση για μετατροπή της ΔΕΘ σε μητροπολιτικό πάρκο αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό παράδειγμα για τη δημοκρατία του 21ου αιώνα για πολλούς λόγους. Και αυτό είναι ίσως ακόμη πιο σημαντικό από το ίδιο το διακύβευμα της συγκεκριμένης διεκδίκησης, σε μια εποχή που οι δημοκρατίες του δυτικού κόσμου βιώνουν εμφανώς ένα κρίσιμο αδιέξοδο και αποδυναμώνονται διαρκώς προς όφελος του λαϊκισμού, της ακροδεξιάς και του νεοφασισμού. Όσο η κομματική πολιτική αποδεικνύεται ανεπαρκής, η αντιπροσωπευτική δημοκρατία ανίκανη να ανταποκριθεί στις νέες κοινωνικές συνθήκες, και ο λαός απουσιάζει ολοένα και περισσότερο από τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων αδιαφορώντας για τους επίσημους θεσμούς και τις διαδικασίες τους (που συχνά μόνο κατ’ επίφαση ονομάζονται δημοκρατικές), μοιάζει εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργήσουμε ως κοινωνίες νέα πολιτικά οράματα για τον 21ο αιώνα. Η προσπάθεια που κάνει η Σύμπραξη – Όλη η ΔΕΘ ένα Πάρκο στη Θεσσαλονίκη θα μπορούσε να αποτελεί καλό παράδειγμα ενός τέτοιου οράματος για τους εξής λόγους:
Γιατί δεν διεκδικεί μόνο τη δημιουργία ενός μητροπολιτικού πάρκου αλλά πρωτίστως το να έχουν λόγο οι ίδιοι οι πολίτες στη λήψη αποφάσεων που αφορούν άμεσα την καθημερινότητα, την υγεία και την ποιότητα ζωής στην πόλη τους. Από τη στιγμή που η δημοτική αρχή αρνήθηκε την πρόταση να διενεργήσει ο ίδιος ο Δήμος δημοψήφισμα, αυτή τη στιγμή γίνεται προσπάθεια να συγκεντρωθούν 25.000 υπογραφές δημοτών και δημοτισσών του Δήμου Θεσσαλονίκης (υπογραφές που αντιστοιχούν στο 10% των δημοτών και που από τις πρώτες κιόλας μέρες έχουν συγκεντρωθεί περίπου στο 40% τους), προκειμένου να αναγκαστεί ο Δήμος να διεξάγει δημοψήφισμα για το συγκεκριμένο ζήτημα (στη βάση σχετικού νόμου). Αν σκεφτεί κανείς ότι περίπου με αυτό τον αριθμό ψήφων έχει εκλεγεί η σημερινή δημοτική αρχή, αναρωτιέται στη βάση ποιας λογικής απαξιώνονται συχνά στον δημόσιο λόγο οι πολίτες που κάνουν τον αγώνα αυτόν ως «αφελείς», «αρνητές της αλλαγής και της προόδου», άτομα που κάνουν «πολιτική γυμναστική» και πολλά άλλα που στόχο έχουν να υποτιμήσουν αντί να απαντήσουν με επιχειρήματα σε μια καθ’ όλα σοβαρή δημοκρατική διαπραγμάτευση.
Γιατί οι πάνω από 42 φορείς και οργανώσεις της Σύμπραξης αποτελούν αμιγώς μια κίνηση πολιτών που δεν σχετίζεται και δεν εξαρτάται από κανέναν κομματικό φορέα. Την ίδια στιγμή όμως η δράση της κίνησης αυτής δεν περιορίζεται στην κενή κριτική και την εκτόνωση συναισθήματος αλλά περιλαμβάνει τη συνεργασία με εκλεγμένες δημοτικές παρατάξεις που συντάσσονται με τον σκοπό της, στο πλαίσιο της Οργανωτικής Επιτροπής Δημοψηφίσματος, προκειμένου η διεκδίκηση να αποκτήσει και θεσμική μορφή και διαδικασία.
Γιατί ο τρόπος οργάνωσης του όλου εγχειρήματος γίνεται από τα κάτω, στόμα με στόμα, έξω από σχολεία, πάρκα, πολιτιστικές εκδηλώσεις, και σε ανοιχτές συνελεύσεις, αναδεικνύοντας την τεράστια αξία της άμεσης επαφής των πολιτών μεταξύ τους και με τους αντιπροσώπους τους για την πολιτική τους κινητοποίηση.
Τέσσερα είναι τα στοιχεία που πρέπει να χαρακτηρίζουν στην ολότητά τους μια κοινωνία προκειμένου να μπορεί να ονομαστεί πραγματικά δημοκρατική, γράφει ο Niheer Dasandi στο βιβλίο του “Is Democracy Failing? A primer for the 21st century”: να έχει ελεύθερες εκλογές όπου όλοι οι υποψήφιοι εκφράζουν ελεύθερα και ισάξια τη γνώμη τους δημόσια, να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώματα για όλους και όλες ανεξαιρέτως, να λειτουργεί ανεξάρτητα η δικαιοσύνη της, και να παίρνουν μέρος ενεργά οι πολίτες της στις πολιτικές αποφάσεις που τους αφορούν. Ο αγώνας της Σύμπραξης σχετίζεται άμεσα με το τέταρτο στοιχείο. Ανεξαρτήτως με το αν θα κερδηθεί ή όχι, η αδιαμφισβήτητη αξία του είναι ακριβώς ότι αφουγκράζεται τις αλλαγές του 21ου αιώνα και κάνει έμπρακτες προτάσεις σε σχέση με αυτές. Αντί να αδιαφορούν ή ακόμα και να λοιδορούν την προσπάθεια, λοιπόν, ίσως θα ήταν προτιμότερο οι ιθύνοντες να ξανασκεφτούν τις προτεραιότητές τους και το τι σημαίνει αντιπροσώπευση, και να βρουν τρόπους για την επείγουσα θεσμική επιστροφή των πολιτών σε μια δημο-κρατία που δεν μπορεί να νοείται χωρίς το πρώτο καθοριστικό της συστατικό, τον «δήμο», δηλαδή τον λαό. Η διεκδίκηση της Σύμπραξης και της Επιτροπής Δημοψηφίσματος δείχνει τον δρόμο για την επιστροφή αυτή. Για αυτό και θα πρέπει να μελετηθεί σοβαρά ως παράδειγμα για τη δημοκρατία του 21ου αιώνα στη χώρα μας.
Τα υπόλοιπα θα τα κρίνει η Ιστορία και, όπως πάντα, η βούληση των ίδιων των πολιτών.
[1]https://www.facebook.com/groups/1112985080500280
https://www.instagram.com/sympraxi_oli_i_deth_ena_parko/
****
*Αν είστε εγγεγραμμένοι/ες στον Δήμο Θεσσαλονίκης, μπορείτε να προσθέσετε την υπογραφή σας εδώ:
parkodeth.gr – 23.000 υπογραφές για ένα Μητροπολιτικό Πάρκο στη ΔΕΘ
Skip to content Θέλουμε ένα αληθινό μητροπολιτικό πάρκο στο κέντρο της πόλης μας; ‘Η θέλουμε νέα ξενοδοχεία κι εμπορικά κέντρα;Θέλουμε να αποκατασταθούν τα ιστορικά κτίρια της ΔΕΘ; Ή θέλουμε να αντικατασταθούν από τσιμεντένια μεγαθήρια;Θέλουμε οι μεγάλες εκθέσεις να αναπτυχθούν σε νέο χώρο, εκτός πόλης; Ή θέλουμε να ασφυκτιούν σε ένα
