Δημήτρης Καβατζικλής
Ένας ναός 2.000 ετών στην Αίγυπτο, που αποκαλύφθηκε πρόσφατα, περιέχει εκπληκτικά καλά διατηρημένα έργα τέχνης και επιγραφές με βαθιά θρησκευτική σημασία. Ο ναός βρίσκεται στην καρδιά της πόλης Esna, στην Άνω Αίγυπτο, και είναι αφιερωμένος στον θεό της δημιουργίας με κεφάλι κριαριού Κνουμ και τη σύζυγό του, Νηίθ, σύμφωνα με το mymodernmet.
Κατασκευάστηκε κατά την Πτολεμαϊκή περίοδο, όμως το πλέον αξιοσημείωτο μέρος του είναι ο εξαιρετικά καλά διατηρημένος πρόναος του από ψαμμίτη. Αν και η κατασκευή του πρόναου ξεκίνησε στην πρώιμη Ρωμαϊκή περίοδο, η κατασκευή και η διακόσμησή του διήρκεσαν αιώνες και περιλαμβάνει έξι σειρές από τέσσερις εντυπωσιακές κολόνες η καθεμία, οι οποίες αποκαλύπτει λεπτομέρειες που είχαν χαθεί με το πέρασμα του χρόνου.
Με την πάροδο του χρόνου, ο ναός χρησιμοποιήθηκε ως καταφύγιο και αποθήκη για βαμβάκι και πυρομαχικά και υπέστη σοβαρές φθορές. Οι φωτιές που άναβαν μέσα μαύρισαν τις οροφές με καπνιά, τα ανάγλυφα καλύφθηκαν σταδιακά από ιζήματα, ενώ οι ντόπιοι αποσυναρμολόγησαν τμήματα του κυρίως ιερού για να κατασκευάσουν παρακείμενα κανάλια.
Οι εργασίες αποκατάστασης ξεκίνησαν τη δεκαετία του 1950 υπό την επίβλεψη του αιγυπτιολόγου Serge Sauneron. Ωστόσο, το έργο σταμάτησε μετά τον θάνατό του. Η συντήρηση ξεκίνησε ξανά το 2018. Η αιγυπτιακο-γερμανική ομάδα, υπεύθυνη για τη συντήρηση του χώρου, καθάρισε τις 18 εσωτερικές κολόνες του πρόναου, επτά τμήματα της οροφής και σημεία των νότιων και δυτικών τοίχων. Οι συντηρητές αποκάλυψαν εικόνες και σχεδόν 200 ζωηρόχρωμες επιγραφές που μέχρι τότε ήταν κρυμμένες από τη σκόνη και τις φθορές.
Μεταξύ των ευρημάτων είναι ιερογλυφικά με πληροφορίες για τη λατρεία των θεών της πόλης, άγνωστα μέχρι τότε, καθώς και παραστάσεις που δείχνουν πώς οι αρχαίοι Αιγύπτιοι λάτρευαν τους θεούς και αντιλαμβάνονταν το σύμπαν μέσω αστρονομικών και αστρολογικών συμβόλων στην οροφή. Εκτός από επιγραφές στις κολόνες που αναφέρονται σε διάφορες γιορτές και τελετές, καθώς και ύμνους αφιερωμένους στους θεούς, ο ναός περιλαμβάνει και αφηγήσεις για τον ρόλο του Κνουμ στη δημιουργία του κόσμου.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι σκηνές και οι επιγραφές σε ολόκληρο τον ναό είναι σκόπιμα συνδεδεμένες, παρά το γεγονός ότι κατασκευάστηκαν με διαφορά αιώνων. Σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι πιθανό να υπήρχε ένα γενικό σχέδιο διακόσμησης που αναπτύχθηκε μετά την ολοκλήρωση του πρόναου, με σκοπό να καθοδηγήσει την διακόσμηση τοίχων, κιόνων και οροφών.
Τα επόμενα χρόνια, η ομάδα αποκατάστασης σκοπεύει να ολοκληρώσει τη συντήρηση του εσωτερικού, με σημαντική πρόοδο να έχει ήδη επιτευχθεί στην οροφή, στα επιστύλια και σε αρκετές κολόνες. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέσα στα επόμενα δύο με τρία χρόνια, σηματοδοτώντας ένα ορόσημο στη διατήρηση του μνημείου για τις μελλοντικές γενιές.
