Δημήτρης Καβατζικλής
Το αιγυπτιακό μπλε, το αρχαιότερο συνθετικό χρώμα στον κόσμο, έκανε την εμφάνιση του πριν από πάνω από 5.000 χρόνια, γύρω στο 3300 π.Χ. Για αιώνες, η ακριβής συνταγή του είχε σχεδόν χαθεί, καθιστώντας αδύνατη την πλήρη αναπαραγωγή του. Πλέον, μια ομάδα ερευνητών από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, σε συνεργασία με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Carnegie και το Ινστιτούτο Συντήρησης Μουσείων του Smithsonian, κατάφερε να το αναδημιουργήσει, αναφέρει το mymodernmet.
Σύμφωνα με μελέτη που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο NPJ Heritage Science, η ομάδα συνδύασε διάφορες πρώτες ύλες, όπως κρυσταλλικό διοξείδιο του πυριτίου, χαλκό, ασβέστιο και ανθρακικό νάτριο καθώς και διαφορετικές μεθόδους θέρμανσης για να δημιουργήσει 12 συνταγές αιγυπτιακού μπλε. Τα μείγματα θερμάνθηκαν σε θερμοκρασίες άνω των 980°C για έως και 11 ώρες. Αφού τα δείγματα κρύωσαν, οι επιστήμονες ανέλυσαν τις χρωστικές ουσίες με σύγχρονες μικροσκοπικές και αναλυτικές τεχνικές, συγκρίνοντάς τες με δύο αυθεντικά αιγυπτιακά αντικείμενα. «Ελπίζουμε ότι αυτή η μελέτη θα αποτελέσει παράδειγμα για το πώς η επιστήμη μπορεί να προσφέρει γνώσεις για το ανθρώπινο παρελθόν», δήλωσε ο κύριος συγγραφέας της μελέτης, John McCloy.
Πριν από χιλιάδες χρόνια, το αιγυπτιακό μπλε ήταν ένα φθηνό υποκατάστατο ορυκτών όπως το τυρκουάζ, το ίντιγκο και το λάπις λάζουλι. Στην αρχαία αιγυπτιακή γλώσσα ήταν γνωστό ως hsbd-iryt, δηλαδή «τεχνητό λάπις λάζουλι». Παρά το όνομά του, η απόχρωσή του ποίκιλλε, από βαθύ ναυτικό μπλε έως θαμπό γκρι και πράσινο, ανάλογα με τα υλικά και τη διάρκεια επεξεργασίας του, και χρησιμοποιούνταν για διακόσμηση σε ξύλο, πέτρα, χάντρες και φυλαχτά. Ωστόσο, μετά την πτώση της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, η χρήση του μειώθηκε και κατά την Αναγέννηση η γνώση της παρασκευής του είχε, σε μεγάλο βαθμό, χαθεί.
Τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι για να επιτευχθούν οι πιο έντονες μπλε αποχρώσεις, ήταν απαραίτητο μόνο το 50% των συστατικών. Το αιγυπτιακό μπλε γνωρίζει μια νέα «αναγέννηση χάρη στις σύγχρονες τεχνολογικές του εφαρμογές. Το χρώμα εκπέμπει φως στο κοντινό υπέρυθρο φάσμα, αόρατο για το ανθρώπινο μάτι, κάτι που το καθιστά χρήσιμο για δακτυλικά αποτυπώματα, μελάνια κατά της πλαστογράφησης και άλλα.
Παρότι σήμερα ανοίγονται νέες δυνατότητες, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε τη βαθιά πολιτιστική και καλλιτεχνική σημασία που είχε το αιγυπτιακό μπλε στο παρελθόν. «Η παραγωγή του αιγυπτιακού μπλε ήταν μια εξαιρετικά εξελιγμένη διαδικασία, δυνατή μόνο μέσα σε ένα καλά οργανωμένο πολιτιστικό και τεχνολογικό πλαίσιο», δήλωσε η αρχαιολόγος Moujin Matin. «Πολιτιστικά, η σημασία του μπλε στη θρησκευτική και την καθημερινή ζωή του έδινε ιδιαίτερη αξία και εξασφάλιζε τη συνεχή του χρήση».
