Δημήτρης Καβατζικλής
Το άγχος χαρακτηρίζεται από μια αίσθηση του τρόμου εν αναμονή ενός μελλοντικού γεγονότος. Ανεξάρτητα από το αν ανησυχείτε για την εργασίας σας, για τη συμμετοχή σας σε μια κοινωνική εκδήλωση ή για τα οικονομικά, το άγχος προκύπτει από τη σκέψη ότι κάτι κακό θα συμβεί και ότι δεν είστε έτοιμοι να το διαχειριστείτε, γράφει ο κλινικός ψυχολόγος Δημήτριος Τσατίρης στο psychologytoday.
Ο εντοπισμός μοτίβων σκέψης που προκαλούν άγχος είναι ένα ουσιαστικό βήμα για να μειώσετε το άγχος και να ανακτήσετε την εσωτερική σας γαλήνη. Το να κάνετε ερωτήσεις στον εαυτό σας παρέχει ένα πλαίσιο για να αποκαλύψετε τέτοια μοτίβα σκέψεων και να μειώσετε το συνολικό σας άγχος.
Ακολουθούν πέντε ερωτήσεις που μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα άγχους.
1. Γιατί έχω άγχος;
Μπορεί να φαίνεται σαν μια προφανής ερώτηση, αλλά έχω δουλέψει με αμέτρητους ανθρώπους που δεν μπόρεσαν να μου πουν γιατί είχαν άγχος. Κατόπιν έρευνας, μου έλεγαν ότι «τα πάντα» τους προκαλούσαν άγχος.
Ένα τέτοιο σενάριο μοιάζει με διαδικασία «στοίβαξης» κατά την οποία στοιβάζουμε τα προβλήματά μας το ένα πάνω στο άλλο. Σα να κουβαλάμε ένα γεμάτο καλάθι με ρούχα και λυγίζουμε από το βάρος χωρίς να εντοπίζουμε και να αντιμετωπίζουμε κάθε πρόβλημα ξεχωριστά.
Η «στοίβαξη» των προβλημάτων σημαίνει ότι το κάθε πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Το να ανησυχείς για το τι γλυκό θα φτιάξεις για ένα επίσημο δείπνο δεν έχει το ίδιο βάρος με το να έχεις ένα μέλος της οικογένειας σου άρρωστο στο νοσοκομείο.
Ο εντοπισμός του άγχους είναι ένα ουσιαστικό πρώτο βήμα για τη μείωση του συνολικού επιπέδου άγχους. Θα σας βοηθήσει να ιεραρχήσετε και να εστιάσετε στα πιο επείγοντα προβλήματα. Μπορείτε να γράψετε τις διάφορες ανησυχίες σας και να κυκλώσετε τις τρεις πρώτες που απαιτούν την μεγαλύτερη προσοχή.
2. Ποιες είναι οι πιθανότητες ο φόβος μου να γίνει πραγματικότητα;
Αφού εντοπίσετε τις κύριες ανησυχίες σας, σκεφτείτε την πιθανότητα να γίνουν πραγματικότητα. Συχνά αντιμετωπίζουμε τις ανησυχίες μας ως επικείμενες και αναπόφευκτες. Ωστόσο, πολλές από αυτές έχουν μικρές πιθανότητες να συμβούν. Η κατανόηση αυτών των πιθανοτήτων μπορεί να μειώσει το άγχος.
Για παράδειγμα, φανταστείτε ότι εντοπίζετε ένα εξόγκωμα στο λαιμό σας και ανησυχείτε ότι πρόκειται για καρκίνο. Θα αντιμετωπίσετε διαφορετικό επίπεδο άγχους αν ο γιατρός σας σας διαβεβαιώσει ότι η πιθανότατα να είναι καλοήθης όγκος είναι 90%.
3. Τι μπορώ να κάνω για να μειώσω τις πιθανότητες;
Αφού υπολογίσετε τις πιθανότητες, σκεφτείτε ποια λογικά βήματα μπορείτε να ακολουθήσετε για να μειώσετε περαιτέρω αυτές τις πιθανότητες. Για παράδειγμα, έχω δουλέψει με ανθρώπους που σταμάτησαν να οδηγούν επειδή φοβόντουσαν ότι θα εμπλακούν σε τροχαίο ατύχημα. Το να μην βρίσκεστε μέσα στο αυτοκίνητο μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο τροχαίου στο μηδέν, ωστόσο, μια τέτοια συμπεριφορά οδηγεί σε πιο σημαντικά προβλήματα επειδή εκπαιδεύει κάποιον να φοβάται το ερέθισμα που προκαλεί άγχος, στην προκειμένη περίπτωση, την οδήγηση. Αυτό παρεμβαίνει στην ικανότητα του ατόμου να εργαστεί, να κοινωνικοποιηθεί και να ανταποκριθεί στις οικογενειακές του ευθύνες. Ως εκ τούτου, είναι πρωταρχικής σημασίας να αποδεχτούμε ότι κάποιες καθημερινές δραστηριότητες ενέχουν κινδύνους.
Οι πιθανότητες να πάθεις τροχαίο ατύχημα είναι χαμηλές. Ωστόσο, μπορείς να πάρεις επιπλέον μέτρα για να μειώσεις περαιτέρω αυτές τις πιθανότητες, όπως να μην τρέχεις, να οδηγείς σε δρόμους με λιγότερη κίνηση, να επιλέγεις οικείες διαδρομές ή να έχεις μαζί σου έναν συνεπιβάτη.
4. Ακόμα κι αν συμβεί το χειρότερο σενάριο, θα μπορέσω να το διαχειριστώ;
Δυστυχώς, υπάρχουν στιγμές που το χειρότερο σενάριο είναι αναπόφευκτο. Παρά τις καλές μας προθέσεις να είμαστε όσο το δυνατόν πιο προνοητικοί, δεν έχουμε άλλη επιλογή από το να αντιμετωπίσουμε το αναπόφευκτο.
Αφιερώστε λίγο χρόνο για να σκεφτείτε τι θα κάνατε εάν το χειρότερο σενάριο γινόταν πραγματικότητα. Ένα τέτοιο σενάριο μπορεί να περιλαμβάνει την απώλεια εργασίας, το τέλος μιας σχέσης, χρεωκοπία, πανδημία ή θάνατο ενός αγαπημένου προσώπου.
Τέτοια σενάρια είναι τραγικά και δεν τα εύχομαι σε κανέναν. Ωστόσο, είναι πιθανό ότι έχετε ξεπεράσει παρόμοια σενάρια στο παρελθόν. Η αναμόχλευση τέτοιων εμπειριών χρησιμεύει ως πυξίδα που θα σας καθοδηγήσει στις παρούσες και μελλοντικές δυσκολίες που θα αντιμετωπίσετε. Αποτελούν απόδειξη της ανθεκτικότητας και της επιμονής σας.
5. Ποιο είναι το κόστος του άγχους;
Συχνά επικεντρωνόμαστε στο τι μπορεί να πάει στραβά και ξεχνάμε να κοιτάξουμε την άλλη όψη του νομίσματος. Η μη ανάληψη κινδύνων είναι από μόνη της επικίνδυνη. Η συνεχής αποφυγή ευθυνών έχει κόστος για την προσωπική ανάπτυξη. Μας κρατά πίσω και μας εμποδίζει να φτάσουμε στο μέγιστο των δυνατοτήτων μας.
Ας υποθέσουμε ότι αποφεύγετε να επιδιώξετε μια προαγωγή, μια κοινωνική εκδήλωση ή μια επαγγελματική ευκαιρία λόγω άγχους. Μια τέτοια συμπεριφορά σας εμποδίζει να αποκτήσετε εμπειρίες που μπορούν να οδηγήσουν σε προσωπική ανάπτυξη.
Σημείωση
Οι πέντε αυτές ερωτήσεις δεν θα γιατρέψουν το άγχος σας, αλλά μπορούν να σας βοηθήσουν να αναπτύξετε μια πιο υγιή σχέση με αυτό, κάτι που είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης για να μειώσετε τα επίπεδα άγχους.
Τέλος, αν αντιμετωπίζετε οποιαδήποτε δυσκολία λόγω άγχους, επικοινωνήστε με τον κοντινό σας πάροχο υγειονομικής περίθαλψης ή επαγγελματία ψυχικής υγείας. Σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης καλέστε το 166 ή μεταβείτε στο πλησιέστερο τμήμα επειγόντων περιστατικών.
*ΔΕΙΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Podcast / Η μάχη με την αγχώδη διαταραχή – και πώς να την κερδίσεις