Δημήτρης Καβατζικλής
Η Ellen Baxter, επικεφαλής συντηρήτρια του Carnegie Museum of Art, έχει έναν ιδιότυπο τρόπο να αλληλεπιδρά με τα έργα που περνούν από τα χέρια της. «Πρέπει να της πεις ότι θα δείχνει όμορφη», λέει απλώνοντας προσεκτικά βερνίκι πάνω σε έναν πίνακα του 16ου αιώνα. Στα μάτια της, η Isabella de’ Medici, η πιο απείθαρχη κόρη του Cosimo I, περίμενε αιώνες γι’ αυτή τη στιγμή τρυφερότητας, γράφει το openculture.
Κι όμως, για πολύ καιρό η Isabella δεν ήταν καν η Isabella. Κάτω από στρώσεις χρώματος του 19ου αιώνα παρουσιαζόταν μια άλλη γυναίκα, πιο λεπτεπίλεπτη, που όλοι πίστευαν ότι ήταν η Eleanor του Τολέδο, σύζυγος του Cosimo. Το έργο είχε αποδοθεί στον Bronzino, τον μεγάλο αυλικό ζωγράφο της Φλωρεντίας.
Τα πράγματα άλλαξαν όταν η τότε επιμελήτρια Louise Lippincott, απογοητευμένη από την «κακόγουστη» όψη του πίνακα, ζήτησε από την Baxter να τον εξετάσει. Μια ακτινογραφία αποκάλυψε στρώματα από χρώμα που είχαν προστεθεί, ενώ μια σφραγίδα στο πίσω μέρος μαρτυρούσε τη δουλειά του Francis Leedham, ενός αντιγραφέα του 19ου αιώνα που μετέφερε έργα από ξύλο σε καμβά. Σιγά σιγά, καθώς αφαιρούνταν το βερνίκι και τα πρόσθετα στρώματα, εμφανίστηκαν πιο έντονα, δυνατά χαρακτηριστικά. Και εκεί η Lippincott εντόπισε το στοιχείο-κλειδί: σε ένα αντίγραφο στη Βιέννη, με το ίδιο φόρεμα και τα ίδια μαλλιά αναπαριστούσε την Isabella de’ Medici.
Η Isabella υπήρξε το αγαπημένο παιδί του Cosimo. Είχε ασυνήθιστη ελευθερία για την εποχή της, διηύθυνε το νοικοκυριό, οργάνωνε άγρια γλέντια, ξόδευε αλόγιστα και είχε εραστές που θα στιγμάτιζαν κάθε άλλη γυναίκα του κύκλου της. Ο πατέρας της πάντοτε κάλυπτε τα ίχνη της. Μετά τον θάνατό του, το 1574, ο αδελφός της Francesco δεν είχε καμία διάθεση να συγχωρεί τις «αταξίες» της. Δύο χρόνια αργότερα, η Isabella πέθανε στη Villa Medici του Cerreto Guidi. Επισήμως «απότομα», ενώ έπλενε τα μαλλιά της. Ανεπισήμως, στραγγαλισμένη από τον σύζυγό της Paolo Orsini.
Μια λεπτομέρεια που τράβηξε την προσοχή της Baxter ήταν η υδρία που κρατά στο χέρι της. Δεν ανήκε στο αρχικό έργο, ούτε στις επεμβάσεις του Leedham. Θύμιζε έντονα το δοχείο της Μαρίας Μαγδαληνής, εκείνο με το οποίο αλείφει τα πόδια του Ιησού. Ίσως, σκέφτηκαν η Baxter και η Lippincott, η Isabella να είχε ζητήσει να προστεθεί, σε μια προσπάθεια να εξαγνίσει την εικόνα της.
