Δημήτρης Καβατζικλής
Το μυθιστόρημα, όπως το γνωρίζουμε σήμερα, με τη μεγάλη του έκταση, τη φανταστική αφήγηση και τη χρήση πρόζας αντί στίχων, εμφανίστηκε σχετικά πρόσφατα στην ιστορία της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Αν και είναι δύσκολο να προσδιοριστεί με απόλυτη βεβαιότητα το πρώτο μυθιστόρημα του κόσμου, το «Γκέντζι» θεωρείται ευρέως ότι κατέχει αυτόν τον τίτλο, σύμφωνα με το mymodernmet.
Γράφτηκε πριν από πάνω από 1.000 χρόνια, κατά την ακμή της περιόδου Χεϊάν (794–1185), από τη Shikibu Murasaki που υπηρετούσε ως κυρία της αυλής. Το χειρόγραφο, του οποίου η πιο πρόσφατη μετάφραση στα αγγλικά ξεπερνά τις 1.300 σελίδες, ακολουθεί τη ζωή και τις ερωτικές περιπέτειες του τρυφερού και χαρισματικού Πρίγκιπα Γκέντζι, με φόντο την Ιαπωνία του 11ου αιώνα.
«Η Shikibu Murasaki έγραφε σε ένα λογοτεχνικό ύφος που την εποχή της ήταν μάλλον υποτιμημένο», λέει η Melissa McCormick, καθηγήτρια ιαπωνικής τέχνης και κουλτούρας. «Είναι ένα μνημειώδες έργο λογοτεχνίας». Πράγματι, έγραψε το κείμενο χρησιμοποιώντας ένα καθημερινό στιλ φωνητικής γραφής, που τότε συνδεόταν κυρίως με τις γυναίκες, τα κάνα. Το κάνα apotelo;ysan σημαντική απόκλιση από τη λόγια γλώσσα και την επίσημη λογοτεχνία της αυλής, οι οποίες χρησιμοποιούσαν κινεζικούς χαρακτήρες (καντζί) και απαιτούσαν εξειδικευμένες σπουδές.
«Οι γυναίκες της εποχής έγραφαν στη δημώδη γλώσσα, και γι’ αυτό μπορούσαν να εκφραστούν με ευφράδεια», εξηγεί ο John T. Carpenter, επιμελητής ιαπωνικής τέχνης στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης. «Στην πραγματικότητα, το σύστημα γραφής αυτό ονομαζόταν όννα-ντε, που σημαίνει κυριολεκτικά “το χέρι της γυναίκας”».
Πέρα από τη χρήση του κάνα, το Γκέντζι δεχόταν επίσης επικρίσεις επειδή ήταν έργο μυθοπλασίας ένα λογοτεχνικό είδος που τότε δεν είχε τη δημοτικότητα ή την εκτίμηση που απολαμβάνει σήμερα. «Η μυθοπλασία βρισκόταν στο χαμηλότερο επίπεδο της λογοτεχνικής ιεραρχίας», πρόσθεσε η McCormick. «Αλλά δημιούργησε ένα τόσο εντυπωσιακό έργο που έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη. Για πρώτη φορά, βλέπουμε χαρακτήρες που μοιάζουν ζωντανοί. Αυτό προκύπτει από ένα είδος γραφής που σου δίνει την αίσθηση ότι βρίσκεσαι μέσα στις σκέψεις των χαρακτήρων».
Αιώνες αργότερα, αυτοί οι χαρακτήρες εξακολουθούν να ζωντανεύουν μέσα από τις σελίδες. Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι η ιστορία του Γκέντζι εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο κομψά, ευαίσθητα και μαγευτικά έργα αφηγηματικής λογοτεχνίας στην ιστορία.
